Pacjenci z obniżoną odpornością a COVID-19 – jak się leczyć w okresie pandemii SARS-CoV-2?

Leki immunosupresyjne, w tym biologiczne, są stosowane w kontroli objawów wielu chorób, w tym: reumatologicznych o podłożu autoimmunizacyjnym, dermatologicznych, ale również nieswoistych zapaleniach jelit (np. choroby Leśniowskiego-Crohna), stwardnieniu rozsianym oraz w leczeniu osób zakażonych wirusem HIV. Te grupy chorych są narażone na zwiększone ryzyko infekcji, dlatego podczas pandemii COVID-19 powinni szczególnie rygorystycznie stosować zalecane środki zapobiegawcze. Odstawianie leków immunosupresyjnych nie jest wskazane, ponieważ zwiększa to ryzyko zaostrzenia choroby podstawowej.
Koronawirus a pacjenci z obniżoną odpornością a COVID-19.

Główne zalecenia Medicover dla pacjentów przyjmujących leki immunosupresyjne (w tym biologiczne) na czas pandemii SARS-CoV-2

  • Zostań w domu.
  • Przesuń niepilne wizyty na późniejszy termin.
  • Dbaj o swój stan zdrowia i obserwuj, czy nie wystąpiły u Ciebie objawy grypopodobne.
  • Kontynuuj przyjmowanie leków immunosupresyjnych zgodnie z zaleceniami lekarza.
  • Stosuj środki zapobiegawcze.

Czy osoby stosujące leki immunosupresyjne są w grupie wyższego ryzyka zachorowania na COVID-19?

Pacjenci w trakcie leczenia immunosupresyjnego (np. z zapalnymi chorobami stawów, układowymi chorobami tkanki łącznej, niektórymi chorobami dermatologicznymi lub nieswoistymi zapaleniami jelit), potencjalnie są narażeni na wyższe ryzyko zakażeń. W związku z tym powinni zwrócić szczególną uwagę na stosowanie środków zapobiegawczych i monitorowanie, czy nie wystąpiły u nich objawy choroby COVID-19.

Osoby przyjmujące leki immunosupresyjne są również w grupie zwiększonego ryzyka ciężkiego przebiegu COVID-19.

Obecnie brak danych dotyczących ryzyka COVID-19 u osób zakażonych wirusem HIV. Podobnie jak w przypadku innych zakażeń wirusowych, ryzyko zakażenia jest najwyższe u osób HIV-dodatnich z małą liczbą białek CD4 (odpowiedzialnych za słabszą odpowiedź komórek układu immunologicznego na kontakt z antygenem wirusa) i nieleczonych. Ryzyko ciężkiego przebiegu COVID-19 może dodatkowo zwiększać wiek pacjenta i inne choroby współistniejące.

Choć wskazuje się jednocześnie, że brak silnych dowodów naukowych, które umożliwiłyby jednoznaczne stwierdzenie, że osoby stosujące leki immunosupresyjne są w grupie zwiększonego ryzyka COVID-19 i jej cięższego przebiegu.

Czy powinno się odstawić leki immunosupresyjne na wypadek lub w razie wystąpienia COVID-19? Dlaczego ważna jest dobra kontrola objawów choroby?

Nie zaleca się przerywania leczenia immunosupresyjnego lub zmniejszania dawek leków u osób bez potwierdzonej infekcji COVID-19. Wyjątkiem są sytuacje, gdy lekarz zaleci inaczej.

  • Jeżeli osoba zakażona HIV jest leczona, powinna kontynuować leczenie i przestrzegać zaleceń lekarza prowadzącego.
  • W przypadku stwardnienia rozsianego zaleca się kontynuację dotychczasowego leczenia, chyba że lekarz prowadzący zaleci inaczej. Szczególnie ważne jest stosowanie środków zapobiegawczych, ponieważ część pacjentów może być bardziej podatna na zakażenie SARS-CoV-2.
  • Leczenie immunoglobulinami powinno być kontynuowane i wydaje się, że nie wiąże się z zaostrzeniem COVID-19.
  • Źle kontrolowana choroba reumatologiczna to zwiększone ryzyko infekcji. Nie należy modyfikować leczenia „na własną rękę” – zawsze należy skonsultować się z lekarzem.

