Depresja poporodowa - objawy, przyczyny, leczenie depresji poporodowej

Oczekiwanie na dziecko to zwykle piękny czas w życiu kobiety. Wówczas myślimy, że depresja poporodowa to temat, który nas nie dotyczy. Niestety często zdarza się, że po porodzie pojawiają się smutek i przygnębienie. Może to oznaczać, że mamy do czynienia z syndromem baby blues, a jeśli ten stan trwa długo – nawet z depresją poporodową. Depresja poporodowa objawia się między innymi przygnębieniem, obniżeniem nastroju i stresem związanym z opieką nad dzieckiem.
Depresja poporodowa objawia się m.in. poczuciem, że jest się złą matką

Depresja poporodowa co to jest?

Stan złego samopoczucia, który występuje około 2 do 5 dni po porodzie jest dość powszechny i pojawia się u większości kobiet [1]. Mamy wtedy do czynienia z syndromem nazywanym w psychologii baby blues, który znika po około 2 tygodniach. Jeśli jednak złe samopoczucie utrzymuje się dłużej, możemy mieć do czynienia z depresją poporodową. Ogólnie można powiedzieć, iż jest to odmiana depresji, czyli zaburzenia nastroju, która charakteryzuje się obecnością myśli i emocji związanych z dzieckiem [2]. 

Depresja poporodowa objawy

Objawy depresji poporodowej są podobne do tych występujących podczas innych odmian depresji.

Depresja poporodowa objawia się m.in.:

  • obniżeniem nastroju,
  • przygnębieniem występującym przez większą część dnia,
  • spadkiem zainteresowań aktywnością,
  • spadkiem odczuwania przyjemności z aktywności,
  • zmniejszeniem lub wzrostem apetytu,
  • nadmierną sennością lub bezsennością [2],
  • problemami z koncentracją uwagi,
  • apatią,
  • trudnością w podejmowaniu decyzji,
  • myślami samobójczymi.

Dodatkowo występują obawy, myśli związane z relacją matka – dziecko, takie jak poczucie winy, że jest się złą matką [2]. Czasami pacjentki zgłaszają również zamartwianie się zdrowiem dziecka, tym, czy prawidłowo je karmią, pielęgnują. Warto również zaznaczyć, że niekiedy zdarzają się objawy wręcz przeciwne, gdzie pojawia się uczucie wrogości wobec narodzonego dziecka.

Depresja poporodowa jak często występuje?

Różne źródła podają nieco inne dane na temat częstotliwości występowania depresji poporodowej. Według części z nich na depresję cierpi od 5 do 25% [1] matek, a według innych od 10 do 30% położnic [2]. Oczywiście warto zaznaczyć, że dokładna liczba trudna jest do określenia, gdyż nie wszystkie młode mamy zjawiają się z tym problemem u specjalisty. 

Depresja poporodowa jak długo trwa?

Depresja poporodowa zwykle pojawia się od 4 do 8 tygodni po porodzie. Część autorów wskazuje jednak, że opisywane zaburzenie nastroju może wystąpić do 3 miesięcy od urodzenia malucha [1] lub w ciągu roku od porodu [2]. Czas trwania zaburzenia natomiast określa się na około 6 miesięcy.

Depresja poporodowa może pojawić się nawet do roku po porodzie.

Depresja poporodowa przyczyny

Narodziny dziecka powinny być szczęśliwym wydarzeniem w życiu kobiety, ale nie zawsze tak jest. Dlaczego tak się zdarza?

Według koncepcji biomedycznej, depresja poporodowa może być wywołana przez patologiczne zmiany w wydzielaniu hormonów [2]. Natomiast czynnikami psychologicznymi sprzyjającymi jej wystąpieniu mogą być m.in.:

  • wcześniejsza choroba psychiczna,
  • wysoki poziom lęku w czasie ciąży,
  • niska samoocena,
  • stres związany z opieką nad dzieckiem,
  • brak wsparcia społecznego,
  • niska jakość związku,
  • samotne rodzicielstwo [2].

Czynnikami, które mogą mieć znaczenie w wystąpieniu depresji poporodowej są też m.in. jakość relacji z własną matką, którą postrzega się jako mało troskliwą [2] lub nieumiejętność radzenia sobie z napięciem pojawiającym się w związku z nową sytuacją.

Często kobiety mają obraz tego, jak powinna postępować idealna matka, ale jest to obraz nierealny i nieosiągalny. Obraz ten kreują m.in. media. W reklamach widzimy matki, które są wypoczęte, zadbane, bawią się z grzecznymi dziećmi. Oczywiście warunki, w których przebywają również są idealne. W mieszkaniu panuje ład i porządek. Taka sytuacja nierzadko wzbudza w młodych matkach presję, aby wszystko było bez zarzutu. Jednak zazwyczaj, mając małe dziecko, nie jest się w stanie poradzić sobie ze wszystkimi obowiązkami. Ale, jak wskazują naukowcy, to nie porządek czy ilość zabawek jest najważniejsza dla dziecka, a zrelaksowana mama.

Kolejnym czynnikiem jest to, że w wielu poradnikach dla rodziców można znaleźć cenne rady np. o tym ile dokładnie powinno zjadać czy spać dziecko. Gdy rzeczywistość jest inna, u młodej mamy często pojawia się frustracja. Nie da się być ideałem, a próby jego osiągnięcia powodują napięcie.

