Schizofrenia – objawy schizofrenii, przyczyny, leczenie

Schizofrenia jest przewlekłą chorobą psychiczną. Tradycyjnie wyróżnia się kilka podtypów tej choroby: schizofrenię paranoidalną, schizofrenię rezydualną, schizofrenię hebefreniczną i schizofrenię katatoniczną. Obecnie Amerykańskie Towarzystwo Psychiatrycznego w publikacjach zawierających klasyfikację zaburzeń psychicznych DSM-5 zrezygnowano z podziału schizofrenii na podtypy.
Do objawów schizofrenii zaliczamy m.in. urojenia i zaburzenia myślowe.

Schizofrenia informacje ogólne

Schizofrenia często przebiega w formie „zaostrzeń” objawów występujących co pewien czas. Ponadto osoby chore mają duże problemy z oceną własnej wartości oraz świata, który ich otacza. Prawdopodobieństwo zachorowania w ciągu całego życia wynosi około 1 proc. Schizofrenia częściej zostaje zdiagnozowana u ludzi młodych, przed ukończeniem 30. roku życia.

Płeć nie odgrywa tutaj znaczącej roli, zarówno kobiety, jak i mężczyźni mają takie samo prawdopodobieństwo zachorowania. Według przeprowadzonych badań na świecie na schizofrenię choruje około 24 milionów osób.

Schizofrenia objawy

U pacjentów chorujących na schizofrenię występują poniższe objawy.

Objawy schizofrenii Uwagi
  • Pozytywne (inaczej nazywane objawami wytwórczymi)

Do objawów pozytywnych schizofrenii zaliczamy:

  • Urojenia, zaburzenia myślowe, które kreują lub zniekształcają otaczającą rzeczywistość. Ciężko jest wytłumaczyć osobie z urojeniami, że nie jest tak, jak się jej wydaje. Choremu może także mieć poczucie, że jest obserwowany, prześladowany, wyszydzany i obmawiany zarówno przez znajomych, jak i obcych ludzi spotkanych na ulicy.
  • Halucynacje, czyli zaburzenia wzroku, słuchu, dotyku, zapachu, węchu czy smaku, polegające na odbiorze zjawiska czy rzeczy, pomimo tego, że realnie nie występują one w środowisku.
  • Negatywne

Do objawów negatywnych schizofrenii zaliczamy:

  • Wycofywanie się z codziennych aktywności (np. pracy) i relacji z innymi osobami;
  • Zobojętnienie uczuciowe (osoby chore często mówią, że jest im wszystko jedno,
    nie interesuje ich to, co robią bliscy).
  • Niechęć do wyrażania swoich emocji, czasami prowadząca do całkowitego
    ich zahamowania.
  • Upośledzenie komunikacji ze społeczeństwem za pomocą gestów czy mimiki.
  • Zmniejszoną zdolność odczuwania przyjemności.
  • Spowolnienie ruchowe.
  • Niechęć do dbania o siebie.
  • Zaburzenia poznawcze
Na przykład zaburzenia koncentracji czy równowagi.
  • Zaburzenia afektu
Zwane inaczej zaburzeniami nastroju.
  • Dezorganizacji psychicznej
 

Przez objawy dezorganizacji psychicznej rozumiemy głównie zaburzenia obejmujące proces myślenia, czyli trudności w zrozumieniu otaczającego świata i wypowiedzi innych osób. Do tego typu objawów zaliczamy także chaotyczne zachowania chorego, nieadekwatne do sytuacji.

Schizofrenia przyczyny

Dokładne przyczyny choroby nie są znane, ciągłe badania wskazują na złożoność czynników wpływających na przyczynę choroby. Są to:

  • czynniki biologiczne,
  • społeczne,
  • psychologiczne
  • środowiskowe.

Przyczyn schizofrenii doszukuje się w zaburzeniach równowagi pomiędzy chemicznymi substancjami znajdującymi się w mózgu, a uwarunkowanymi czynnikami genetycznymi i środowiskowymi. Najbardziej charakterystyczną cechą choroby jest występowanie epizodów psychotycznych, czyli omamów, urojeń, halucynacji, oraz występowanie sytuacji, w których chory nie jest w stanie prawidłowo odczuwać emocji.

Czy schizofrenia jest dziedziczna?

Pewne jest to, że większe prawdopodobieństwo zachorowania na schizofrenię mają osoby, które posiadają w najbliższej rodzinie osobę chorą – rodzice wraz z rodzeństwem mają aż dziesięciokrotnie wyższe prawdopodobieństwo zachorowania. Warto pamiętać, że nie ma jednej przyczyny schizofrenii. Choroba jest niezwykle złożona i wpływa na nią kombinacja wielu czynników: od pochodzenia po życiowe zdarzenia, środowisko czy anatomię mózgu.

