Kolor moczu, skład moczu. O czym świadczą?

Mocz powstaje w efekcie przefiltrowania krwi przez nerki. Ponieważ krew krąży po całym organizmie, kolor moczu i jego skład są ważną informacją o stanie zdrowia.

Ocena koloru moczu i jego składu jest badaniem informującym nie tylko o stanie układu moczowego, ale również o zdrowiu całego organizmu.

O czym świadczy kolor moczu? 

Prawidłowa barwa moczu to jasnożółta, w wynikach badań określany jako słomkowo-żółty.

Jasny mocz

Zbyt jasny mocz czasem jest następstwem przyjmowania niektórych leków, ale też chorób nerek, nadnerczy, tarczycy, cukrzycy, a nawet nowotworów.

Ciemny mocz

Ciemna barwa moczu zwykle sugeruje odwodnienie.

Pomarańczowy kolor moczu

Pomarańczowa barwa moczu może oznaczać zaburzenia w metabolizmie kwasów żółciowych.

Brązowy kolor moczu

Brązowy moczu bywa związany z odwodnieniem lub chorobami wątroby czy nawet nowotworem.

Czerwony kolor moczu

Ciemna czerwień czasem jest konsekwencją zażywanych leków, ale również oznaką chorób nerek lub pęcherza moczowego.

Czerwono różowy mocz występuje u pacjentów, u których rozwija się dna moczanowa.

Niebieski kolor moczu

Niebieskawozielony mocz pojawia się przede wszystkim u osób zażywających niektóre grupy leków, niebieskawy mocz może wystąpić u osób po zakażeniu bakteryjnym.

Kolor moczu po jedzeniu

Jeśli barwa moczu diametralnie zmienia się pod wpływem diety, np. jedzenia buraków czy marchwi, świadczy to o zaburzonym wchłanianiu w jelitach. 

Skład moczu mówi o zdrowiu

Krew przepływa przez nerki nieustannie - w ciągu doby filtrują one około 1500 litrów krwi. Nerki oczyszczają krew z niepotrzebnych i szkodliwych składników przemiany materii. Na podstawie analizy tego, co pozostaje w moczu po przefiltrowaniu krwi, wiele dowiadujemy się o funkcjonowaniu organizmu.

Prawidłowy skład moczu

W składzie moczu zdrowego człowieka znajduje się woda, sole mineralne, produkty przemiany materii i niewielkie ilości barwników. Obecność innych składników może sugerować nieprawidłowości w obrębie fizjologii poszczególnych układów.

Białko w moczu

Białko w moczu może sugerować chorobę, pojawia przy gorączce lub bezpośrednio po wysiłku fizycznym, jednak podczas interpretowania wyników analizy moczu należy pamiętac o tym, że niewielkie ilości białka (do 150 mg) są są fizjologicznie wydalane z moczem

Cukier w moczu

Cukier jest w procesie filtrowania krwi przez nerki odzyskiwany w całości, ponieważ jest istotnym źródłem energii, obecność nawet niewielkich ilości glukozy w moczu może świadczyć o cukrzycy lub stanie przedcukrzycowym. 

Urobilinogen w moczu

Przekroczenie norm urobilinogenu powstającego z barwnika żółci produkowanej przez wątrobę bywa efektem uszkodzenia tkanek wątroby np. zapalenia wątroby lub jej marskości.

Ciała ketonowe w moczu

Obecność ciał ketonowych informuje o zaburzeniach przemiany węglowodanowej i tłuszczowej., U diabetyków obecność ciał ketonowych w moczu świadczy o niedoborze insuliny i konieczności zmodyfikowania metody leczenia.  Ciała ketonowe w moczu mogą być też skutkiem głodówki, silnych i przedłużających się wymiotów lub gorączki.

Nabłonki płaskie i okrągłe w moczu

Nabłonki płaskie i okrągłe pochodzące z dróg moczowych nie są anomalią w obrazie moczu,obecność innych nabłonków  może świadczyć o chorobie nerek lub pęcherza moczowego. 

Wałeczki w moczu

W badaniu osadu moczu mogą pojawić się wałeczki. Są to twory o różnorodnych kształtach, które powstają w nerkach podczas wytrącania białek. Pojedyncze wałeczki pojawiają się w osadzie bezpośrednio po wysiłku fizycznym, jednak ich duża liczba może sugerować uszkodzenie nerek.

Białe lub czerwone krwinki w moczu

Obecność białych krwinek wskazuje na możliwą infekcję toczącą się w  organizmie, zaś czerwone świadczą o obecności krwi w moczu i mogą alarmować o chorobie nowotworowej lub mechanicznym uszkodzeniu nerek.

Wygląd moczu zdrowej osoby

Prawidłowy mocz jest przejrzysty. Mętny może być oznaką toczącej się infekcji dróg moczowych lub kamicy nerkowej. Jeśli zmiana w wyglądzie moczu utrzymuje się kilka dni, należy go zbadać. Wynik badania musi zobaczyć lekarz. Warto przed wizytą u lekarza przypomnieć sobie, co ostatnio jedliśmy, jak dużo pijemy, jak często oddajemy mocz oraz jakie leki przyjmujemy.

Badanie moczu – zasady 

Mocz powinniśmy badać regularnie co 2-3 lata, nawet jeśli nie wydaje się on nam zmieniony. Osoby po skończeniu 55. roku życia powinny badać mocz częściej, raz do roku. Badanie moczu pozwala na wykrycie chorób, które - nieleczone - niszczą nasze zdrowie.

Chore nerki mogą przez długi czas nie dawać objawów, a jednak zatruwają cały organizm. Dlatego osoby dotknięte schorzeniami nerek dowiadują się często o tym dopiero wtedy, gdy choroba prawie całkowicie zniszczy te ważne organy.

Poza tym zmienione chorobowo nerki stanowią obciążenie dla układu sercowo-naczyniowego. Zwiększają ryzyko zawału serca i udaru mózgu nawet kilkukrotnie, bywają przyczyną nadciśnienia tętniczego, które w dalszej perspektywie niszczy naczynia krwionośne. Tymczasem nieprawidłowości w pracy nerek można łatwo zdiagnozować. Trzeba regularnie robić badanie ogólne moczu i oznaczenie stężenia kreatyniny we krwi.

Dowiedz się, jak się przygotować na badania moczu oraz jakie są normy badania.
Przeczytaj, jak przygotować się do badania krwi

autor Halina Pilonis
konsultacja merytoryczna Aleksandra Woźniak Specjalista ds. Informacji Medycznej Medicover
Data dodania 01.12.2017
Data ostatniej aktualizacji 17.01.2019