Morfologia

Morfologia jest badaniem krwi, które pozwala na ocenę (ilościową i jakościową) składników krwi obwodowej człowieka. Jest wykorzystywana w celach diagnostycznych, jako badanie obrazujące ogólny stan organizmu pacjenta.

KUP ONLINE

Spis treści:

  1. Morfologia krwi
  2. Morfologia jak się przygotować
  3. Kiedy badać krew?
  4. Jak często badać krew?
  5. Morfologia wyniki

Morfologia krwi

W badaniu morfologii krwi ocenie podlegają jej główne składniki, istotne dla prawidłowego funkcjonowania organizmu, przede wszystkim krwinki czerwone (erytrocyty), krwinki białe (leukocyty), a także płytki krwi, czyli trombocyty. W praktyce lekarze zlecają tzw. pełną morfologię krwi, z wyszczególnieniem innych elementów. Dzięki temu lekarz uzyskuje informacje nie tylko na temat liczby poszczególnych składników, lecz także na ich podstawie może ocenić ilościowo i jakościowo układy krwinek czerwonych i białych oraz płytek krwi.

Elementy, które pozwalają na ocenę układu czerwonokrwinkowego to:

  • RBC, czyli liczba krwinek czerwonych (erytrocytów),
  • hematokryt, obrazujący stosunek objętości krwinek czerwonych do objętości pełnej krwi,
  • hemoglobina (Hb), który pozwala ocenić stężenie całkowite hemoglobiny (we wszystkich jej formach), bardzo ważnej dla prawidłowego funkcjonowania organizmu,
  • wskaźniki czerwonokrwnikowe,
    • MCV, określający średnią objętość erytrocytu,
    • MCH, który opisuje średnią masę hemoglobiny w pojedynczej krwince czerwonej,
    • MCHC, oznaczające średnie stężenie hemoglobiny w erytrocytach,
  • RDW, czyli tzw. wskaźnik zmienności (zróżnicowania) objętości erytrocytów, nazywany także wskaźnikiem anizocytowym, mający znaczenie dla określania rozkładu objętości krwinek czerwonych (określa, jak bardzo różni się objętość poszczególnych erytrocytów od wartości średniej).

Ich analiza pozwala lekarzowi wykluczyć problemy związane z niedokrwistością i produkcją hemoglobiny. Szczegółowe badanie krwinek czerwonych umożliwia ich ocenę, a dla ogólnej diagnostyki najważniejszymi elementami są: wielkość krwinek, stopień zawartości hemoglobiny czy stopień anizocytozy.

W układzie białokrwinkowym ocenie podlegają następujące parametry:

  • WBC całkowita, liczba krwinek białych (leukocytów),
  • rozmaz automatyczny, który pozwala na wyróżnienie następujących populacji leukocytów: neutrofili, limfocytów, monocytów, eozynofili oraz bazofili.

W przypadku płytek krwi, ocenie lekarza podlegają następujące wskaźniki:

  • PLT, liczba płytek krwi,
  • MPV, średnia objętość płytki we krwi,
  • PDW, określa zmienność (zróżnicowanie) objętości płytek we krwi,
  • P-LCR, pokazuje liczbę tzw. dużych płytek.

Morfologia jak się przygotować

Badanie wykonywane jest rano, a pacjent powinien być na czczo – należy powstrzymać się od spożywania posiłków do 12 godzin przed planowanym badaniem, a kolacja w dniu poprzedzającym badanie powinna być lekkostrawna. Przed pobraniem krwi dopuszczalne jest wypicie niewielkiej ilości wody. Jeśli pacjent przyjmuje leki, należy skonsultować z lekarzem, czy można je zażyć przed badaniem. Zaleca się, aby 2-3 dni przed planowanym badaniem wstrzymać się od spożywania alkoholu, a także (co najmniej 12 godzin przed pobraniem) dobrze jest też powstrzymać się od picia napojów kofeinowych i herbatyograniczyć kawę. W miarę możliwości pobranie krwi należy przeprowadzić przed przyjęciem porannej porcji leków, chyba że lekarz zaleci inaczej. Ponadto, przed badaniem morfologicznym należy powstrzymać się od intensywnego wysiłku fizycznego, jakim jest np. bardzo obciążający trening. Wówczas warto odczekać jeden dzień i dopiero udać się na badanie. Tuż przed pobraniem krwi pacjent powinien odpocząć przez ok. 15 minut, najlepiej w pozycji siedzącej (pozycja stojąca może wpływać na zagęszczenie krwi). Należy zaznaczyć, że nieprawidłowości parametrów krwi mogą wynikać również z innych czynników, takich jak stres czy menstruacja.

