Wirus HPV - co to jest, leczenie, typy wirusa brodawczaka ludzkiego

Co to jest HPV?

Wirus brodawczaka ludzkiego (HPV – Human Papilloma Virus) to wirus z rodziny papillomawirusów.

Istnieje ponad 100 typów HPV – część z nich może być przyczyną powstawania łagodnych zmian, np. w postaci brodawek skórnych, inne prowadzą do rozwoju nowotworów złośliwych. 

Zakażenie wirusem HPV w ciągu swojego życia przechodzi nawet 50-80 proc. kobiet aktywnych seksualnie.

Przeczytaj: Objawy HPV >>

Zakażenie wirusem HPV

W jaki sposób możesz się zarazić ? Wirus jest przenoszony:

• poprzez kontakt bezpośredni ze zmianami na skórze lub błonach śluzowych,
• drogą wertykalną (podczas porodu),
• drogą kontaktów seksualnych.

Do zakażenia najczęściej przyczynia się stosunek seksualny pochwowy, analny lub oralny - pełny stosunek seksualny nie jest jednak konieczny do zakażenia (wirus przenosi się przez kontakt skórny podczas stosunku - skin-to-skin genital contact). 

HPV a poród

Do infekcji może dojść także podczas porodu, gdy matka zaraża wirusem HPV swoje dziecko. Prawdopodobieństwo, że zarażona matka przekaże infekcję HPV noworodkowi wynosi 60 proc.

Rak szyjki macicy i inne nowotwory spowodowane HPV

Zakażenie HPV jest jedną z przyczyn:

• raka szyjki macicy (szóstego co do częstości występowania nowotworu kobiet w Polsce),
• brodawek płciowych (kłykcin kończystych),
• brodawczaków krtani.

HPV może się także przyczyniać do powstawania innych, rzadszych nowotworów, takich jak:

• rak pochwy,
• rak sromu,
• rak prącia,
• rak odbytu.

HPV bezobjawowe

Zakażenie HPV może przebiegać bezobjawowo, a dzięki działaniu układu immunologicznego po jakimś czasie zakażenie ustępuje samoistnie. Z powodu braku objawów osoby zakażone nie zdają sobie z tego sprawy i zanim dojdzie do eliminacji wirusa z organizmu, nieświadomie zarażają inne osoby.

U osób zainfekowanych wirusem HPV niskiego ryzyka mogą się rozwinąć brodawki, czyli tzw. kłykciny kończyste:

• w pochwie,
• na powierzchni odbytu,
• na mosznie,
• na penisie (HPV to także męski problem).

Typy HPV

Za niemal 100 proc. przypadków raka szyjki macicy odpowiedzialnych jest zaledwie kilka podtypów HPV. Są to przede wszystkim typy: 16 i 18, a także 31, 33, 45 – czyli wirusy o wysokim ryzyku onkogennym. Infekują one głównie komórki błon śluzowych i są odpowiedzialne za ponad 70 proc. zachorowań na raka szyjki macicy (typ 16 i 18).

Typ 16 powoduje ponad połowę wystąpień raka płaskonabłonkowego, natomiast typ 18 odpowiada za ok. 55 proc. przypadków raka gruczołowego szyjki macicy. Typy 31, 33, 45, 52 oraz 58 odpowiedzialne są za około 20% przypadków raka szyjki macicy.

Leczenie HPV

Obecnie nie ma skutecznych leków przeciwko HPV, można natomiast leczyć następstwa zakażenia:

• brodawki płciowe,
• brodawczaki krtani,
• raka szyjki macicy.

U młodych kobiet, które mają sprawnie działający układ immunologiczny, organizm w większości przypadków samodzielnie zwalcza zakażenie. Problemem jest duża liczba powtarzających się zakażeń (wielu partnerów) i zakażenia u osób z osłabionym układem odpornościowym.

Można jednak zapobiegać zakażeniom HPV przez modyfikację stylu życia i szczepienia.

Szczepienia przeciw HPV są najskuteczniejszą metodą zapobiegającą zakażeniu onkogennymi typami wirusa. Ryzyko zakażenia można także zmniejszyć, ograniczając liczbę partnerów seksualnych i stosując prezerwatywy. Należy jednak pamiętać, że w odróżnieniu od innych zakażeń przenoszonych drogą płciową, użycie prezerwatywy nie chroni przed zakażeniem, a jedynie zmniejsza ryzyko.

Oprócz szczepień, dla zapewnienia jak najskuteczniejszej ochrony, konieczne jest wykonywanie regularnych okresowych badań cytologicznych, które pozwalają na szybkie zidentyfikowanie ewentualnych zmian przednowotworowych i podjęcie leczenia.

Szczepionka przeciwko HPV

Szczepienia zapobiegające zakażeniom HPV zapewniają ochronę przed zakażeniem onkogennymi typami HPV poprzez odpowiedź immunologiczną organizmu, polegającą na stymulacji produkcji przeciwciał skierowanych przeciwko białkom właściwym dla wirusa HPV.

Wysoką skuteczność szczepień udowodniły badania kliniczne, potwierdzając, że szczepionki są dobrze tolerowane, bezpieczne i wysoce immunogenne (zapewniające wysoki poziom odpowiedzi układu odpornościowego a tym samym ochrony).

Dostępne są następujące szczepionki przeciw HPV:

• szczepionka HPV dwuwalentna - chroniąca przed typem 16 i 18,
• szczepionka HPV 9-walentna - zawierająca dodatkowo 7 typów wirusa wybranych pod kątem częstotliwości występowania, chroniąca przed 90 proc. przypadków raka szyjki macicy.

Szczepienie przeciwko HPV jest zalecane dziewczętom i chłopcom od 9. roku życia przed inicjacją seksualną, nastolatkom i dorosłym do ukończenia 26. roku życia, którzy niebyli wcześniej szczepieni oraz osobom w wieku 27–45 lat wcześniej niezaszczepionym, które mogą odnieść korzyść ze szczepienia.

Infekcja HPV a cytologia

Żadna szczepionka przeciw HPV nie prowadzi do wyleczenia kobiet już zakażonych, ani nie sprawi, że zmiany nowotworowe czy przednowotworowe ustąpią, dlatego tak ważne jest regularne wykonywanie cytologii.

Dowiedz się więcej: 

• Test na HPV 

Źródła:

1. https://www.gov.pl/web/zdrowie/o-chorobie 
2. https://www.gov.pl/web/zdrowie/o-szczepionce 
3. https://www.cdc.gov/hpv/hcp/clinical-overview/index.html 
4. https://www.cdc.gov/pinkbook/hcp/table-of-contents/chapter-11-human-papillomavirus.html 
5. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/human-papilloma-virus-and-cancer 

Wirus HPV - najczęściej zadawane pytania (FAQ)