Bąblowica - uwaga na niemyte jagody

Bąblowica to choroba odzwierzęca wywoływana przez postać larwalną tasiemca bąblowcowego. Chorobą zarażamy się w wyniku przypadkowego spożycia jaj pasożyta, które mogą znajdować się m.in. na nieumytych jagodach czy innych owocach leśnych, ale nie tylko. Larwy tych tasiemców, tworzą formy pęcherzy – stąd polska nazwa bąblowiec. Niektóre rodzaje bąblowicy są bardzo groźne. Jak objawia się choroba pasożytnicza? Czy jest wyleczalna?
Rozpoznanie choroby, którą wywołuje tasiemiec z rodzaju Echinococcus może trwać od kilku do kilkunastu lat.

Ludzie to przypadkowi żywiciele pośredni tasiemców bąblowcowych. Zazwyczaj są nimi zwierzęta roślinożerne i wszystkożerne (np. świnie, owce, konie, zające, myszy, nornice czy inne gryzonie). Do ostatecznych żywicieli bąblowców zalicza się zwierzęta mięsożerne, takie jak m.in. psy, lisy i wilki. Dojrzały pasożyt bytuje w ich jelicie cienkim, skąd jaja tasiemca są wydalane z kałem.

Co to jest bąblowica

Bąblowica jest chorobą pasożytniczą, za którą odpowiada postać larwalna tasiemca z rodzaju Echinococcus. W Polsce notuje się kilkadziesiąt przypadków choroby rocznie. Istnieje kilka rodzajów bąblowicy. Należy do nich:

  • bąblowica jednokomorowa: określana jest też jako bąblowica jednojamowa i echinokokoza. Wywołują ją larwy tasiemca Echinococcus granulosus;
  • bąblowica wielokomorowa: nazywa się ją również bąblowicą wielojamową, echinokokozą lub alweokokozą. Jej przyczyną są larwy tasiemca Echinococcus multilocularis, określanego również jako Echinococcus alveolaris;
  • bąblowica policystyczna: odpowiadają za nią postaci larwalne tasiemców z rodzaju Echinococcus vogeli i Echinococcus oligarthrus. Ten rodzaj bąblowicy nie występuje w Polsce. Jest spotykany tylko w Ameryce Południowej i Środkowej.


Badanie serologiczne w kierunku bąblowicy -
oznaczenie poziomu swoistych przeciwciał klasy IgG
Cena badania od 95 zł

SPRAWDŹ

Jak zaraża bąblowica

Bąblowicą zarażamy się drogą pokarmową, w wyniku spożycia jaj tasiemca. Do zarażenia może dojść poprzez zjedzenie zanieczyszczonej żywności (np. nieumytych owoców lub warzyw), wypicie skażonej jajami tasiemca wody czy z powodu przeniesienia do ust jaj znajdujących się na sierści chorego zwierzęcia.

W kolejnym etapie zarażenia z połkniętych jaj inwazyjnych uwalniają się larwy, które migrują do narządów wewnętrznych – głównie do wątroby i płuc. Tam przekształcają się w wolno rosnącą torbiel (bąblowica jednokomorowa) lub połączone drobne torbiele naciekające na okoliczne tkanki (bąblowica wielokomorowa).

Należy zwrócić szczególną uwagę na mycie owoców leśnych, ponieważ mogą znajdować się na nich jaja tasiemca bąblowcowego.

Objawy bąblowicy 

Nie ma objawów typowych dla bąblowicy. Symptomy zaczynają zwykle pojawiać się kilka lub kilkadziesiąt lat po zarażeniu. Zależą od umiejscowienia, wielkości (torbiele bąblowcowe osiągają średnicę od kilku do 30 cm) i liczby torbieli oraz postaci choroby.

Do symptomów bąblowicy zalicza się:

  • w przypadku bąblowicy jednokomorowej: choroba charakteryzuje się występowaniem torbieli bąblowcowej (najczęściej pojedynczej i w jednym narządzie). Zazwyczaj jej lokalizacją jest wątroba. Czasem umiejscawia się w płucach, mózgu, mięśniach, nerkach czy kościach. Około 50 proc. chorych nie odczuwa żadnych symptomów echinokokozy. U pozostałych choroba objawia się niespecyficznie – bólami brzucha, wzdęciami, nudnościami i wymiotami. Duże torbiele mogą powodować żółtaczkę, powiększenie czy wtórną marskość wątroby. W przypadku zakażenia torbieli występuje ropień wątroby i zapalenie dróg żółciowych. Objawy bąblowicy zlokalizowanej w płucach to przewlekły kaszel, ból w klatce piersiowej oraz duszność;
  • w przypadku bąblowicy wielokomorowej: w wyniku inwazji larw E. multilocularis rozwijają się liczne połączone drobne torbiele. Charakteryzuje je naciekający wzrost przypominający zmiany nowotworowe. U 90 proc. chorych zlokalizowane są w wątrobie. Mogą występować także ogniska przerzutowe w mózgu lub w płucach.
    Okres wylęgania choroby trwa 5-15 lat. Jej dalszy przebieg jest przewlekły i ciężki. Imituje proces nowotworowy. Bąblowica wielokomorowa (alweokokoza) objawia się m.in. utratą masy ciała, zmęczeniem, pogarszaniem się stanu chorego, żółtaczką, symptomami zapalenia dróg żółciowych, powiększeniem wątroby, śledziony czy wodobrzuszem. Jeśli zmiana zlokalizowana jest w mózgu mogą występować m.in. objawy padaczki. Nieleczona bąblowica wielokomorowa prowadzi do zgonu.

