Bezsenność w ciąży

Wiele kobiet spodziewających się dziecka zgłasza problemy ze snem. Zastanówmy się zatem, jaką rolę odgrywa dobry sen w czasie ciąży, jakie są najczęstsze przyczyny bezsenności w tym okresie oraz jak kobiety ciężarne mogą radzić sobie z zaburzeniami snu.

Sen jest niezbędny do prawidłowego funkcjonowania oraz odpoczynku organizmu. Podczas snu wyłączeniu ulegają funkcje myślowe, dzięki czemu mózg może się zregenerować, a praca pozostałych narządów i układów ulega spowolnieniu. Prawidłowy sen, trwający około 8 godzin w nocy oraz kilka godzin w ciągu dnia (w zależności od potrzeb danej kobiety) jest szczególnie ważny w okresie ciąży. Należy uwzględnić, że zapotrzebowanie na sen rośnie w większości przypadków na początku ciąży, a u części kobiet – zwiększone – utrzymuje się ono przez cały okres oczekiwania na dziecko.

Co to jest bezsenność?

Jednym z najczęstszych problemów ze snem, dotykających kobiety ciężarne, jest bezsenność. Według przyjętej definicji, bezsenność to trudności z zasypianiem, pomimo zmęczenia fizycznego i psychicznego, lub budzenie się wcześnie rano, a także wybudzanie się ze snu w nocy i niemożność późniejszego zaśnięcia. Wymienione kłopoty ze snem wpływają na zbyt krótki odpoczynek w nocy, co skutkuje zmęczeniem w ciągu dnia. Kobieta czuje się wtedy zazwyczaj słaba i senna. Ciąża jest szczególnym okresem, w którym sen jest niezbędny zarówno dla przyszłej mamy, jak i dla rozwijającego się płodu. Niestety, sama ciąża predysponuje do pojawiania się zaburzeń snu. Bezsenność dotyka wielu kobiet w ciąży, a pojawia się zazwyczaj w ostatnim trymestrze jej trwania.

Przyczyny bezsenności w ciąży

Powszechnie wiadomo, że kobiety ciężarne nie powinny się przemęczać ani denerwować. Zdarzają się jednak sytuacje stresowe, np. w pracy lub przy wykonywaniu codziennych obowiązków w domu, które powodują napięcia emocjonalne. Efektem tego są nasilone rozmyślania, szczególnie wieczorem, powodujące kłopoty ze snem. Do innych przyczyn bezsenności w ciąży o prawidłowym przebiegu należą także zmiany fizjologiczne, spowodowane rozwijającą się ciążą.

Spośród długiej listy wymienimy kilka tego typu problemów, doskwierających głównie w końcowych tygodniach ciąży. Pojawia się wtedy np. potrzeba częstego oddawania moczu przez całą dobę, zmuszająca do spacerów do toalety nawet kilka razy w ciągu jednej nocy. Niektóre kobiety skarżą się, zwłaszcza wieczorem, na tzw. zatkany nos, wynikający ze zmian w obrębie błony śluzowej nosa, który może utrudniać zasypianie. W trzecim trymestrze zdarzają się ponadto skurcze przepowiadające mięśnia macicy oraz okresy wzmożonej aktywności płodu, którego ruchy ciężarna może odczuwać na tyle silnie, że wybudza się ze snu.

Niejednokrotnie przyczyna bezsenności jest jednak bardzo prozaiczna, jak np. powiększający się brzuch, który utrudnia przyjęcie dogodnej pozycji do spania i ogranicza swobodę ruchów kobiety ciężarnej.

Jak radzić sobie z bezsennością w ciąży

Istnieje co najmniej kilka zasad, którymi powinna kierować się kobieta ciężarna, aby odpowiednio przygotować się do tzw. dobrego snu w nocy, a o których niejednokrotnie się zapomina. Przede wszystkim sypialnia powinna być przed snem przewietrzona, a temperatura i wilgotność dostosowana do indywidualnych preferencji. Należy także unikać sytuacji i rzeczy, wywołujących silne bodźce emocjonalne, nawet jeśli jest to tylko film lub książka. Ważne jest także, aby, w miarę możliwości, kobiety spodziewające się potomstwa kładły się spać o regularnych porach. W przypadku kłopotów z zasypianiem korzystny może się okazać krótki spacer na świeżym powietrzu w godzinach wieczornych. Ciężarne powinny zrezygnować ze spożywania ciężkostrawnych posiłków i objadania się przed snem czy w nocy.

Metoda na sen w ciąży

Dobry efekt „nasenny” może z kolei przynieść wypicie małej ilości ciepłego napoju (np. mleka) tuż przed udaniem się na spoczynek. Należy jednak pamiętać, że wypicie zbyt dużej ilości jakiegokolwiek płynu późnym wieczorem może pobudzić produkcję moczu i przyczynić się do częstszych wizyt w toalecie w nocy. W przypadku kłopotów z przyjęciem wygodnej pozycji do spania ułatwieniem może okazać się ułożenie na boku i podłożenie poduszki pod brzuch czy nogi. Na rynku dostępne są nawet poduszki specjalnie dedykowane kobietom w ciąży oraz karmiącym.

W sytuacji, gdy w środku nocy z jakiegoś powodu sen zostaje przerwany i występują trudności z ponownym zaśnięciem, niejednokrotnie pomaga krótki spacer po mieszkaniu lub przeczytanie kilku stron książki bądź gazety.

Nieocenioną pomocą w osiągnięciu wewnętrznego spokoju, wpływającego na dobry sen, są wszelkiego rodzaju techniki relaksacyjne, które pozwalają ciężarnej wyciszyć się i odprężyć psychicznie, co często jest kluczem do uzyskania pożądanego uczucia senności. Niekiedy samo przyjęcie pozycji leżącej w cichym, przyjaznym i bezpiecznym miejscu przynosi ciężarnej ukojenie i spokój, czego następstwem zazwyczaj jest sen.

Lekarz pomoże na bezsenność w ciąży

Nie sposób wymienić wszystkie przyczyny bezsenności w ciąży. Nie ma również jednej sprawdzonej recepty na radzenie sobie z tym problemem, ponieważ każda kobieta w ciąży może cierpieć z innego powodu i każda tego typu sytuacja powinna być rozpatrywana indywidualnie, najlepiej w porozumieniu z lekarzem.

Jeśli bowiem występuje bezsenność w ciąży i wyczerpaliśmy już wachlarz możliwych rozwiązań tego problemu, zawsze możemy zwrócić się z prośbą o pomoc do lekarza ginekologa, który najlepiej doradzi oraz wyjaśni wszelkie wątpliwości związane z samą ciążą i pomoże rozwiązać kłopoty ze snem. Częstokroć obawy, które odczuwa ciężarna, są jednymi z silniejszych bodźców utrudniających zdrowy sen, a jedną z niewielu osób, która może rozwiać nasze wątpliwości i przywrócić potrzebny spokój ducha, jest właśnie lekarz.

Pamiętajmy także, że zaburzenia snu w okresie ciąży mają najczęściej charakter przejściowy i pod żadnym pozorem nie starajmy się ich rozwiązywać na własną rękę, poprzez zażywanie środków nasennych. Kobieta spodziewająca się dziecka nie powinna przyjmować żadnych leków nasennych bez wcześniejszej konsultacji z lekarzem, ponieważ wiele z nich zawiera składniki, mogące zaszkodzić zarówno przyszłej mamie, jak i rozwijającemu się płodowi.

 

autor lek. med. Katarzyna Urban
Data dodania 03.12.2017
Data ostatniej aktualizacji 16.01.2019