Koronawirus a zabiegi stomatologiczne – czy iść do dentysty w czasie epidemii?

Pod koniec 2019 r. w chińskim mieście Wuhan pojawił się nowy koronawirus, który do tej pory rozprzestrzenił się niemal po całej kuli ziemskiej. Wirus ten atakuje drogi oddechowe, powodując nowy rodzaj wirusowego zapalenia płuc. Pierwotnie nazwano go 2019-nCoV, aktualnie otrzymał nazwę SARS-CoV-2 ze względu na filogenetyczne podobieństwo do SARS-CoV. Nowe wirusowe zapalenie płuc nazwano chorobą COVID-19. Trzydziestego stycznia tego roku Światowa Organizacja Zdrowia (WHO) ogłosiła światową pandemię w związku z zagrożeniem, jakie stanowi wirus SARS-CoV-2 dla populacji ludzi.
Koronawirus czy iść do dentysty?

Koronawirus z Wuhan, a wizyta u dentysty

Komisja Stomatologiczna Naczelnej Rady Lekarskiej zaleca lekarzom stomatologom ograniczenie przyjmowania pacjentów do tych, którzy niezwłocznie wymagają pomocy dentystycznej. Wizyty pozostałych pacjentów należy przełożyć na późniejszy termin. Decyzja ta jest spowodowana troską o dobro publiczne.

Lekarze dentyści powinni w swoich gabinetach wprowadzić procedury, które mają zminimalizować ryzyko zakażenia się nowym koronawirusem.

Zaleca się przede wszystkim ograniczenie leczenia stomatologicznego dzieci i młodzieży, jeśli przełożenie zabiegu nie stwarza ryzyka poważnych powikłań oraz urazów zębów. Dotyczy to zabiegów planowanych, między innymi skalingu oraz leczenia drobnych ubytków próchnicowych.

U dorosłych pacjentów, wskazane jest wykonywanie tylko niezbędnych zabiegów periodontologicznych, które zapobiegają ciężkiemu uszkodzeniu zdrowia. W szczególności skaling i piaskowanie powinno się przełożyć na późniejszy termin.

Umyj ręce przed wizytą u dentysty.

Zanim dentysta zdecyduje się wykonać zabieg, powinien przeprowadzić z pacjentem krótki wywiad oraz zmierzyć mu temperaturę. Dentysta może, a nawet powinien spytać o następujące rzeczy:

  • Czy pacjent w ciągu ostatnich 14 dni miał objawy związane z koronawirusem (gorączka, kaszel, problemy z oddychaniem)?
  • Czy w ciągu ostatnich dwóch tygodni wrócił z zagranicy lub miał kontakt z osobą, która niedawno przyjechała do Polski?

Dopiero o północy z 14.03 na 15.03 wprowadzono obowiązkową dwutygodniową kwarantannę dla osób przekraczających granicę Polski.

  • Czy miał bezpośredni kontakt z osobą, która potencjalnie może być zarażona lub, u której zdiagnozowano COVID-19?
  • Czy uczestniczył w dużym zgromadzeniu ludzi?

Jeśli odpowiedzi pacjenta zaniepokoją lekarza lub pacjent ma podwyższoną temperaturę ciała, dentysta może zalecić rezygnację z zabiegu i zalecić domową kwarantannę. W przypadku, gdy pacjent odpowie tak, na któreś z wyżej wymienionych pytań i ma gorączkę (temperaturę powyżej 37,3oC), pacjenta należy natychmiast poddać kwarantannie, przynajmniej domowej.

Doraźne dyżury stomatologiczne Medicover w całej Polsce - sprawdź tutaj >>

Chcąc zapewnić bezpieczeństwo pacjentom oraz personelowi, kliniki stomatologiczne oraz gabinety dentystyczne powinny szczególnie zadbać o dezynfekcję sprzętu, z którym miał styczność pacjent oraz wszystkich powierzchni, których dotykał lub mógł dotknąć.

Z tego względu powinno się wydłużyć czas pomiędzy poszczególnymi pacjentami tak, by móc w pełni zdezynfekować gabinet przed wizytą kolejnej osoby. Dodatkowo dzięki temu pacjenci będą mieli ze sobą mniejszą styczność w poczekalni.

Mimo że odpowiednia higiena dłoni jest rutyną w zawodzie dentysty, w okresie pandemii koronawirusem, lekarze powinni jeszcze bardziej zadbać o ten aspekt swojej pracy. Wskazane jest mycie rąk przed badaniem pacjenta i przed zabiegiem. Lekarze powinni również zachować szczególną ostrożność, aby nie dotykać swojej twarzy, przed umyciem rąk. Dodatkowo niezbędne jest noszenie rękawiczek nie tylko przez dentystę, asystentki stomatologiczne również powinny je nosić. Zaleca się również noszenie okularów ochronnych, maseczek oraz fartuchów.

