Migrena – niewidzialna choroba

W powszechnej świadomości migrena długo funkcjonowała jako choroba rozhisteryzowanych pań z towarzystwa, by wspomnieć bohaterkę „Nad Niemnem”, Emilię Korczyńską, którą męczyły globusy. To jednak błędny, negatywny stereotyp – na uprzykrzającą życie migrenę, choć statystycznie częściej dotyka kobiet, chorują również mężczyźni.
Sprawdź, jak leczyć objawy migreny

Migrena - skąd się bierze?

Migrena jest chorobą prawdopodobnie uwarunkowaną genetycznie - u około połowy osób z migreną stwierdza się jej występowanie również u innych członków rodziny. Jest to jeden z pośrednich dowodów na jej genetyczne uwarunkowanie. Napad migreny z reguły ma typową, powtarzającą się każdorazowo sekwencję objawów, trwających łącznie od kilku do kilkudziesięciu godzin (4 do 72). Może on wystąpić samoistnie lub być sprowokowany przez określone czynniki, jak stres czy miesiączka.

Nękającą wiele osób przypadłość pierwszy raz opisał w II w. n.e. rzymski lekarz greckiego pochodzenia Galen. Nazwał ją hemicranią, czyli połowiczym bólem głowy. Jednak jednostronność (połowiczość) bólu nie jest jego najbardziej typową cechą. Najczęściej napad rozpoczyna się bólem umiejscowionym jednostronnie w okolicy czołowo-skroniowej, ale wraz z jego nasileniem rozszerza się na całą głowę.

Migrena jest niewidzialna

Migreny nie widać. Stwierdzenie „choruję na migrenę” nadal jeszcze wywołuje zdziwienie, bo w powszechnym przekonaniu na ból głowy się przecież nie choruje. A migrena jest chorobą przewlekłą i nieuleczalną. Chorzy mówią, że ból jest tak silny, iż czasem wymaga zwolnienia z pracy i zamknięcia się w ciszy i ciemności na kilka godzin. Ponad 50% osób z napadem migreny mówi, że musi zrezygnować z normalnej aktywności życiowej na czas napadu, a jedynym ich ratunkiem jest zamknięcie się w cichym i ciemnym pokoju i próba przeczekania napadu.

Migrena jest chorobą przewlekłą. Napady bólu trwają od kilku do kilkudziesięciu godzin i najczęściej powracają w nieregularnych odstępach czasu. Przyczyn bólu głowy upatruje się w serotoninie. Wydzielana pod wpływem różnych bodźców, powoduje skurcz naczyń krwionośnych w mózgu, a następnie ich rozszerzenie, co powoduje obrzęk i ucisk receptorów nerwowych.

Kto choruje na migrenę?

Migrena dotyczy nie tylko osób dorosłych, ale i dzieci, wśród których występuje z częstością 4-5% ogółu chłopców i dziewcząt do 12. roku życia. Po tym czasie zachorowalność na migrenę gwałtownie rośnie, szczególnie u dziewcząt. Ta dysproporcja pogłębia się po okresie dojrzewania - wtedy na migrenę częściej chorują kobiety. Wśród osób w średnim wieku dotyka 25% kobiet i blisko 10% mężczyzn. Wraz z menopauzą, jak i postępującym starzeniem, migrena w większości przypadków ustępuje zarówno u kobiet, jak i u mężczyzn. Ocenia się, że na migrenę cierpi zaledwie 5% 70-latków. Najczęściej choroba trwa całe życie, z okresami zaostrzeń i remisji. Czasami ustępuje w czasie ciąży.

Objawy migreny

Napad bólu migrenowego może być poprzedzony tzw. objawami zwiastunowymi, pojawiającymi się kilka lub kilkanaście godzin wcześniej, z których najczęstsze to:

  • zmiana nastroju,
  • zaburzenia uwagi i koncentracji,
  • czasem zaburzenia funkcji autonomicznych, takich jak temperatura ciała, potliwość.

Inną, niezwykle ważną dla rozpoznania choroby cechą jest występowanie objawów towarzyszących,

  • przede wszystkim nudności i wymiotów,
  • nadwrażliwości na światło, dźwięki.

Nudności pojawiają się zwykle tuż po rozpoczęciu bólu. Mogą być niewielkie, i objawiać się jedynie niechęcią do przyjmowania pokarmów, lub bardzo nasilone, stanowiąc dolegliwość nie mniejszą niż ból. Z powodu nadwrażliwości na bodźce chorzy wolą przebywać w odosobnionym, ciemnym i wyciszonym pomieszczeniu. Po napadzie migreny czują się zwykle zmęczeni i senni. Często skarżą się również na niewielki, tępy ból głowy, o innym niż migrenowy charakterze.

