Zapalenie płuc

Zapalenie płuc to choroba dolnej części układu oddechowego. W większości wypadków wywoływana jest przez bakterie. Ma ona tak charakterystyczne objawy, że opisał je już „ojciec medycyny”, czyli starożytny lekarz Hipokrates. Mimo tego aż do XX wieku była to choroba, na którą bardzo wielu chorych umierało. Do poprawy tej sytuacji doprowadziły przede wszystkim prace dwóch wybitnych 
naukowców – Ludwika Pasteura i Aleksandra Fleminga. 

Pierwszy z nich był pionierem badań nad drobnoustrojami. Pasteur udowodnił i wprowadził do nauki wręcz rewolucyjną jak na tamte czasy ideę, że przyczynami chorób ludzi i zwierząt są bakterie oraz inne drobnoustroje. Odkrycie to spowodowało olbrzymi postęp medycyny. W 1880 Pasteurowi udało się wyhodować jedną z bakterii powodujących zapalenie płuc. Było to dużym sukcesem, ale niestety nie wystarczyło do wynalezienia skutecznej metody leczenia i pod koniec XIX wieku zapalenie płuc wciąż było chorobą, która często prowadziła do śmierci. Do poprawy sytuacji doprowadził Aleksander Fleming i odkrycie antybiotyków (więcej o tym, jak do tego doszło przeczytasz w artykule o antybiotykach). Umożliwiło to skuteczne leczenie chorób bakteryjnych, w tym zapalenia płuc.

Od tego czasu odkryto zarówno kolejne drobnoustroje odpowiedzialne za wywołanie zapalenia płuc jak i nowe antybiotyki. Obserwacje związane z zapaleniem płuc doprowadziły również do opisania AIDS i odkrycia jego przyczyny – wirusa HIV.

Zapalenia płuc można podzielić na 2 grupy:

  • pozaszpitalne – dochodzi do nich u chorych, którzy nie przebywają w szpitalu
  • szpitalne – to te przypadki, które pojawiają się u chorych przebywających w szpitalu dłużej niż 48 godzin

Zapalenie płuc: epidemiologia

Częstość zachorowań na zapalenie płuc różni się w zależności od rodzaju choroby – szacuje się, że w Europie na pozaszpitalne zapalenie płuc choruje od 5 do 12 osób na 1000 osób. W odniesieniu do Polski daje to co najmniej 300 000 chorych Polaków rocznie. Wśród osób w wieku powyżej 75 roku życia częstość ta jest wyższa i wynosi ponad 34 zachorowań na 1000 osób. Śmiertelność pozaszpitalnego zapalenia płuc wynosi 20 przypadków na 100000 zachorowań.

Szacuje się, że szpitalne zapalenie płuc rozwija się u 5-15 osób na 1000 osób przyjętych do szpitala. Ryzyko to znacznie wzrasta u osób ciężko chorych oraz tych pacjentów, którzy są mechanicznie wentylowani - czyli w oddychaniu pomaga im respirator. W tym drugim przypadku niebezpieczeństwo zachorowania zależy od czasu trwania wentylacji – w czasie pierwszych 5 dni wynosi ono 3%, w czasie następnych 5 dni 2% i po 1% na każdy kolejny dzień. Śmiertelność szpitalnego zapalenia płuc wynosi od 30 do 50%.

Konsultacja merytoryczna: Lek. med. Anna Plucik-Mrożek, internista

Źródła:

  • „Interna Szczeklika 2015”.
  • www.nhs.uk
  • www.mayoclinic.org
  • „Zapalenie płuc” Filip Mejza (http://pulmonologia.mp.pl/choroby/65040,zapalenie-pluc).