Uczulenie na słońce – objawy i leczenie

O uczuleniu na słońce (alergii na słońce, fotouczuleniu) mówimy wtedy, gdy słońce aktywuje reakcję uczuleniową. Uczulenie na słońce o nieznanej przyczynie dotyczy najczęściej dzieci. Fotouczulenie bywa także reakcją na leki czy kosmetyki.
  1. Uczulenie na słońce – objawy
  2. Uczulenia na słońce - jak leczyć?
  3. Uczulenie na słońce - jak się chronić?
  4. Leczenie domowymi sposobami uczulenia na słońce i poparzeń słonecznych 
  5. Uczulenie na słońce i poparzenia słoneczne u dzieci 

Zmiany skórne pojawiające się po przebywaniu na słońcu mogą mieć różną przyczynę i postać. Bywają reakcją alergiczną na nieznany alergen wyzwalany pod wpływem promieniowania UV. Czasem skórę uwrażliwiają na słońce zażywane leki czy zioła oraz stosowane kosmetyki. Są też schorzenia uwarunkowane gene­tycznie, które powodują nadwrażliwość na światło słoneczne takie jak:

  • Porfirie – choroby związane z nieprawidłowym działaniem enzymów. Objawami porfirii są uszkodzenia naskórka, czerwonawe zabarwienie zębów i paznokci, obfite owłosienie ciała i inne.
  • Toczeń rumieniowaty układowy (SLE)
  • Ogniskowa postać tocznia (DLE)

Dodatkowo zawsze trzeba brać pod uwagę, że zbieżność pojawienia się zmian skórnych z przebywaniem na słońcu może być przypadkowa. Dlatego postawienie diagnozy pozostawmy lekarzom i skorzystajmy z konsultacji u internisty lub dermatologa.

Uczulenie na słońce – objawy

Uczulenie słoneczne, którego przyczyny nie są do końca znane, dotyczy bardzo często dzieci. Najczęściej pojawia się podczas pierwszego wiosennego kontaktu ze słońcem.

Po zimie brakuje w skórze melaniny – barwnika, który chroni ją przed promieniowaniem. Ponieważ za ten rodzaj zmian odpowiada promieniowanie UVA, dlatego taką reakcję może wywołać nawet słońce przechodzące przez szybę. Również ubranie nie stanowi stuprocentowej ochrony.

Alergia na słońce o nieznanej przyczynie cechuje się wysiewami swędzących plam rumieniowych, grudek i pęcherzy najczęściej w okolicy mostkowej oraz kończyn górnych. Nazywana jest fachowo wielopostaciową osutką świetlną (PLE, ang. polymorphic light eruptions). Na twarzy, choć jest narażona na działanie promieni słonecznych, zazwyczaj nie występują żadne zmiany.

Znacznie rzadziej występuje pokrzywka słoneczna. Mówimy o niej, gdy kilka minut po ekspozycji na słońce pojawiają się silnie swędzące bąble.

Natomiast zmiany wywołane działaniem światła i substancji zawartych w lekach czy kosmetykach czyli reakcje fotokontaktowe, przypominają oparzenie. Po ustąpieniu ostrej reakcji takie zmiany mogą powodować powstanie długotrwałych przebarwień. Miewają też charakter wyprysku kontaktowego umiejscowionego również na twarzy i innych miejscach ciała. 

Uczulenia na słońce - jak leczyć?

Każde większe zmiany pojawiające się na skórze wymagają kontaktu z lekarzem. Dokładny wywiad pomoże ustalić, czy przyczyną tych zmian nie są zażywane leki lub stosowane kosmetyki.

Trzeba pamiętać, że również kremy przeznaczone do ochrony przed działaniem słońca, zawierające chemiczne filtry przeciwsłoneczne mogą u niektórych maluchów powodować fotoalergię. Wówczas dermatolog lub farmaceuta może pomóc wybrać odpowiedni kosmetyk o niealergizującym składzie. 

