Kortyzol

Kortyzol nazywany jest także hormonem stresu, ponieważ jego stężenie wzrasta w sytuacjach stresowych dla organizmu. Wzrost jego stężenia ma pomóc przygotować się organizmowi do działania, ale stale utrzymujący się wysoki poziom tego hormonu może wskazywać na współistniejące zaburzenie i prowadzić do powikłań.

Spis treści:

  1. Co to jest kortyzol?
  2. Kiedy badać kortyzol?
  3. Badanie kortyzolu jak się przygotować
  4. Kortyzol norma
  5. Kortyzol cena

Co to jest kortyzol?

Kortyzol jest również nazywany hydrokortyzolem lub hormonem glikokortykosteroidowym. Za jego produkcję odpowiadają nadnercza. Produkcja kortyzolu w organizmie człowieka uzależniona jest od hormonu adrenokortykotropowego, wytwarzanego przez przysadkę mózgową, który reguluje utrzymanie właściwego stężenia kortyzolu. W momencie pojawienia się silnego stresu (np. w okresie głodzenia, stresu psychicznego czy wysiłku fizycznego), wówczas zwiększa się także stężenie kortyzolu. Wzrost jego stężenia prowadzi z kolei do wzrostu stężenia glukozy we krwi.

Zwiększenie ilości dostępnej glukozy to jednocześnie większa pula energii do wykorzystania na pracę organizmu , a to przekłada się na umożliwienie mobilizacji do działania. Ponadto zadaniem kortyzolu, jako jednego z hormonów stresu, jest pobudzenie innych hormonów tj: adrenalina i noradrenalina. Kortyzol wpływa również na podniesienie wartości ciśnienia tętniczego krwi. Kortyzol wzmaga nie tylko rozpad węglowodanów, ale również nasila uwalnianie wolnych kwasów tłuszczowych z tkanki tłuszczowej i aminokwasów z białek (również mięśniowych), dlatego utrzymujące się wysokie stężenie kortyzolu może prowadzić do obniżenia odsetka beztłuszczowej masy ciała (w tym masy mięśniowej). Jednocześnie może powodować wzrost apetytu i spożycia pokarmu, co sprzyja zwiększaniu tkanki tłuszczowej. Może nasilać także insulinooporność.

Kortyzol jest także ważny dla gospodarki wodnoelektrolitowej, również wykazuje silne działanie przeciwzapalne. Kortyzol jest szczególnie istotnym hormonem w okresie prenatalnym, kiedy jest niezbędny do rozwoju płodu.

Kiedy badać kortyzol?

Oznaczenie stężenia kortyzolu we krwi wykonywane jest na zlecenie lekarza, kiedy zachodzi podejrzenie, że w organizmie pacjenta dochodzi do zbyt dużej lub niedostatecznej produkcji tego hormonu. Jest badaniem pomocniczym w diagnostyce choroby Cushinga, niedoczynności nadnerczy, a także w diagnostyce problemów związanych z przysadką mózgową.

Badanie kortyzolu jak się przygotować

Próbka krwi do badania kortyzolu powinna zostać pobrana rano, ponieważ stężenie kortyzolu ulega cyklowi dobowemu. Próbkę należy pobrać, gdy pacjent jest na czczo. W związku z tym, że kortyzol jest hormonem uwalnianym pod wpływem sytuacji stresowych, przed badaniem należy w miarę możliwości wyeliminować lub możliwie jak najbardziej zminimalizować jego działanie, aby uzyskać wiarygodny wynik, obrazujący rzeczywisty stan pacjenta. Przed badaniem należy także zrezygnować z intensywnej aktywności fizycznej. Również lekarz może zalecić odstawienie leków lub przyjęcie ich dopiero po pobraniu krwi, jeżeli mogłyby one wpłynąć w jakikolwiek sposób na wiarygodność wyniku (np. leki przeciwobrzękowe, zawierające estrogen lub androgeny, syntetyczne glikokortykosteroidy).

Kortyzol norma

Analiza wyników powinna opierać się na wartościach referencyjnych podanych przez laboratorium. Najwyższe stężenie kortyzolu odnotowuje się w godzinach porannych, natomiast najniższe późnym wieczorem. Zarówno obniżone, jak i podwyższone stężenie kortyzolu w odniesieniu do normy jest nieprawidłowe. Wynik należy skonsultować z lekarzem.

Kortyzol cena