Przerwanie dotychczasowego leczenia może spowodować zaostrzenie objawów choroby i wystąpienia powikłań z nią związanych, dlatego kontynuuj leczenie immunosupresyjne.

W razie jakichkolwiek wątpliwości lub problemów z kontrolą objawów choroby skontaktuj się z lekarzem Telefonicznej Porady Medycznej 500 900 510 lub umów poradę telefoniczną poprzez Medicover OnLine (mol.medicover.pl).

Czy stosowanie leków immunosupresyjnych w przebiegu COVID-19 jest przeciwwskazane?

Zakażenie SARS-CoV-2 w momencie zaostrzenia choroby współistniejącej może zwiększać ryzyko ciężkiego przebiegu choroby COVID-19.

Decyzja o kontynuacji lub przerwaniu leczenia immunosupresyjnego jest podejmowana indywidualnie dla każdego pacjenta przez lekarza prowadzącego.

Lekarz może zalecić odstawienie leków immunosupresyjnych i ponowne ich włączenie po ustąpieniu objawów choroby. Przy czym warto mieć na uwadze, że niektóre leki mogą być skuteczne w leczeniu objawów COVID-19.

  • W przypadku rozpoznania COVID-19 osoba z chorobą reumatologiczną leczona immunsupresantami powinna skonsultować się z reumatologiem, by ustalić dalsze postępowanie.
  • W przypadku nieswoistych chorób zapalnych jelit, np. choroby Leśniowskiego-Crohna również nie zaleca się odstawienia dotychczas stosowanych leków, ponieważ może to prowadzić do zaostrzenia objawów. Zaostrzenie objawów z kolei może wymagać hospitalizacji, co w konsekwencji zwiększa ryzyko zakażenia wirusem SARS-CoV-2.
  • W przypadku stosowania leków biologicznych w przebiegu chorób dermatologicznych, należy również skonsultować się z lekarzem prowadzącym, jeśli wyniku testu na obecność wirusa SARS-CoV-2 będzie dodatni. Lekarz może zalecić odstawienie leków biologicznych na czas występowania objawów choroby COVID-19.
  • W przypadku zakażenia SARS-CoV-2 u osoby ze stwardnieniem rozsianym, lekarz może zalecić przerwanie lub zmianę dotychczasowego leczenia – decyzja jest podejmowana indywidualnie po zapoznaniu się ze stanem pacjenta.

Czy w obecnej sytuacji epidemicznej nie należy stosować ibuprofenu?

Mimo że pojawiły się wątpliwości dotyczące bezpieczeństwa stosowania ibuprofenu przez pacjentów z COVID-19, Europejska Agencja Leków (EMA) oraz Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) wskazują, że rezygnacja ze stosowania ibuprofenu jest obecnie nieuzasadniona. Nie ma obecnie dowodów naukowych, które potwierdzałyby, że przyjmowanie ibuprofenu wpływa na cięższy przebieg COVID-19.

Czy osoba stosująca leki immunosupresyjne powinna chodzić na wizyty kontrolne w okresie pandemii SARS-CoV-2?

Jeżeli masz już umówioną wizytę, warto zapytać lekarza, czy jest ona niezbędna. Być może powinna być przesunięta na inny termin lub może odbyć się w formie porady telefonicznej – skorzystaj z tej możliwości.

W obecnej sytuacji epidemicznej konsultacja stacjonarna mimo środków ostrożności zwiększa ryzyko zakażenia wirusem SARS-CoV-2. Nie każdy wie, że jest zakażony, dlatego również z troski o innych, jeżeli nie ma takiej konieczności, lepiej nie wychodzić z domu.

Czy osoba stosująca leki immunosupresyjne powinna zrobić sobie ich zapas na dłuższy okres czasu?

Tak. Zaleca się, by zgromadzić zapas niezbędnych leków (nie tylko immunosupresyjnych) przynajmniej na miesiąc.

Choć nie powinno być problemów z dostępnością leków, część leków stosowanych w tej grupie chorób jest wykorzystywana również w leczeniu COVID-19, stąd zapotrzebowanie obecnie może być zwiększone.

Jakie środki zapobiegawcze powinna stosować osoba przyjmująca leki immunosupresyjne?

Osoby stosujące leki immunosupresyjne powinny stosować takie same środki zapobiegawcze, jak ogół populacji.