Budowa tasiemca bąblowcowego Echinococcus Granulosus.

Powikłania bąblowicy

Do możliwych powikłań bąblowicy należą m.in.:

  • nadkażenie bakteryjne torbieli;
  • stan zapalny zajętych organów;
  • ucisk na sąsiadujące organy;
  • bąblowica wtórna (rozsianie larw tasiemca na skutek pęknięcia ścian torbieli, np. przy próbie usunięcia torbieli), przerzuty odległe, uogólnienie się procesu chorobowego;
  • niedrożność i/lub bakteryjne zapalenie dróg żółciowych, marskość i niewydolność wątroby;
  • wstrząs anafilaktyczny;
  • zgon.

Diagnostyka bąblowicy

Bąblowica jednokomorowa zazwyczaj diagnozowana jest na podstawie badaniu USG (to metoda z wyboru, ale do rozpoznania często dochodzi przypadkowo). Rzadziej stosuje się tomografię komputerową czy cholangiografię wsteczną. Wykonywane bywają również badania serologiczne (najczęściej test ELISA). Do postawienia ostatecznej diagnozy przydatne jest też badanie mikroskopowe materiału pobranego w biopsji lub podczas operacji.

Bąblowica wielokomorowa jest trudniejsza do rozpoznania, co wynika m.in. z niespecyficznych objawów i faktu, że choroba imituje proces nowotworowy. W diagnostyce stosuje się badanie USG, tomografię komputerową, rezonans magnetyczny czy cholangiografię wsteczną. Ponadto wykorzystywane są badania laboratoryjne, serologiczne i molekularne. Materiał do badania mikroskopowego pobierany jest w trakcie operacji.

Badanie rozszerzone na przeciwciała p/bąblowcowe IgG
Cena od 332,50 zł

SPRAWDŹ

Czy bąblowica jest wyleczalna

Leczenie bąblowicy może być skomplikowane i długotrwałe. Terapia dobierana jest indywidualnie. Metody leczenia choroby to m.in.:

  • operacja – usunięcie torbieli;
  • terapeutyczne nakłucie torbieli;
  • stosowanie leków;
  • przeszczep wątroby;
  • obserwacja bez interwencji.

Zapobieganie bąblowicy- zadbaj o higienę rąk i dokładne mycie owoców

Chorobie można zapobiec. W tym celu trzeba systematycznie odrobaczać psy domowe. Ponadto należy dbać o higienę rąk i przygotowywania posiłków. Nie można zapominać o dokładnym myciu warzyw i owoców oraz owoców runa leśnego. Jaja bąblowców zabija temperatura powyżej 50 st. C.

Źródło: 

https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/echinococcosis  (dostęp 28.06.21) 

https://podyplomie.pl/pediatria/12173,najczestsze-zarazenia-pasozytnicze-w-polsce?page=2  (dostęp 28.06.2021)

https://podyplomie.pl/wiedza/wielka-interna/880,choroby-pasozytnicze-ukladu-pokarmowego  (dostęp 28.06.21)

http://sanepid.olsztyn.pl/oswiata/bablownica.pdf

Dowiedz się więcej

Zagrożenie bąblowicą wielojamową (alweokokozą) dla ludzi w Polsce

https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/34935168/583_07-with-cover-page-v2.pdf

Choroby odzwierzęce – bąblowica, leiszmanioza i toksokaroza.

https://ruj.uj.edu.pl/xmlui/handle/item/

Bąblowica wątroby u chorego dializowanego otrzewnowo — opis przypadku

https://journals.viamedica.pl/forum_nefrologiczne/article/view/

Prezentowanych informacji o charakterze medycznym nie należy traktować jako wytycznych postępowania medycznego w stosunku do każdego pacjenta. O postępowaniu medycznym, w tym o zakresie i częstotliwości badań diagnostycznych i/lub procedur terapeutycznych decyduje lekarz indywidualnie, zgodnie ze wskazaniami medycznymi, które ustala po zapoznaniu się ze stanem pacjenta. Lekarz podejmuje decyzję w porozumieniu z pacjentem. W przypadku chęci realizacji badań nieobjętych wskazaniami lekarskimi, pacjent ma możliwość ich odpłatnego wykonania.
Data dodania 14.07.2021
Data ostatniej aktualizacji 23.07.2021