Rozpoznanie nadwrażliwości na światło słoneczne lekarz może ustalić na podstawie wywiadu. Niekiedy przeprowadza się fototesty przy użyciu specjalnych lamp. Najważniejszym elementem leczenia jest identyfikacja czynnika, który powoduje odczyny skórne, a następnie jego eliminacja. Jest to istotne ze względu na możliwość występowania przetrwałej nadwrażliwości na światło i wiążącego się z nim uogól­nionego zajęcia skóry przez zmiany chorobowe.

W leczeniu fotodermatoz wykorzystywane są leki przeciwuczuleniowe i przeciwzapalne, niekiedy maści sterydowe β-karoten oraz specjalne naświetlania.

Uczulenie na słońce - jak się chronić?

Aby uchronić się przed wystąpieniem alergii na słońce, musimy zwrócić szczególną uwagę na zażywane mu leki i zioła. Uczulać na słońce mogą np. niektóre antybiotyki, leki moczopędne, przeciwzapalne czy przeciwpadaczkowe. Dlatego ważne jest, aby dokładnie czytać ulotki leków, również tych bez recepty.

Na promienie słoneczne mogą uwrażliwiać też niektóre zioła:

  • płucnica islandzka,
  • dziurawiec,
  • arcydzięgiel,
  • ruta,
  • bergamota.

Równie często fotoalergizujące są składniki wykorzystywane w kosmetykach alkohol, środki przeciwbakteryjne, olejki eteryczne i substancje zapachowe. Przed wyjściem na zewnątrz w słoneczne dni powstrzymajmy się od używania bezpośrednio na skórę perfum, a także balsamów, kremów czy emulsji, które nie są przeznaczone dla alergików.

Leczenie domowymi sposobami uczulenia na słońce i poparzeń słonecznych

W przypadku pojawienia się objawów uczulenia na słońce, należy skorzystać z konsultacji dermatologa. Zanim udamy się do lekarza, można stosować chłodne okłady przyno­szące skórze ulgę. W przypadku bardzo małych dzieci możemy przyłożyć w objęte zmianami miejsce namoczoną w letniej wodzie pieluszkę.

Jeśli doszło do poparzenia słonecznego, nie należy nakładać na skórę tłustych kremów. Nie wolno robić też żadnych opatrunków. Można użyć łagodzących preparatów z panthenolem dostępnych w aptece bez recepty. Jeśli nie mamy takich środków, starszym dzieciom można posmarować skórę żelem na ukąszenia, który działa chłodząco i kojąco. Nie wolno trzeć podrażnionej skóry. Jeśli dziecko płacze i skarży się na ból, można podać mu środek przeciwbólowy, np. paracetamol. Przed podaniem leku upewnij się, że dawka preparatu jest odpowiednia. Nie zwiększaj samodzielnie dawek ani nie modyfikuj schematu ich podawania.  

W razie oparzenia skóry u dziecka, malec musi unikać słońca do czasu wygojenia skóry. Jeśli jednak poparzenie przebiega z rozległymi pęcherzami, dziecko ma gorączkę, jest nadmiernie senne lub osłabione, musimy bezzwłocznie zgłosić się do lekarza. 

Uczulenie na słońce i poparzenia słoneczne u dzieci

Aby uchronić dzieci  przed wystąpieniem alergii słonecznej, musimy pamiętać o stosowaniu na co dzień filtrów przeciw promieniom UVA i UVB przeznaczonych specjalnie dla dzieci.

W godzinach największego nasłonecznienia maluchy powinny bawić się w cieniu, bądź pozostać w pomieszczeniach. Każdorazowo podczas zabawy na zewnątrz należy chronić ich ciało przed poparzeniem słonecznym ubraniem i nakryciem głowy. W tym celu najlepiej sprawdzą się lekkie, przewiewne ubranka z długim rękawem i długimi nogawkami, oraz kapelusze i chustki nie ograniczające pola widzenia czy swobody ruchów.

Nie zapominajmy również o okularach słonecznych z filtrem UV, chronią oczy i część delikatnej skóry twarzy przed uszkodzeniami światła UV.

Działania te zapobiegną też poparzeniom słonecznym. Warto im zapobiegać zwłaszcza u dzieci, bo im mniej oparzeń słonecznych, tym mniejsze ryzyko zapadnięcia na raka skóry w późniejszym wieku.

Autor: Halina Pilonis
Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Iwo Janusz, dermatolog Medicover.