Koronawirus zapobieganie zarażeniu.Dowiedz się, jak prawidłowo myć ręce – pobierz instrukcję (PDF)>> 

Zobacz, jak wygląda etykieta kichania i kaszlu.

Jak kichać i kaszleć?

Co powinna zrobić osoba stosująca leki immunosupresyjne, która podejrzewa u siebie zakażenie wirusem SARS-CoV-2?

  • Jeżeli masz gorączkę i kaszel lub duszności, lub osłabienie i podejrzewasz, że miałeś kontakt z osobą zakażoną, zostań w domu i skontaktuj się z lekarzem Telefonicznej Porady Medycznej 500 900 510 lub umów poradę telefoniczną poprzez Medicover OnLine (mol.medicover.pl). Lekarz podczas wywiadu oceni Twój stan zdrowia i przekaże zalecenia o dalszym postępowaniu.
  • Obserwuj, czy nie pojawiły się objawy ostrzegawcze COVID-19, wymagające pilnej interwencji medycznej, czyli: gorączka (> 38 stopni) oraz kaszel i/lub duszność, lub ogólne osłabienie.
  • Jeśli wystąpią takie objawy, należy niezwłocznie należy niezwłocznie telefonicznie skontaktować się z HotLine Medicover 500 900 999 lub z pogotowiem ratunkowym 112.
    Należy pamiętać, że u pacjentów przyjmujących leki immunosupresyjne gorączka może nie wystąpić, dlatego pojawienie się kaszlu, duszności i ogólnego osłabienia, bez gorączki, należy zgłosić jako podejrzenie COVID-19.
  • W przypadku dodatniego wyniku testu na obecność wirusa SARS-CoV-2, należy niezwłocznie skontaktować się ze swoim lekarzem specjalistą (reumatologiem, dermatologiem lub gastroenterologiem w zależności od choroby podstawowej).

Co powinna zrobić osoba z zaostrzeniem objawów choroby?

Jeżeli zauważyłeś/zauważyłaś zaostrzenie objawów choroby podstawowej, skontaktuj się z lekarzem Telefonicznej Porady Medycznej 500 900 510 lub umów poradę telefoniczną poprzez Medicover OnLine (mol.medicover.pl).

Co powinna zrobić osoba stosująca leki immunosupresyjne, u której pojawią się objawy innej choroby niż COVID-19?

Jeśli zauważysz inne objawy chorobowe, również skontaktuj się z lekarzem Telefonicznej Porady Medycznej 500 900 510 lub poradę telefoniczną poprzez Medicover OnLine (mol.medicover.pl).

ZALECENIA DLA PACJENTÓW  Z CHOROBAMI REUMATOLOGICZNYMI LECZONYCH IMMUNOSUPRESYJNIE (OPRACOWANE PRZEZ EULAR)

  • Myj ręce przez co najmniej 20 sekund wodą z mydłem, a następnie dokładnie je osusz, najlepiej jednorazowym ręcznikiem papierowym.
  • Unikaj dotykania twarzy.
  • Używaj jednorazowych chusteczek higienicznych, np. do wydmuchiwania nosa.
  • Zachowaj bezpieczny dystans (ok. 2 m) od innych ludzi, zwłaszcza w przypadku osób, które wydają się chore, np. kaszlą lub kichają.
  • Witaj się bez uścisku dłoni.
  • Staraj się unikać transportu publicznego i dużych grup ludzi.

 

ZALECENIA DLA PACJENTÓW Z NIESWOISTYMI ZAPALENIAMI JELIT (OPRACOWANE PRZEZ J-ELITA)

  • Jeśli przyjmujesz leki immunosupresyjne, sterydy lub jesteś w trakcie terapii biologicznej, masz obniżoną odporność, jesteś w grupie podwyższonego ryzyka zakażeniem SARS-CoV-2 i powikłań choroby.
  • Nie odstawiaj samowolnie leczenia immunosupresyjnego i innej terapii. Leki immunosupresyjne utrzymują się w organizmie trzy miesiące, a odstawiając je narażasz się na ryzyko zaostrzenia NZJ.
  • Skrupulatnie przestrzegaj zaleceń higienicznych i epidemiologicznych.
  • Jeśli możesz – pracuj zdalnie.
  • Jeśli masz zaplanowaną wizytę w poradni, szpitalu (leczenie biologiczne itp.), a nie dostałeś w tej sprawie informacji – skontaktuj się telefonicznie lub mailowo z placówką.
  • Jeżeli kończą Ci się leki, skontaktuj się telefonicznie lub mailowo z lekarzem rodzinnym POZ, który ma obowiązek wystawienia e-recepty.
Korzystaj z informacji tylko ze sprawdzonych źródeł.

