Ciąża mnoga - prawdopodobieństwo urodzenia bliźniaków

W ostatnich latach pojawiają się doniesienia o zauważalnym wzroście częstotliwości występowania ciąż bliźniaczych. Niektórzy twierdzą, że na podstawie statystyk obejmujących okres 20–30 lat można wysnuć wniosek, że prawdopodobieństwo urodzenia bliźniąt wzrosło w tym czasie niemal dwukrotnie.
Prawdopodobieństwo ciąży mnogiej rośnie z wiekiem matki.

Przyczyny ciąży mnogiej

Fakt, że ciąże wielopłodowe spotyka się częściej niż przed dwudziestu, trzydziestu laty nie oznacza, że każda kobieta ma większe szanse na urodzenie co najmniej bliźniąt. Prawdopodobieństwo takiej ciąży rośnie z wiekiem matki. Rzeczywiście, obserwujemy zmianę stylu życia kobiet i skłonność do opóźniania decyzji o pierwszej i kolejnych ciążach. Motywacje są różne: najpierw studia, później rozwój zawodowy, dążenie do osiągnięcia niezależności i stabilizacji.

Dodatkowym czynnikiem, „poprawiającym” statystykę urodzeń bliźniaków w grupie wiekowej powyżej 30. roku życia, jest fakt, że część kobiet, zachodzących w ciążę w wieku 35–40, lat to osoby, które przez dłuższy czas zmagały się z problemem niepłodności, poddające się terapii hormonalnej stymulującej owulację albo decydujące się na zabieg zapłodnienia in vitro. W pierwszym przypadku rośnie szansa na równoczesną owulację kilku komórek jajowych w jednym albo w obydwu jajnikach i zapłodnienie dwóch jajeczek, w drugim ciąża mnoga może powstać w wyniku udanej jednoczesnej implantacji kilku transferowanych zarodków. W ten sposób może wzrosnąć przede wszystkim liczba ciąż bliźniaczych dwujajowych.

Ciąża bliźniacza jednojajowa

Jedna komórka jajowa zostaje zapłodniona przez jeden plemnik. Podczas pierwszego podziału komórki, bardzo rzadko (w Polsce średnio 2,3 przypadku na tysiąc porodów) powstają dwa zarodki o identycznym kodzie genetycznym. Od tej chwili rozwijają się dwa organizmy, podobne do siebie tak bardzo, jak to tylko możliwe. Wielu badaczy twierdzi, że bliźnięta jednojajowe łączy szczególna więź emocjonalna, niespotykana w innych przypadkach.

Ciąża bliźniacza wielojajowa

Dwa jajeczka zostają zapłodnione przez dwa plemniki. Teoretycznie jest możliwe, że każdy z nich będzie pochodził od innego mężczyzny. Dodatkowe jajeczko może się pojawić w wyniku pęknięcia pęcherzyka zawierającego dwie komórki jajowe, jednoczesnego pęknięcia dwóch pęcherzyków jajowych w jednym jajniku, albo jednoczesnej owulacji w obydwu jajnikach. Bardzo rzadko zdarza się, że po zapłodnieniu pierwszego jajeczka pojawia się kolejny cykl owulacyjny i dochodzi do ponownego zapłodnienia: rozwijają się dwa zarodki, różniące się dojrzałością. Bliźnięta wykazują podobieństwo nie większe, niż w przypadku rodzeństwa pochodzącego z kolejnych ciąż pojedynczych, chociaż jednakowy wiek i podobne tempo rozwoju sprawiają, że w niektórych okresach życia dzieci mogą wydawać się identyczne.

Prowadzenie ciąży mnogiej

Ciąże mnogie wymagają szczególnej uwagi, starannego prowadzenia i przygotowania do rozwiązania. Przebieg ciąży mnogiej należy kontrolować częściej, niż pojedynczej. Do 28. tygodnia zalecana jest kontrola co dwa tygodnie, później co tydzień. Jedno z częstszych zagrożeń, niewydolność łożyska, można rozpoznać we wczesnym stadium za pomocą badania USG na podstawie różnicy wymiarów ciemieniowych bliźniąt. Rozpoznana niewydolność jest wskazaniem do wcześniejszego rozwiązania ciąży.