Jak klasyfikujemy depresję poporodową?

Depresję poporodową najczęściej zalicza się według klasyfikacji zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania do zaburzeń psychicznych związanych z połogiem, które zaczynają się w ciągu 6 tygodni od porodu. Czasami jednak specjalista stawia po prostu rozpoznanie z zakresu zaburzeń nastroju. 

Depresja poporodowa jaki lekarz

Kobieta z depresją może zwrócić się o pomoc do psychologa lub psychiatry. Przeprowadzą oni wywiad, obserwując przy tym zachowanie i stan pacjentki oraz wykonają odpowiednie testy.

Dodatkowo, zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 16 sierpnia 2018 r. w sprawie standardu organizacyjnego opieki okołoporodowej, już w okresie ciąży między 11.a 14. tygodniem oraz między 33. a 37. lekarz lub położna mają ocenić ryzyko i nasilenie objawów depresji. Po porodzie z kolei „opieka nad położnicą obejmuje ocenę stanu psychicznego położnicy, w tym ryzyka wystąpienia depresji poporodowej” [3].

Depresja poporodowa leczenie

Leczeniem depresji poporodowej zajmuje się głównie psycholog i psychiatra.

W przypadku jej lekkiego bądź umiarkowanego nasilenia wskazana jest psychoterapia, utrzymywana zwykle w nurcie poznawczo-behawioralnym. Ma ona na celu m.in. zweryfikować błędne myśli, przekonania pacjentki i pokazać jak odnoszą się one do rzeczywistości. Innym elementem interwencji psychologicznej może być też m.in. stworzenie planu dnia młodej mamy tak, aby miała ona czas na czynności sprawiające przyjemność. Warto przy tym zaznaczyć, iż w leczeniu depresji poporodowej, oprócz uczęszczania na wizyty do psychologa, dużą rolę odgrywa również wsparcie rodziny. Pacjentka powinna czuć życzliwość i wyrozumiałość otoczenia.  

Natomiast w sytuacji gdy mamy do czynienia z ciężkim epizodem depresji poporodowej, oprócz psychoterapii wskazana może być również stosowanie leków [1].

Depresja poporodowa powikłania

Jak wskazują badacze, depresja poporodowa wpływa nie tylko na stan psychiczny matki, ale może również wpływać na jej relację z dzieckiem i jego rozwój. Udowodniono również, iż dzieci matek w depresji mają szybsze tętno oraz wyższy poziom kortyzolu [2].   

Depresja poporodowa zapobieganie

Przede wszystkim każda młoda mama powinna zdawać sobie sprawę, iż jest tylko człowiekiem i ma prawo czuć się źle, mieć zły humor czy też odczuwać złość. Wszyscy mamy prawo popełniać błędy i nawet jeśli coś nam nie wychodzi w opiece nad dzieckiem, nie oznacza to, że jesteśmy złymi rodzicami. Uczymy się nimi być. Sposobami, które mogą nas uchronić przed wystąpieniem depresji poporodowej są zatem m.in. takie czynniki jak:

  • relaks, choć 10 minutowy w ciągu dnia,
  • pozwalanie sobie na posiadanie negatywnych emocji,
  • korzystanie z rad, wsparcia innych
  • dawanie sobie przestrzeni do popełniania błędów

Obawiasz się depresji poporodowej? Pamiętaj:

  1. Poród to zazwyczaj bardzo stresujące wydarzenie w życiu kobiety – daj sobie chwilę, żeby przyzwyczaić się do nowej sytuacji.
  2. Wiele kobiet doświadcza obaw czy sobie poradzą z opieką nad maleństwem i w większości radzą sobie doskonale.
  3. Pozwól sobie na odrobinę relaksu każdego dnia, poproś najbliższych o pomoc w domowych czynnościach, takich jak gotowanie, sprzątanie czy pranie.
  4. Jeżeli przez dłuższy czas po porodzie odczuwasz smutek, przygnębienie lub lęk, skontaktuj się z psychologiem.

Przeczytaj także: Depresja poporodowa atakuje nawet co piątą matkę

Piśmiennictwo:

  1. Maliszewska K, Preis K., Terapia depresji poporodowej – aktualny stan wiedzy, Ann. Acad. Med. Gedan. 2014, 44, 105-111
  2. Chrzan-Detkoś M. i in., Uwarunkowania i konsekwencje depresji poporodowej, Psychoterapia 2 (161) 2012; 55-63
  3. https://www.infor.pl/akt-prawny/DZU.2018.176.0001756,rozporzadzenie-ministra-zdrowia-w-sprawie-standardu-organizacyjnego-opieki-okoloporodowej.html

Dowiedz się więcej

Depresja poporodowa - rozpoznawanie i leczenie

https://www.termedia.pl/Depresja-poporodowa-rozpoznawanie-i-leczenie,8,1026,0,1.html

Występowanie depresji poporodowej a jakość relacji w związku

http://www.psychiatriapolska.pl/uploads/images/PP_6_2016/1135Malus_PsychiatrPol2016v50i6.pdf

Depresyjne zaburzenia nastroju u kobiet po narodzinach dziecka

http://dspace.uni.lodz.pl/xmlui/handle/11089/4456

autor dr n. med. Aleksandra Walczak-Tręda
Data dodania 30.04.2019
Data ostatniej aktualizacji 02.05.2019