Kiedy badać krew

Decyzję o wykonaniu morfologii krwi podejmuje lekarz na podstawie wywiadu z pacjentem. Wskazań do wykonania badania może być wiele. Dzięki morfologii krwi lekarz prowadzący uzyskuje informacje na temat ogólnego stanu pacjenta. Badanie odgrywa szczególną rolę w diagnostyce, gdy lekarz podejrzewa np. anemię, niedobór odporności, występowanie stanów zapalnych i infekcji. Może być wykorzystywane do wykrycia przypadków wymagających dalszych badań. Służy także do oceny stanu pacjenta po wystąpieniu krwotoku oraz dostarcza informacji o funkcjonowaniu szpiku.

Jak często badać krew

Częstotliwość wykonywania badania zależy od stanu pacjenta, jego wieku czy historii chorobowej. U osób dorosłych zaleca się, aby badanie wykonywane było nie rzadziej niż co 2–3 lata. Jednak gdy badanie ma na celu monitorowanie toczącej się w organizmie choroby lub wykonywane jest u pacjentów, którzy borykają się z niedokrwistością, wówczas o częstotliwości powinien decydować lekarz.

Morfologia wyniki

Interpretacja wyników badań odbywa się przede wszystkim w oparciu o wartości referencyjne wskazane przez dane laboratorium. Dlaczego? Ponieważ niektóre parametry mogą być oznaczane przy wykorzystaniu różnych metod. Co ważne, analiza wykonywana przez lekarza nie polega wyłącznie na sprawdzeniu, czy każdy ze wskaźników zawarty jest we wskazanym przez laboratorium przedziale. Pod uwagę bierze się także wiek i płeć pacjenta oraz choroby, na które cierpi, przyjmowane leki. Inne normy obowiązują dla dzieci, inne dla dorosłych, a jeszcze innego różnicowania dokonuje się w obrębie płci. Nie bez znaczenia pozostają także czynniki, które spowodowały, że badanie zostało zlecone i wykonane, ponieważ wyniki oceniane są przez pryzmat dolegliwości zgłaszanych przez pacjenta.

Nieprawidłowe wartości każdego z parametrów mogą świadczyć o różnych problemach zdrowotnych, jednak interpretacja ogólna wyniku wymaga uwzględnienia także ujęcia całościowego, gdyż poszczególne parametry określają funkcjonowanie poszczególnych układów.

Zwiększenie całkowitej liczby leukocytów (leukocytoza) najczęściej świadczy o toczących się w organizmie stanach zapalnych, ale może także być konsekwencją przebytych urazów. Natomiast zbyt niska liczba krwinek białych (leukopenia) jest zazwyczaj związana z przyjmowaniem niektórych leków, przebytymi, zakażeniami wirusowymi.

Bardziej złożonej analizy wymagają wyniki związane z krwinkami czerwonymi. Ogólnie ich zbyt wysoka liczba może świadczyć o niedotlenieniu lub odwodnieniu. Natomiast zmniejszona liczba leukocytów najczęściej jest związana z niedokrwistością (anemią) niedoborową lub związaną z przewlekłymi chorobami. Może być także efektem przebytego krwotoku.

Przyczyną zwiększonej liczby płytek (czyli nadpłytkowości) mogą być m.in. niedokrwistość z niedoboru żelaza, przewlekłe choroby infekcyjne i zapalne, alkoholizm, stosowanie niektórych leków.

Samodzielna interpretacja wyników w wielu przypadkach może doprowadzić do niepotrzebnego stresu lub wręcz lęku o własne zdrowie, jeżeli jakaś wartość odbiega od przyjętej normy. Dlatego należy ją pozostawić lekarzom, gdyż poprawna analiza wyników jest bardzo złożona.

Morfologia cena

Dowiedź się więcej:

"Wpływ krioterapii ogólnoustrojowej na parametry morfologii krwi u pacjentów z zesztywniającym zapaleniem stawów kręgosłupa i zdrowych ochotników"

https://www.researchgate.net/profile/Grzegorz_Cieslar/publication/270392904

"Morfologiczna półilościowa ocena dynamiki zmian w płucach po doświadczalnym urazie ciśnieniowym płuc"

http://yadda.icm.edu.pl/baztech/element/bwmeta1.element.baztech-article-BAT1-0028-0052

"Sposób żywienia nastoletnich pacjentów chorych na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, chorobę Leśniowskiego–Crohna i celiakię a morfologia krwi"

http://ojs.pum.edu.pl/pomjlifesci/article/view/334