 

ZALECENIA DLA PACJENTÓW ZAKAŻONYCH WIRUSEM HIV (OPRACOWANE PRZEZ CDC)

  • Kontynuuj dotychczasowe leczenie.
  • Upewnij się, że masz zapas niezbędnych leków na przynajmniej 30 kolejnych dni.
  • Porozmawiaj telefonicznie ze swoim lekarzem, spróbujcie wspólnie ustalić plan na najbliższe tygodnie.
  • Jeśli możesz – pracuj zdalnie.
  • Kontaktuj się z osobami bliskimi za pomocą narzędzi do komunikacji zdalnej, np. telefonu czy komunikatorów internetowych. Kontakt z innymi jest ważny.
  • Osoby zakażone HIV mogą szczególnie potrzebować opieki innych osób, np. przyjaciół, rodziny, sąsiadów. Jeżeli zachorujesz, skontaktuj się bliską Ci osobą.
  • Stosuj zalecane środki zapobiegawcze.
Zachowaj zdrowy styl życia, w tym zdrowo się odżywiaj, zachowuj higienę snu i staraj się możliwie redukować stres. Bycie zdrowym wspiera Twój układ odpornościowy.

Gdzie szukać wiarygodnych informacji dotyczących COVID-19?

  • Praktyczne informacje na temat postępowania w sytuacji podejrzenia zakażenia nowym koronawirusem SARS-CoV-2 można uzyskać na stronach: medicover.pl/koronawirus/dla-pacjentowgov.pl/koronawirus.
  • Listę wszystkich stacji sanitarno-epidemiologicznych (wojewódzkich i powiatowych) można znaleźć na stronie Głównego Inspektoratu Sanitarnego (GIS): gis.gov.pl.
  • Listę szpitalnych oddziałów chorób zakaźnych działających na terenie całego kraju znaleźć można na stronie Ministerstwa Zdrowia: gov.pl/web/koronawirus/lista-szpitali.

Referencje:

  1. McIntosh K. Coronavirus disease 2019 (COVID-19). UpToDate, Topic 126981 Version 32.0. (dostęp: 26.03.2020 r.).
  2. http://www.reumatologia.ptr.net.pl/?update-aktualizacja-komunikat-polskiego-towarzystwa-reumatologicznego-i-konsultanta-krajowego-w-dziedzinie-reumatologii-dla-pacjentow-i-lekarzy-w-zwiazku-z-szerzaca-sie-infekcja-covid-19,291
  3. https://crohnsandcolitis.org.uk/news/coronavirus-covid-19-advice
  4. https://www.gastro.org/press-release/joint-gi-society-message-covid-19-clinical-insights-for-our-community-of-gastroenterologists-and-gastroenterology-care-providers
  5. https://www.eular.org/eular_guidance_for_patients_covid19_outbreak.cfm
  6. https://assets.ctfassets.net/1ny4yoiyrqia/PicgNuD0IpYd9MSOwab47/023ce3cf6eb82cb304b4ad4a8ef50d56/Biologics_and_COVID-19.pdf
  7. https://pulsmedycyny.pl/koronawirus-sars-cov-2-zalecenia-ptr-i-konsultanta-krajowego-w-dziedzinie-reumatologii-dla-pacjentow-i-lekarzy-985436
  8. https://j-elita.org.pl/koronawirus/?cn-reloaded=1
  9. https://www.cdc.gov/coronavirus/2019-ncov/specific-groups/hiv.html
  10. https://ptneuro.pl/o_ptn/aktualnosci/stanowisko_ptn_dot_leczenia_przetoczeniami_immunoglobulin_w_chorobach_neurol_w_sytuacji_epidemii
Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
autor Mgr Agata Stróżyk, Młodszy Specjalista ds. Informacji Medycznej, Dietetyk kliniczny, sportowy i pediatryczny
Data dodania 17.04.2020
Data ostatniej aktualizacji 17.04.2020