Uchroń dziecko przed cukrzycą typu 2

Cukrzyca typu 2 została zaliczona przez ONZ do jednej z czterech chorób, które zabijają ludzkość. W 2035 roku, przy obecnym tempie zachorowań, będzie ponad 590 mln diabetyków. Jeśli nie zmienimy swojego stylu życia, narazimy na cukrzycę i siebie, i nasze dzieci.
Najczęściej występującym typem cukrzycy na świecie jest typ 2.

Cukrzyca wśród chorób cywilizacyjnych

Choroby cywilizacyjne to jeden z największych problemów zdrowotnych państw wysoko rozwiniętych i krajów szybko rozwijających się. W tym także Polski. Zalicza się do nich: cukrzycę, nadciśnienie tętnicze, miażdżycę, chorobę wieńcową, astmę, alergię, depresję, nerwice, ból pleców, AIDS, otyłość, nowotwory i bezsenność. Ta lista nie jest zamknięta. Przyrasta cały czas, a dopisuje się do niej zwłaszcza choroby związane ze sferą psyche oraz te z nałogami: alkoholizm, pracoholizm, anoreksję, bulimię, uzależnienie od internetu. Są to choroby występujące globalnie, do których powstania przyczynia się postęp współczesnej cywilizacji.

Wśród czynników wpływających na wzrost zachorowań na choroby cywilizacyjne wymienia się z jednej strony postęp technologiczny, a z drugiej coraz bardziej odczuwalne skutki zanieczyszczenia środowiska naturalnego. Rozwojowi chorób związanych bezpośrednio i pośrednio z negatywnymi skutkami rozwoju cywilizacyjnego sprzyja też nasz styl życia. Stres, brak podejmowania aktywności fizycznej, siedzący tryb życia, dieta bogata w cukry, a uboga w produkty wysokotłuszczowe oraz stosowanie używek, w znaczącym stopniu przyczyniają się do zwiększenia zachorowalności. Uważa się, że choroby cywilizacyjne są przyczyną 80% wszystkich zgonów na całym świecie, a w ponad 50% winny jest nasz styl życia.

Groźna cukrzyca

Jedną z najczęściej występujących chorób cywilizacyjnych i najbardziej uciążliwych, jest cukrzyca. Przez Organizację Narodów Zjednoczonych uznana została nawet za epidemię XXI wieku jako jedyna niezakaźna choroba, a w 2011 roku ONZ zaliczyło ją do jednej z czterech chorób, które zabijają ludzkość. Szacuje się, że co 10 sekund na świecie diagnozuje się cukrzycę u kolejnej osoby, a co 6 sekund ktoś umiera w wyniku jej powikłań. Liczbę chorych Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna szacuje obecnie na 382 mln, a przy takim tempie zachorowań jak obecnie, do 2035 roku ma być ich już 590 mln. W naszym kraju żyje 2,7 mln zdiagnozowanych cukrzyków obu typów i ponad milion osób, które nie są świadome swojej choroby.

Przyczyny cukrzycy. Epidemia otyłości u dzieci

Najczęściej występującym typem cukrzycy na świecie jest typ 2. Są dwie przyczyny jej powstawania: genetyczny oraz środowiskowy, związany z otyłością. Przez lata cukrzyca typu 2 dotyczyła wyłącznie osób w starszym wieku, nazywana była nawet cukrzycą starczą. Działo się tak dlatego, że podłożem jej powstawania były najczęściej czynniki genetyczne.

Teraz granica wieku znacznie się przesunęła, a wszystko przez epidemię otyłości. W ciągu ostatnich kilku lat zanotowano znaczący wzrost zachorowań na cukrzycę typu 2 w młodych grupach wiekowych – od 12 do 16 lat. Jest to wynik zmiany stylu życia. Dzieci mniej się ruszają, częściej spożywają produkty przetworzone, bogate w tłuszcze i cukry. To skutkuje otyłością, która w konsekwencji prowadzi do cukrzycy tego typu.

– Powszechnie już wiadomo, że nieprawidłowy sposób żywienia w wieku dziecięcym jest potencjalną przyczyną rozwoju cukrzycy typu 2 i chorób sercowo-naczyniowych w wieku dorosłym – przypomina prof. Małgorzata Myśliwiec, przewodnicząca sekcji pediatrycznej Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

Nie bez znaczenia jest ilość spożywanego cukru. Obecnie stał się niemal konserwantem. Znajdziemy go nawet w produktach dietetycznych: sucharach, otrębach, waflach ryżowych. Zawarty jest w dżemach, sokach. Z obserwacji dietetyków wynika, że statystyczny Polak zjada rocznie 50–70 kg cukru, czyli nawet 27 łyżeczek dziennie! Zapracowujemy sobie tym samym na cukrzycę. My i nasze dzieci, którym podajemy produkty bogate w ten pusty składnik.

