Anemia - objawy, przyczyny i leczenie anemii

Anemię, czyli niedokrwistość, łatwo przegapić, myląc jej objawy ze zwykłym przemęczeniem. Jeśli często czujesz zmęczenie, jesteś blady, boli cię głowa lub masz trudności z koncentracją, nie lekceważ tych oznak, ponieważ anemia może być groźna dla zdrowia. Sprawdź, jak rozpoznać i leczyć niedokrwistość.
Anemia

Anemia (niedokrwistość)

Niedokrwistość to zmniejszenie stężenia hemoglobiny1 (skrót w badaniach laboratoryjnych to Hb), hematokrytu2 (Ht) i liczby erytrocytów3 poniżej normy. Następstwem tego stanu jest zmniejszenie zdolności krwi do transportu tlenu, co skutkuje zmniejszeniem natlenowania tkanek i narządów.

Są dwie główne przyczyny zmniejszenia liczby erytrocytów (czerwonych krwinek):

  • utrata erytrocytów wskutek krwawienia lub hemolizy, czyli rozpadu, krwinek
  • zmniejszenie lub zaburzenie tworzenia krwinek w szpiku

Wyróżnia się wiele podtypów anemii:

  • niedokrwistość pokrwotoczna, która powstaje w wyniku dużej lub przewlekłej utraty krwi
  • niedokrwistość syderoblastyczna związana z zaburzeniami w powstawaniu hemu, składnika hemoglobiny
  • niedokrwistość hemolityczna związana z nieprawidłowym rozpadem erytrocytów (jej przykładem jest anemia sierpowata)
  • niedokrwistość aplastyczna związana z niewydolnością szpiku kostnego
  • niedokrwistość chorób przewlekłych
  • niedokrwistość z niedoboru żelaza
  • niedokrwistość megaloblastyczna związana z zaburzeniami w syntezie DNA w komórkach układu krwiotwórczego (jej przykładem jest niedokrwistość z niedoboru witaminy B 12 i niedokrwistość z niedoboru kwasu foliowego)

Ze względu na nasilenie niedokrwistość można podzielić na:

  • łagodną – stężenie hemoglobiny mieści się w przedziale między 10 a 12 g/dl lub 13,5 w przypadku mężczyzn
  • umiarkowaną – Hb między 8 a 9,9 g/dl
  • ciężką – Hb między 6,5 a 7,9 g/dl
  • zagrażającą życiu – Hb poniżej 6,5 g/dl

Objawy anemii

Objawy charakterystyczne dla każdego rodzaju niedokrwistości to:

  • osłabienie i łatwa męczliwość
  • zmniejszenie koncentracji i uwagi
  • bladość skóry i błon śluzowych
  • ból i zawroty głowy
  • tachykardia4, duszność

Ponadto każdy typ anemii ma jeszcze swoje objawy specyficzne.

Jeżeli zaobserwowałeś u siebie lub u swoich bliskich wyżej wymienione objawy, skonsultuj się z lekarzem lub skorzystaj z pakietu diagnostycznego „Anemia”.

Rozpoznanie anemii

Podstawowym badaniem diagnostycznym jest morfologia krwi. Najważniejsze dla niedokrwistości parametry morfologii to:

  • RBC – liczba krwinek czerwonych
  • Hb – hemoglobina (jest to białko zawarte w erytrocytach, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu; odpowiada ona za czerwoną barwę krwi)
  • Ht – hematokryt (stosunek komórek krwi do całej jej objętości)
  • MCV – średnia objętość erytrocytu
  • MCH – średnia zawartość hemoglobiny w erytrocycie

Prawidłowe wartości tych parametrów opisane są w poniższej tabeli:

  RBC (x106/mm3) Hb (g/dl) Ht (%) MCV (fl) MCH (pg)
Mężczyźni  4,7-6,0  13,5-18,0  42-52  78-100  27-31
Kobiety  4,2-5,4  12,5-16,0  37-47  78-100   27-31


Na niedokrwistość wskazuje zmniejszenie stężenia hemoglobiny, hematokrytu lub liczby czerwonych krwinek.

Leczenie anemii

Leczenie jest dopasowane do rodzaju niedokrwistości, najczęściej polega na suplementacji niedoboru powodującego niedokrwistość, np. żelaza.

Rokowanie i powikłania anemii

Większość rodzajów niedokrwistości jest w pełni uleczalna, warunkiem jest przestrzeganie zaleceń lekarskich. Nieleczona niedokrwistość może prowadzić do znacznego osłabienia organizmu, objawiającego się np. omdleniami, a nawet do śmierci.

Zapobieganie anemii

Niedokrwistości z niedoboru w większości przypadków rozwijają się podstępnie. Ze względu na umiejętność organizmu do przystosowania się do różnych warunków, długo nie dają żadnych objawów. Dlatego ważne jest wykrywanie niedokrwistości w jej początkowym stadium.

Pomóc w tym może regularnie (co 2-3 lata) wykonywana morfologia oraz zgłaszanie się do lekarza z niepokojącymi objawami mogącymi wskazywać na niedokrwistość.

Pamiętaj!

  • Regularnie, co 2-3 lata, wykonuj morfologię krwi.
  • Przestrzegaj zdrowej diety – jedz produkty pełnowartościowe, dużo ryb, warzyw i owoców. Unikaj dużej ilości słodyczy i żywności wysoko przetworzonej, np. jedzenia typu „fast food”, słonych przekąsek czy dań gotowych. Dbaj o przyjmowanie odpowiedniej ilości witamin oraz mikro- i makroelementów, najlepiej tych, które pochodzą z pożywienia.
  • Gdy zaobserwujesz u siebie niepokojące objawy, nie ignoruj ich, a zgłoś się do lekarza.

 

1 Hemoglobina – Jest to białko zawarte w erytrocytach, którego głównym zadaniem jest przenoszenie tlenu; odpowiada ona za czerwoną barwę krwi.
2 Hematokryt – Jest to parametr oceniany w badaniu morfologii krwi. Określa stosunek komórek krwi do całej jej objętości.
3 Erytrocyty – Inaczej czerwona krwinka. Jej głównym zadaniem jest transport tlenu z płuc do tkanek organizmu.
4 Tachykardia – Inaczej nazywana częstoskurczem. Jest to przyspieszenie akcji serca powyżej 100 uderzeń na minutę.

Źródła: 

„Interpretacja badań laboratoryjnych” J. Wallach

„Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka” H. Ciborowska, A. Rudnicka

„Interna Szczeklika 2015” Andrzej Szczeklik, Piotr Gajewski

www.nhs.uk www.nhs.uk

„Podstawy hematologii” W. Nowak, A. Skotnicki

Dowiedz się więcej:

Cytogenetic abnormalities in patients with severe aplastic anemia

http://www.haematologica.org/content/81/5/418.full.pdf+html

Ocena stanu odżywienia białkowo-energetycznego pacjentów w wieku podeszłym z niedokrwistością

http://gerontologia.org.pl/wp-content/uploads/2016/05/2012-03-5.pdf

Niedokrwistość chorób przewlekłych

http://www.pnmedycznych.pl/wp-content/uploads/2015/01/pnm_2014_10b_033_036.pdf

autor Maria Kornacka-Wojtaś
konsultacja merytoryczna Lek. med. Anna Plucik-Mrożek, internista
Data dodania 30.08.2017