Schizofrenia rozpoznanie

Chorobę może prawidłowo zdiagnozować i leczyć tylko lekarz specjalista psychiatrii. Należy się do niego zgłosić, gdy tylko zauważymy któryś z wyżej wymienionych objawów. Również, jeżeli ktoś z naszych znajomych da nam sygnał, że w ostatnim czasie kontakt z nami jest utrudniony, staliśmy się bardziej obojętni na wszystko, a dodatkowo ktoś z naszej rodziny choruje na schizofrenię – należy zgłosić się do specjalisty.

Czasami podczas zaostrzenia objawów, jeżeli zwrócimy osobie chorej uwagę dotyczącą jej zachowania, możemy spotkać się z niechęcią lub agresją z jej strony. Spowodowane jest to odrzuceniem od siebie myśli o jakiejkolwiek chorobie psychicznej, co daje jasny znak, że wizyta u specjalisty powinna odbyć się jak najszybciej.

Jednym z objawów schizofrenii jest wycofywanie się z codziennych aktywności.

Na pierwszej wizycie, podczas rozmowy psychiatra może jeszcze nie zdiagnozować jednoznacznie schizofrenii. Przy rozpoznaniu i różnicowaniu choroby, jaką jest schizofrenia często nie wystarczy przeprowadzenie rozmowy, lekarz musi wykluczyć ewentualne zmiany neurologiczne czy nowotworowe w mózgu, kierując pacjenta na specjalistyczne badania obrazowe np. rezonans magnetyczny. Czasami sam proces diagnostyki trwa dłużej i opiera się na kilku czy kilkunastu wizytach i obserwacji pacjenta po zastosowaniu leków.

Przeczytaj także: Zaburzenia osobowości - rodzaje i objawy zaburzeń osobowości

Schizofrenia leczenie

Niestety na dzień dzisiejszy nie ma możliwości wyleczenia pacjenta ze schizofrenii, natomiast istnieje możliwość złagodzenia jej objawów, co umożliwia choremu normalne funkcjonowanie w społeczeństwie oraz możliwość powrotu do swoich wcześniejszych zainteresowań i życia towarzyskiego.

Leczenie powinno być ściśle monitorowane przez specjalistę. Obejmuje:

  • farmakoterapię (przyjmowanie leków) łagodzącą objawy;
  • psychoterapię (cykliczne spotkania z psychologiem);
  • leczenie szpitalne, w sytuacji, kiedy objawy się zaostrzają.

W przypadku niektórych pacjentów zdarza się, że przyjmowanie leków, wizyty u psychiatry i psychologa trwają wiele lat, pomimo tego, okresowo u chorych występują epizody psychotyczne. Takie sytuacje mogą skończyć się skierowaniem do szpitala w celu ustabilizowania stanu chorego i jego obserwacji. Niemniej jednak bardzo ważne jest stałe przyjmowanie leków według zaleceń lekarza oraz uczestniczenie w zajęciach z psychologiem.

W przypadku schizofrenii ważna jest wczesna diagnoza. Efekty leczenia u pacjentów wcześnie zdiagnozowanych są zwykle lepsze od efektów u pacjentów przez wiele lat niepodejmujących leczenia.

Naukowcy cały czas wychodzą naprzeciw potrzebom osób ze schizofrenią. Celem jest zmniejszenie do minimum objawów choroby, zwiększenie komfortu chorego i pomoc mu w powrocie do życia, jakie prowadził przed wystąpieniem choroby.

Trwają prace nad wprowadzeniem leków, które będą miały mniej skutków ubocznych, będą działały szybciej oraz będzie można podawać je w formie iniekcji. Dzięki takiemu rozwiązaniu zastrzyk będzie działał przez określony czas, co wyeliminuje przymus codziennego przyjmowania tabletek doustnie.

Schizofrenia rokowania i powikłania

Przy regularnym przyjmowaniu leków i uczestniczeniu w terapii możliwe jest złagodzenie objawów choroby. Dzięki temu chory może wrócić do codzienności, zainteresowań, odnowić kontakty ze znajomymi, a w niektórych przypadkach, istnieje możliwość powrotu do pracy.

Niestety całkowite wyleczenie z choroby nie jest obecnie możliwe.

Przy zachorowaniu na schizofrenię istnieje ryzyko popełnienia przez chorego samobójstwa. Badania wskazują, że prawdopodobieństwo próby samobójczej u osób chorych wynosi 10 proc., z czego częściej podejmują ją mężczyźni i osoby w młodym wieku. Ryzyko zwiększa się najczęściej przy nieprawidłowym przyjmowaniu leków i podczas występowania zaostrzenia objawów choroby.