Cukrzyca a jakość życia dziecka

Tym samym fundujemy sobie i naszym pociechom bardzo niebezpieczną i przewlekłą chorobę. Jest to choroba progresywna, co oznacza, że postępuje z upływem czasu. Znacząco wpływa na jakość życia i jego długość. Diabetycy mogą co prawda normalnie funkcjonować w społeczeństwie, ale oznacza to dużo wysiłku i samokontroli. Mogą też pracować, o ile praca nie przeszkadza im w realizacji właściwego żywienia i kontrolowania poziomu cukru. Diagnoza zawsze oznacza jednak przewartościowanie życia i zmianę jego stylu o 180 stopni.

Dla dzieci jest tym bardziej uciążliwa, bo nie rozumieją tego, co się z nimi dzieje, a kontrola poziomu cukru we krwi i podawanie insuliny wiąże się dla nich z ogromnym cierpieniem. Leczenie cukrzycy typu 2 zależy od jej stadium. Zwykle zaczyna się od stosowania odpowiedniej diety oraz dostosowanego do możliwości chorego wysiłku fizycznego. Jeśli to nie przynosi efektów, włącza się leki przeciwcukrzycowe. Z czasem niektórzy chorzy wymagają leczenia insuliną. Podjęcie terapii jest niezwykle istotne. Nieleczona cukrzyca może prowadzić do powikłań, a w konsekwencji nawet do śmierci. Uważa się, że cukrzyca znajduje się wśród dziesięciu przyczyn niepełnosprawności na całym świecie. Jest najczęstszą przyczyną ślepoty, a na dializy coraz częściej trafiają chorzy z powodu niewydolności nerek na tle cukrzycowym. Bardzo częste u diabetyków są powikłania sercowo-naczyniowe. Cały czas rośnie też liczba amputacji. W naszym kraju wykonuje się ich 14 tys. rocznie. Nie maleje także odsetek osób umierających z powodu cukrzycy. W Polsce to 30 tys. osób rocznie.

Cukrzycy można zapobiec

Niestety, mimo żniw, jakie zbiera, wciąż mało wiemy o tej chorobie. Mało wiemy nie tylko o samej cukrzycy, ale i konsekwencji tej choroby. Jedna trzecia badanych uważa, że cukrzycy nie można zapobiec. I bardzo się myli. To my sami, poprzez siedzący tryb życia, brak aktywności fizycznej i mało zbilansowaną dietę, fundujemy sobie tę chorobę. Sobie i naszym dzieciom.

Zapobieganie cukrzycy u dzieci

Jeśli rodzice pozwalają dziecku na ciągłe siedzenie przed telewizorem czy komputerem, nie zachęcają go do podejmowania aktywności fizycznej i pozwalają, by między posiłkami podjadało niezdrowe przekąski, jest duże prawdopodobieństwo, że ich dziecko znajdzie się w grupie ryzyka. Dane już są zatrważające. W Polsce duży odsetek dzieci w wieku 11, 13 i 15 lat ma nadwagę, a ta jest jedną z najczęstszych przyczyn zachorowalności na cukrzycę typu 2 wśród dzieci i młodzieży. To do rodziców należy więc dbałość o to, by ich pociechy nie tylko czuły się dobrze tu i teraz, ale by w przyszłości nie miały kłopotów ze zdrowiem.

Zdrowe nawyki u dziecka

Służyć temu powinno utrwalanie zdrowych nawyków żywieniowych u dzieci. Szybkie tempo życia sprawia, że nie przykładamy uwagi do tego, co jemy. To powoduje sięganie po produkty niezdrowe, byle tylko niwelowały uczucie głodu. Tymczasem dieta, zwłaszcza dziecka, powinna być zbilansowana, dostarczać witamin i minerałów, bogata w warzywa i owoce, by pociecha miała energię i siłę do działania.

Unikaj cukrzycy. Dieta dla dziecka

Z jadłospisu powinny zniknąć wszelkie niezdrowe przekąski bogate w cukry. Najlepiej w ogóle nie uczyć dzieci sięgania po batoniki, chipsy, paluszki, słodycze. Jeśli jednak dziecko już w nich zasmakowało, starajmy się ograniczyć dostęp do nich.