Według zaleceń Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego, przed zabiegiem stomatologicznym, pacjent koniecznie powinien przepłukać jamę ustną środkiem antyseptycznym w rozworze ciepłej wody – powyżej 27oC. Wskazane jest, by roztwór, którym pacjent przepłucze jamę ustną zawierał środki utleniające, ponieważ SARS-CoV-2 jest na nie podatny.

Ze względu na zdrowie pacjentów, gabinety dentystyczne nie mogą dopuścić do pracy personelu, który w przeciągu ostatnich 14 dni wrócił do Polski, z kraju, w którym występuje nowy koronawirus lub był narażony na kontakt z osobą potencjalnie chorą.

Działania podjęte przez Medicover Stomatologia w trosce o zdrowie pacjentów. Pobierz plik PDF

Co powinien zrobić pacjent przed wizytą u dentysty?

Wszyscy obywatele Polski powinni stosować się do zaleceń, by uniknąć rozprzestrzeniania się wirusa, dlatego pacjent sam powinien zrezygnować z wizyty, jeśli miał kontakt z osobą potencjalnie chorą na COVID-19, niedawno wrócił zza granicy lub ma objawy towarzyszące zakażeniu.

W przypadku gdy leczenie stomatologiczne nie jest niezbędne w danej chwili, a gabinet stomatologiczny działa normalnie, warto i tak odwołać lub przełożyć wizytę na późniejszy termin, ponieważ wskazane jest pozostanie w domach. Jeśli jednak zdecydujemy się na wizytę u dentysty, musimy pamiętać, by dokładnie umyć ręce przed wejściem do gabinetu.

Należy szczerze odpowiedzieć na pytania zadawane przez personel kliniki/gabinetu. Powinnyśmy ograniczyć dotykanie przedmiotów znajdujących się w gabinecie i poczekalni. Na wizytę powinniśmy przyjść krótko przed umówioną wizytą, by nie spędzać zbyt dużo czasu w poczekalni. A zamiast płacić gotówką, zapłaćmy kartą. Przed wyjściem do domu również zaleca się umycie rąk. Pacjenci muszą być świadomi, że lekarz ma prawo do odmówienia leczenia, jeśli uzna to za ryzykowne.

Stomatolog dba o dezynfekcję sprzętu w gabinecie.

Charakterystyka SARS-CoV-2

Koronawirus z Wuhan, SARS-CoV-2 należy do rodziny Coronaviridae, których genomem jest pojedyncze, jednoniciowe RNA. Obecnie wyróżnia się cztery rodzaje koronawirusów: α-CoV, β-CoV, γ-CoV oraz δ-CoV. Ich nosicielami zwykle są ssaki i ptaki, powodują choroby zakaźne zarówno u ludzi i zwierząt. Dwa pierwsze stanowią zagrożenie dla ssaków (w tym ludzi), atakując głównie układ oddechowy, pokarmowy oraz nerwowy. Pozostałe dwa rodzaje infekują ptaki.

SARS-CoV-2 należy do koronawirusów β, podobnie jak koronawirus ciężkiej niewydolności oddechowej- SARS i MERS powodujący bliskowschodni zespół niewydolności oddechowej. Wirusy te odpowiednio w latach 2002-2003 i 2012 wywołały śmiertelne dla wielu ludzi choroby układu oddechowego. Jednak nowy rodzaj koronawirusa rozprzestrzenia się zdecydowanie szybciej niż jego poprzednicy. Wyróżniono dwa jego typy: S i L.

Zakażenie SARS-CoV-2 szczególnie ciężko przechodzą osoby starsze, schorowane i z osłabioną odpornością. I to one najczęściej umierają, gdy zachorują na COVID-19. Dzieci z reguły nie wykazują objawów zakażenia tym wirusem, choć zdarza się, że również chorują.

SARS-Cov-2 podobnie jak jego starszy brat (SARS) może wiązać się z ludzkim enzymem konwertującym angiotensynę (ACE2). Oznacza to, że wnika i infekuje komórki, które posiadają receptor ACE2, nie może natomiast wiązać się z komórkami bez tego receptora (te są bezpieczne). Dalego populacje z wysoką ekspresją ACE2 są bardziej podatne na zakażenie nowym koronawirusem, mogą również poważniej przechodzić chorobę i częściej umierać w wyniku zakażenia.

Objawy zarażenia koronawirusem z Wuhan

Nowy rodzaj koronawirusa najczęściej wywołuje u zarażonych objawy typowe dla grypy takie jak:

  • Gorączka
  • Kaszel
  • Bóle mięśni
  • Zmęczenie

Wśród mniej powszechnych objawów, które jednak pojawiają się u osób zarażonych należą:

  • Ból głowy
  • Produkcja plwociny
  • Krwioplucie
  • Biegunka

Ze względu na mało specyficzne objawy, diagnostyka zarażenia SARS-CoV-2 nie należy do łatwych. By mieć 100%, że osoba z wyżej wymienionymi objawami jest chora, należy wykonać test diagnostyczny na jego obecność. Obecnie test nie jest ogólnie dostępny i nie można go wykonać, kiedy się chce. Test można przeprowadzić, jeśli mamy objawy i wróciliśmy zza granicy lub mieliśmy bezpośredni kontakt z osobą chorą.

jak-dochodzi-do-zakazenia-koronawirusem?">Jak dochodzi do zakażenia koronawirusem?