Dodatkowo schizofrenia może także współwystępować z depresją – chorobą polegająca na długotrwałym obniżeniu nastroju i braku energii. W depresji pojawia się niska ocena własnej wartości, brak chęci odczuwania radości z życia oraz wchodzenia w jakiekolwiek relacje z innymi osobami. Jeżeli zdarzy się, że u pacjenta występują inne choroby, proces leczenia jest bardziej rozbudowany, dłuższy, a ryzyko popełnienia samobójstwa wzrasta.

Schizofrenia zapobieganie

Nie ma prostej recepty na to, co zrobić, żeby uchronić się przed zachorowaniem
na schizofrenię. Najważniejsze w zapobieganiu i prewencji są edukacja na temat choroby, pierwszych objawów oraz miejsc, gdzie osoba podejrzewająca chorobę może otrzymać pomoc. Również ważne jest to, aby osoby żyjące w bliskiej rodzinie chorego zgłębiały swoją wiedzę na temat zaburzenia oraz same mogły w razie potrzeby skorzystać, na przykład z opieki psychologicznej w ciężkich chwilach.

Schizofrenia zalecane postępowanie

Przy wystąpieniu któregokolwiek z objawów choroby bardzo ważne jest jak najszybsze zgłoszenie się na konsultację specjalistyczną. Po zdiagnozowaniu choroby, należy rozpocząć kompleksowe leczenie, nie tylko poprzez farmakoterapię, ale także spotkania z psychologiem pomagające wrócić choremu do jego codziennych zadań. Bardzo ważne jest także zapewnienie wsparcia choremu ze strony jego najbliższych, nie tylko poprzez dobre słowo i wiarę, ale również współpracę z lekarzem prowadzącym i psychologiem, dla którego takie osoby są cennym źródłem informacji o pacjencie. Osoby zaangażowane w proces leczenia są także idealnym źródłem rzetelnych informacji o chorobie i podporą dla rodziny w przypadku wystąpienia zaostrzenia.

Należy pamiętać, żeby informacje o schizofrenii, jej objawach, leczeniu i przebiegu choroby czerpać tylko z wiarygodnych źródeł! Niestety, nadal pełno jest nieprawidłowych informacji o tym, jak choroba przebiega, jakie są jej skutki uboczne i co dzieje się z pacjentem podczas epizodów psychotycznych – takie wiadomości często biorą się ze strachu przed chorobą, który bywa jednak nieuzasadniony.

Informacje o schizofrenii czerp tylko z wiarygodnych źródeł.

Schizofrenia wbrew panującym opiniom nie jest chorobą wykluczającą chorego całkowicie z normalnego życia. Osoba prawidłowo leczona jest w stanie normalnie przebywać w społeczeństwie, być samodzielna, robić zakupy, chodzić do kina, rozwijać swoje zainteresowania czy spotykać się ze znajomymi.

  1. Jeśli zauważysz u siebie lub u kogokolwiek z Twoich bliskich, rodziny czy znajomych objawy mogące sugerować chorobę zgłoś się po pomoc do specjalisty.
  2. Jeśli zalecono Ci leki przestrzegaj zasad związanych z ich przyjmowaniem.
  3. Nie modyfikuj samodzielnie dawek ani pór przyjmowanych leków.
  4. Nie przerywaj samowolnie leczenia.
  5. Nie opuszczaj spotkań z psychologiem, terapeutą.
  6. Jeśli u którejś z bliskich Ci osób zdiagnozowano schizofrenię okaż jej wsparcie i bądź pomocą.

Źródła:

https://www.lundbeck.com/upload/pl/files/pdf/Poradniki/schizofreiniaporadnik.pdf

https://www.swps.pl/strefa-psyche/blog/posty/2208-zrozumiec-schizofrenie

https://www.umlub.pl/gfx/umlub/userfiles/_public/menu_wydzialy/iwydzial/2015_psychiatria_seminaria/dr_hab._n._med_h.karakula-juchnowicz_1_1.pdf

https://psychiatria.mp.pl/choroby/78549,schizofrenia

Dowiedz się więcej

Schizofrenia - leczenie i rehabilitacja

https://www.termedia.pl/Schizofrenia-leczenie-i-rehabilitacja,8,2329,0,1.html

Między zdrowiem a schizofrenią.

https://web.b.ebscohost.com/abstract

Ocena wpływu wybranych czynników psychicznych i socjodemograficznych na jakość życia pacjentów ze schizofrenią

http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PP_6_2012/975BaduraBrzoza_PsychiatrPol_6_2012.pdf

autor Monika Książek
konsultacja merytoryczna dr n. med. Barbara Wiśniewska, Specjalista Psychologii Klinicznej
Data dodania 22.08.2019
Data ostatniej aktualizacji 22.08.2019