Sposoby na migrenę

Na migrenę nie ma lekarstwa, są tylko farmakologiczne środki prewencyjne oraz przeciwbólowe, ale skutecznego środka, który wyleczyłby migrenę na zawsze, jeszcze nie wynaleziono. Chorzy, oprócz przyjmowania leków, stosują wiele tzw. domowych sposobów, pomagających przetrwać atak migreny i złagodzić jego objawy, jak: gorący, rozluźniający prysznic, delikatny ucisk tętnicy skroniowej po stronie bólu, stosowanie zimnych lub ciepłych okładów. Ważna jest też odpowiednia dieta i zwracanie uwagi na zdrowy styl życia.

Leczenie objawów migreny

Naukowcy nieustannie pracują nad środkami, mogącymi przynieść ulgę cierpiącym. Najprostsze postępowanie doraźne w atakach migreny polega na przyjmowaniu zwykłych leków przeciwbólowych, jak aspiryna czy paracetamol, choć ich skuteczność w formie doustnej znacznie ograniczają typowe dla napadu migreny zaburzenia perystaltyki, powodujące zbyt wolne wchłanianie się leków. Zasadą jest przyjmowanie leku jak najwcześniej po rozpoczęciu napadu (przed wystąpieniem nudności), wraz z preparatem przeciwwymiotnym. Przy braku wystarczającego efektu celowe jest zastosowanie innych niesterydowych leków przeciwzapalnych.

Inna grup leków na migrenę to leki przyjmowane przewlekle w zapobieganiu występowaniu napadów. Natomiast do przerywania napadu bólu doraźnie przyjmowane są tryptany. To leki na receptę. Chemicznie zbliżone są do serotoniny. Mechanizm ich działania polega na pobudzaniu niektórych receptorów serotoninowych, przez co kurczą naczynia głowy, hamują uwalnianie substancji bólotwórczych oraz blokują procesy neurogennego okołonaczyniowego zapalenia, które leży u podstawy objawów napadu. Działając na te receptory, tryptany doprowadzają do przerwania napadu, usuwają jego objawy, a więc ból głowy, ale także nudności i wymioty, światłowstręt, złe znoszenie hałasu. Tryptany działają szybko.

Badania, przeprowadzone przez niemieckich naukowców dowodzą, że nowoczesne leki, podawane doustnie jako tabletki ulegające rozpuszczeniu na języku, bez konieczności popijania wodą, w 75-80% przypadków przerywają atak migreny w ciągu 3–4 godzin. Ponadto korzystny efekt dotyczy nie tylko bólu, ale również najczęstszych objawów towarzyszących, czyli męczących nudności, wymiotów i światłowstrętu. Te same niemieckie badania dowodzą że nudności i wymioty ustąpiły u ponad 90% osób po zażyciu tabletki w formie ulegającej rozpadowi w jamie ustnej.

Jak szybko działają leki na objawy migreny?

Co niezwykle ważne, wielu chorych początek poprawy zauważa już po 30–40 minutach od zażycia. Nie ma konieczności popijania tabletki wodą - tabletka po prostu rozpuszcza się pod językiem, a w razie wystąpienia wymiotów nie zostanie wydalona z organizmu, w przeciwieństwie do tradycyjnych preparatów. Za stosowaniem tego typu środków przemawia również fakt, że są jednakowo skuteczne w napadach migreny poprzedzonych aurą, bez aury oraz w migrenie związanej z miesiączką. Jak mówią wyniki badania preferencji pacjentów w Europie odnośnie leków w napadzie migreny, tabletki ulegające rozpadowi w jamie ustnej mają również tę zaletę, że mogą zostać zastosowane „zawsze i wszędzie”, bez konieczności popijania wodą, dzięki czemu ich efekt działania jest szybszy niż tradycyjnej tabletki.

W leczeniu migreny lekarz powinien brać pod uwagę nie tylko same napady, ale również oceniać wpływ przyjętego postępowania na jakość życia pacjentów. Choć migrena nie zagraża życiu i nie powoduje żadnych następstw, to jednak przysparza wiele cierpienia, a napady, zwłaszcza częste i ciężkie, znacznie obniżają jakość życia. Wymagają kosztownego leczenia, powodują absencję w pracy czy w szkole, zaniedbania obowiązków domowych czy rodzinnych. W tym kontekście leki przeciwbólowe podawane doustnie jak najwcześniej od rozpoczęcia bólu stanowią złoty standard leczenia migreny.

Migrena a zwykły ból głowy - różnice

Nie każdy ból głowy to migrena. Migrenę od innych bólów głowy różni kilka cech:

  • Ból ma charakter napadowy, jest określany jako tętniący.
  • Ból migrenowy zwykle zaczyna się jednostronnie.
  • Migrenowy ból jest silny i występuje przewlekle.
  • Napady migrenowego bólu mogą trwać od 4 do 72 godzin.
  • Ból może pojawić się cyklach kilkunastominutowych lub trwać nieprzerwanie kilka godzin.
  • Napady bólu migrenowego są nawracające, przerwy pomiędzy atakami mogą trwać od kilku dni do kilku miesięcy.
  • Ból migrenowy jest na tyle dokuczliwy, że ogranicza codzienną aktywność życiową chorego.
autor Jolanta Witkowska
Data dodania 12.12.2017
Data ostatniej aktualizacji 16.01.2019