Medicover
Wypalenie zawodowe staje się coraz bardziej powszechnym zjawiskiem, z którym zmagają się pracownicy – dotyczy to osób na różnych stanowiskach, na każdym etapie kariery oraz w różnych sektorach. Jeśli nie jest odpowiednio leczone, może prowadzić do wielu problemów zarówno w życiu zawodowym, jak i prywatnym. Aby zachować zdrowie i efektywność swojego zespołu, musisz szybko identyfikować objawy wypalenia i znać skuteczne strategie wsparcia dla pracowników.
Czym jest wypalenie zawodowe?
Według Światowej Organizacji Zdrowia (WHO) definicja wypalenia zawodowego to syndrom będący wynikiem długotrwałego stresu w miejscu pracy, który nie został odpowiednio rozwiązany.
Ta definicja ewoluowała przez długi czas. W 2022 roku WHO wprowadziło ją do Międzynarodowej Klasyfikacji Chorób ICD-11 jako stan, który może wymagać interwencji medycznej, choć nie jest klasyfikowany jako choroba - a dokładniej opisuje syndrom wypalenia zawodowego jako zespół trzech stanów:
- wyczerpanie emocjonalne, które objawia się zmęczeniem, brakiem energii oraz ogólnym wypaleniem i brakiem energii;
- depersonalizacja, czyli dystans emocjonalny, czasami cynizm pracownika wobec jego pracy (jak również wobec współpracowników) oraz poczucie zaprzeczenia;
- spadek samooceny i efektywności pracownika, m.in. uczucie braku kontroli ora wrażenie, że nie ma się wpływu na swoje zadania.
Kto jest najbardziej narażony na wypalenie zawodowe?
Najbardziej narażone na wypalenie zawodowe są osoby pracujące w zawodach wymagających intensywnego kontaktu z innymi ludźmi oraz dużego zaangażowania. Grupy zawodowe, które często doświadczają tego syndromu, to:
- służba zdrowia, m.in. lekarze, pielęgniarki i ratownicy medyczni;
- nauczyciele, zwłaszcza ci, którzy pracują z trudnymi grupami uczniów;
- pracownicy socjalni;
- pracownicy korporacji i handlowcy;
- pracownicy mediów, czyli dziennikarze i inni pracownicy branży medialnej.
Wspieramy firmy w realizacji celów HR I BIZNESOWYCH
Przyczyny wypalenia zawodowego
Przyczyny wypalenia zawodowego są złożone i wynikają zarówno z warunków zatrudnienia, jak i z indywidualnych czynników. Do przyczyn związanych z warunkami pracy, należą m.in.:
- nadmierne obciążenie pracą – presja czasu, ciągłe zadania oraz praca ponad swoje możliwości;
- brak wsparcia ze strony przełożonych i współpracowników;
- konflikty z przełożonymi, współpracownikami bądź klientami;
- brak wpływu na własne zadania potęguje uczucie bezsilności i frustracji.
Wśród osobistych czynników można wymienić:
- perfekcjonizm i wyznaczaniem sobie nierealnych celów;
- brak asertywności;
- skłonność do przyjmowania zbyt wielu obowiązków;
- niskie poczucie własnej wartości;
- niska odporność na stres;
- trudności w radzeniu sobie z napięciami i codziennymi wyzwaniami.
Objawy wypalenia zawodowego
Objawy wypalenia zawodowego są złożone i mogą objawiać się zarówno na poziomie emocjonalnym, jak i fizycznym.
Objawy emocjonalne
- osoby doświadczające wypalenia często czują się przytłoczone, tracą energię i motywację do pracy, co prowadzi do uczucia bezsilności;
- obojętność lub negatywne nastawienie do pracy i współpracowników;
- poczucie braku spełnienia w pracy;
- zmniejszone zainteresowanie wykonywanymi obowiązkami.
Objawy fizyczne
- przewlekłe zmęczenie
- nieustanny brak energii i wyczerpanie, które utrudniają codzienne funkcjonowanie;
- bóle mięśniowe, m.in. ból szyi, pleców i karku;
- częste migreny;
- problemy żołądkowe, m.in. niestrawność, zgaga, zaparcia;
- zaburzenia snu;
- spadek odporności, częstsze infekcje i przeziębienia.
Wypalenie zawodowe a depresja
Zgodnie z klasyfikacją ICD-11, wypalenie zawodowe nie jest uznawane za chorobę, w przeciwieństwie do depresji, która jest poważnym zaburzeniem psychicznym.
Syndrom wypalenia zawodowego jest ściśle związany z miejscem pracy. Wypalenie może być wynikiem nadmiernych wymagań, braku wsparcia oraz niewłaściwych warunków pracy. Z kolei depresja może mieć znacznie szersze spektrum przyczyn, w tym czynniki genetyczne, biologiczne, psychologiczne oraz środowiskowe.
Osoby cierpiące na wypalenie zawodowe często reagują gniewem i frustracją, co może prowadzić do konfliktów w miejscu pracy. Natomiast osoby zmagające się z depresją często doświadczają poczucia winy oraz smutku. Dodatkowo charakterystycznym objawem depresji jest utrata popędu życiowego, co znacznie różni się od objawów wypalenia.
W przypadku wypalenia zawodowego terapie skupiają się na zmianach w środowisku pracy, takich jak poprawa warunków, wsparcie ze strony przełożonych i zespołu, a także techniki zarządzania stresem. Z kolei w przypadku depresji, wsparcie psychologiczne i/lub farmakologiczne są niezbędne, aby pomóc osobie w powrocie do zdrowia.
Syndrom wypalenia zawodowego w Polsce
Z raportu „Praca. Zdrowie. Ekonomia. Perspektywa 2023” przygotowanego przez Medicover wynika, że co piąty pracownik w ciągu ostatnich trzech lat korzystał ze zwolnienia lekarskiego lub urlopu z powodu złego stanu psychicznego.
Polacy coraz częściej borykają się z chronicznym stresem w miejscu pracy, co utrudnia, a nawet uniemożliwia realizację ich zawodowych obowiązków. Respondenci badania Medicover wskazali, że w 2022 roku aż 59,7% dni zwolnień było spowodowanych reakcją na silny stres.
Jak radzić sobie z wypaleniem zawodowym?
L4 na wypalenie zawodowe
Chociaż wypalenie zawodowe nie jest chorobą, a raczej zespołem objawów wynikających z przewlekłego stresu w pracy, istnieje możliwość uzyskania zwolnienia lekarskiego z tego powodu.
Aby uzyskać zwolnienie lekarskie na wypalenie zawodowe, pracownik musi zgłosić się do psychiatry, który na podstawie przeprowadzonego wywiadu podejmie decyzję o wystawieniu L4. Zwolnienie ma na celu dać pracownikowi czas i przestrzeń do odpoczynku i regeneracji oraz uporania się ze swoimi problemami. Rolą pracodawcy jest wspieranie pracowników w tym procesie.
Ile może trwać zwolnienie lekarskie z powodu wypalenia zawodowego?
Zgodnie z regulacjami Kodeksu pracy, zwolnienie lekarskie może trwać najdłużej 182 dni. Czas trwania zwolnienia jest uzależniony od indywidualnych czynników, takich jak długość występowania objawów oraz tempo powrotu do zdrowia. Po upływie tego okresu pracownik może zostać skierowany na komisję lekarską, która podejmie decyzję o kolejnych krokach.