Niezdrowe przekąski można zastąpić zdrowszymi odpowiednikami: krem czekoladowy carobellą, batoniki ciastkami amarantusowymi, orkiszowymi czy zbożowymi. Do plecaka warto wrzucać dziecku owoce i zaopatrywać je w kanapki, by nie musiało kupować niezdrowych przekąsek w szkole. Bezwzględnie z diety dzieci powinny zniknąć fast foody. Wspólnie możemy zrobić frytki z selera lub hamburgery ze świeżymi warzywami i bułkami typu graham. Należy też pamiętać o wyeliminowaniu słodkich i gazowanych napojów. Zamiast nich podawajmy dzieciom wodę mineralną. Cukier to słodki zabójca, warto o tym pamiętać.

Ruch przeciwko cukrzycy 

Oprócz diety, konieczne jest zachęcanie dzieci do podejmowania aktywności fizycznej. Warto zapisać dzieci na zajęcia pozaszkolne, by regularnie uprawiały jakiś sport, a gdy tylko to możliwe, wspólnie podejmować aktywność fizyczną: spacerować, jeździć na rowerze. Ważne jest także regularne kontrolowanie zdrowia dziecka, zwłaszcza jeśli boryka się z nadwagą.

– Cukrzyca może rozwinąć się w każdym wieku, szczególnie narażone są dzieci z rodzin obciążonych cukrzycą, chorobami sercowo-naczyniowymi. W przypadku występowania nadmiaru masy ciała u dziecka, badania profilaktyczne pod kątem cukrzycy powinny być prowadzone od wczesnych lat przedszkolnych i szkolnych z jednoczesnym propagowaniem prawidłowego modelu odżywiania oraz regularnej aktywności fizycznej u dzieci. Działania profilaktyczne powinny objąć cała rodzinę i środowisko dziecka. Z tego powodu w profilaktyce i leczeniu otyłości, cukrzycy, szczególnie typu 2, ważny udział obok rodziców ma personel pedagogiczny przedszkoli i szkół – uważa prof. Małgorzata Myśliwiec, przewodnicząca Sekcji Pediatrycznej Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.

Wiedza o cukrzycy

Lekarze podkreślają, że podstawą skutecznej walki z cukrzycą jest edukacja. Niestety, stan wiedzy na temat cukrzycy jest nikły, stąd konieczność wdrażania programów, które zwiększą świadomość na temat tej choroby i jej skutków. Jednym z takich programów jest Ogólnopolski Program Profilaktyki Cukrzycy i Chorób Cywilizacyjnych PoZdro, prowadzony przez Fundację Medicover. Cukrzyca typu 2 rozwija się u osób predysponowanych do tej choroby już w dzieciństwie. Początkowo jedyną manifestacją może być nadwaga i otyłość, która najczęściej rozwija się w okresie dojrzewania płciowego. Wykrycie wczesnych zaburzeń właśnie w grupie dzieci będących w okresie dojrzewania i kształtowanie u nich prawidłowych nawyków żywieniowych oraz zachowań zdrowotnych w tym wieku, może zapobiec rozwojowi cukrzycy typu 2 u młodego człowieka, wchodzącego wkrótce w wiek dorosły – przypomina prof. Małgorzata Myśliwiec.

Ciekawostki na temat cukrzycy

Czy wiesz, że…

  • Co 10 sekund na świecie diagnozuje się cukrzycę u kolejnej osoby, a co 6 sekund ktoś umiera w wyniku jej powikłań.
  • W 2035 roku liczba chorych na cukrzycę sięgnie 592 mln.
  • „Jeden z najwybitniejszych kardiologów XX wieku, Paul Dudley White, powiedział: choroba serca i naczyń przed 60. rokiem to nie jest wola Boga czy Natury, lecz wina człowieka. Wieloletnie obserwacje wskazują, że zaledwie 15% dzieci z prawidłową masą ciała stało się otyłymi w wieku dorosłym, podczas gdy 65% spośród dzieci z nadwagą i aż 82% z otyłością cechowała otyłość w wieku dorosłym” – prof. Małgorzata Myśliwiec, przewodnicząca Sekcji Pediatrycznej Polskiego Towarzystwa Diabetologicznego.
autor Justyna Sobolak
Data dodania 14.12.2017
Data ostatniej aktualizacji 17.01.2019