Obciążenie organizmu przyszłej mamy jest większe, niż w przypadku ciąży pojedynczej zarówno w sensie fizycznym (większa masa ciężarnej macicy, a co za tym idzie – obciążenie kręgosłupa), jak i biologicznym. W końcu trzeba wykarmić i zapewnić doskonałe warunki nie jednemu, lecz dwóm „lokatorom”. Częściej, niż w ciąży pojedynczej, pojawia się nadciśnienie indukowane ciążą oraz obrzęki i żylaki kończyn dolnych.

Rośnie prawdopodobieństwo przedwczesnego porodu, ponieważ ściany macicy są mocniej rozciągane. Ponad 50% bliźniąt oraz 65% trojaczków rodzi się przed 37. tygodniem trwania ciąży. Poród siłami natury może przebiegać inaczej, niż w przypadku ciąży pojedynczej, i wymagać od położnej lub lekarza wykonania dodatkowych czynności, pozwalających na ułożenie bliźniąt w pozycji podłużnej główkowej.

Poród przy ciąży mnogiej

Poród może przerastać siły matki. W zależności od masy bliźniąt, wieku ciąży, budowy anatomicznej ciężarnej, przebiegu wcześniejszych ciąż i porodów mogą pojawić się wskazania do rozwiązania ciąży przez cesarskie cięcie. Trzeba się liczyć i z tym, że noworodki mogą potrzebować specjalnej opieki i leczenia ze względu na niską masę urodzeniową, wcześniactwo albo wady rozwojowe. Tym większe znaczenie ma wczesna diagnostyka i – w razie konieczności – planowanie terapii z wyprzedzeniem, na długo przed spodziewanym terminem porodu. Ciąże mnogie o przebiegu patologicznym powinny być prowadzone w ośrodkach referencyjnych.

Na szczęście, czasy, kiedy ryzyko śmierci jednego z bliźniąt w okresie okołoporodowym wynosiło nawet 15%, minęły bezpowrotnie. Dzisiaj śmiertelność mieści się w granicach 1% i jest porównywalna z ciążami pojedynczymi. Stało się to możliwe, z jednej strony, dzięki powszechnemu dostępowi do dobrych metod diagnostycznych (USG), ułatwiających wczesne rozpoznanie ciąży bliźniaczej i ewentualnych komplikacji. Z drugiej strony, nowoczesna medycyna znacznie lepiej radzi sobie z ratowaniem wcześniaków i dzieci z wadami wrodzonymi.

Ciekawostki o ciąży mnogiej

Czego nie wiesz o ciążach wielopłodowych

  • Najczęstszą postacią ciąży wielopłodowej jest ciąża bliźniacza. Najwyższy odsetek takich ciąż obserwuje się u rasy czarnej, pośredni u białej, a najniższy u rasy orientalnej. U rasy białej odsetek ciąż bliźniaczych wynosi od 0,9 do 1,4% ogólnej liczby porodów. Prawdopodobieństwo kolejnej ciąży wielopłodowej jest od 2 do 10 razy wyższe.
  • Uważa się, że powstanie bliźniąt jednozygotycznych jest dziełem czystego przypadku.
  • Częstość występowania bliźniąt dwuzygotycznych jest uzależniona od dziedziczności, rasy, środowiska, wieku i rodności matki oraz stosowania preparatów stymulujących owulację. Matkami bliźniąt częściej zostają kobiety niezamężne, wysokie oraz z nadwagą.
  • Ultrasonografia pozwala rozpoznać ciążę wielopłodową już w pierwszym trymestrze. W 6. tygodniu ciąży pewność rozpoznania jest niemal 100%. Przyjmuje się, że ponad 50% rozpoznanych w pierwszym trymestrze ciąż bliźniaczych kończy się porodem pojedynczego płodu. Określa się to jako zespół „zanikającego bliźniaka”.

 

autor Piotr Kołaczek
Data dodania 10.12.2017
Data ostatniej aktualizacji 17.01.2019