SARS-CoV-2 przenosi się drogą kropelkową. Oznacza to, że osoba chora przenosi wirusa podczas kichania, kaszlenia czy mówienia. Do zarażenia może dość również poprzez kontakt z błonami śluzowymi jamy ustnej, nosa i oczu. Jednak bezpośredni kontakt z osobą zakażoną nie jest jedyną możliwością złapania SARS-CoV-2. Częstą przyczyną choroby jest styczność z fomitami, czyli nieożywionymi obiektami, które przenoszą chorobotwórcze drobnoustroje i wirusy. Warto zaznaczyć, że osoby chore zarażają innych jeszcze zanim mają objawy choroby, które mogą pojawić się nawet dwa tygodnie po zarażeniu się.

Jak uniknąć zakażenia SARS-CoV-2?

Chcąc uniknąć zakażenia nowym koronawirusem, należy przede wszystkim w szczególności zadbać o higienę osobistą i unikać bezpośrednich kontaktów z innymi ludźmi (przytulania się, całowania). By maksymalnie zminimalizować ryzyko choroby, należy podjąć właściwe kroki. Wśród nich można wymienić:

  • Częste mycie rąk, ciepłą wodą z mydłem przez 30 sekund
  • Ograniczyć dotykanie twarzy (zwłaszcza oczu, ust, nosa) oraz spożywanie posiłków, jeśli wcześniej nie umyliśmy dokładnie rąk
  • Korzystanie z dezynfekujących chusteczek do rąk i jednorazowych rękawiczek, jeśli dotykamy czegoś, co było dotykane przez wiele osób, np. gotówka, poręcz w tramwaju/autobusie, koszyk w supermarkecie
  • Unikanie bezpośredniego kontaktu z klamkami drzwi publicznych, bateriami w publicznych toaletach itp. Możesz je dotknąć przez chusteczkę lub zewnętrzną częścią ubrania (lepiej jednak użyć chusteczki i zaraz po tym ja wyrzucić)
  • Przebieranie się w czyste rzeczy po powrocie do domu
  • Unikanie zgromadzeń oraz spotkań z dużą grupą ludzi

SARS-CoV-2 a szczepionki i leczenie

Póki co nie istnieje szczepionka na SARS-CoV-2, nie opracowano także odpowiedniego i skutecznego leku. Naukowcy na całym świecie pracują nad opracowaniem skutecznej szczepionki przeciwko nowemu koronawirusowi, a lekarze głowią się nad skutecznym planem leczenia. Podjęto próby leczenia wspomagającego. Chorym podaje się leki z chlorochiną. Jest to środek używany w między innymi w leczeniu malarii. Wykazuje on aktywność antywirusową również przeciw koronawirusom, w tym SARS-CoV. Badania in vitro wykazały, że chlorochina spowalnia namnażanie się SARS-CoV-2. Prowadzone są również badania nad skutecznością remdesiviru w walce z nowym koronawirusem. Jest to lek przeciwwirusowy o szerokim spektrum działania, jednak póki co nie został dopuszczony do użycia. Badania in vitroin vivo na modelach zwierzęcych potwierdzają jego skuteczność w zwalczaniu SARS-CoV i MERS-CoV, które są bardzo zbliżone do koronawirusa z Wuhan.

Literatura:

Peng X. i in. Transmission routes of 2019-nCoV and controls in dental practice. International Journal of Oral Science. 2020,12;9.

https://www.dentistrytoday.com/news/todays-dental-news/item/6014-dentists-already-are-prepared-for-the-coronavirus

https://www.medicalmedium.info/free-report-downloads/VIRUS-PROTECTION.pdf?fbclid=IwAR3pBiKDp0zQarfSkpB-dgg_JRxJOGtU1z0CDb8c3G-EfeILA7NhpJnYp5I

https://www.canada.ca/en/health-canada/services/drugs-health-products/special-access/drugs/remdesivir.html

SARS-CoV-2 jest nowym koronawirusem, którego dopiero poznajemy, dlatego codziennie pojawiają się nowe doniesienia naukowców, klinicystów i instytucji państwowych. Dokładamy wszelkich starań, by monitorować te informacje i aktualizować możliwie sprawnie zamieszczane treści.
Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
konsultacja merytoryczna lek. dent. Konrad Telecki
Data dodania 18.03.2020
Data ostatniej aktualizacji 01.04.2020