Rak podstawnokomórkowy - objawy i leczenie

Rak podstawnokomórkowy jest nowotworem skóry. Objawy raka podstawnokomórkowego mogą przybierać różne postacie – od płaskiego owrzodzenia, przez nieowrzodzoną brodawkę, po guzek o perłowej barwie. Podobnie jak rak kolczystokomórkowy, nowotwór ten najczęściej występuje na twarzy i skórze owłosionej głowy, ale może też pojawić się na innych częściach ciała .
  1. Rak podstawnokomórkowy
  2. Objawy raka podstawnokomórkowego
  3. Przyczyny raka podstawnokomórkowego
  4. Rozpoznanie raka podstawnokomórkowego
  5. Leczenie raka podstawnokomórkowego
  6. Rokowanie i powikłania raka podstawnokomórkowego
  7. Zapobieganie rakowi podstawnokomórkowemu

Rak podstawnokomórkowy

Na nasze życie i zdrowie czyha nie tylko czerniak. Rak podstawnokomórkowy stanowi ok. 80% wszystkich nowotworów skóry. Pochodzi z nierogowaciejących komórek naskórka i występuje głównie u rasy białej. Zachorowalność na ten typ nowotworu zwiększa się wraz z wiekiem i najczęściej dotyczy osób po 60. roku życia.

Objawy raka podstawnokomórkowego

W większości przypadków (> 80%) rak podstawnokomórkowy występuje na skórze głowy, przede wszystkim na twarzy i szyi, ale może wystąpić też w innych miejscach.

Postać guzkowa raka podstawnokomórkowego

Wyróżnia się kilka odmian tego nowotworu, jednak najbardziej typowa jest postać guzkowa. Może ona przypominać guzkową postać czerniaka. Typ ten charakteryzuje się obecnością guzka o perłowej barwie, który otoczony jest wałem drobnych guzków przypominających perełki.

Postać powierzchniowa raka podstawnokomórkowego 

Druga częsta odmiana to postać powierzchniowa. W jej przebiegu zmiany są płaskie lub płasko wyniosłe, łuszczą się i są zaczerwienione.

Przyczyny raka podstawnokomórkowego

Najważniejszymi czynnikami mającymi wpływ na wystąpienie raka podstawnokomórkowego są:

  • uwarunkowania genetyczne
  • promieniowanie ultrafioletowe
  • ekspozycja na promieniowanie słoneczne – zwłaszcza w dzieciństwie oraz prowadząca do oparzeń
  • podeszły wiek
  • płeć męska
  • jasna karnacja
  • leczenie immunosupresyjne

Rozpoznanie raka podstawnokomórkowego

W większości przypadków ten rodzaj raka można zdiagnozować na podstawie wyglądu zmiany. Biopsję robi się wtedy, gdy istnieją wątpliwości diagnostyczne lub planowane jest leczenie nieoperacyjne.

Leczenie raka podstawnokomórkowego

Leczenie raka podstawnokomórkowego skóry polega najczęściej na wycięciu zmiany z pooperacyjnym badaniem histopatologicznym. Czasami operację uzupełnia się o plastykę lub przeszczep skóry, w celu zamknięcia rany.

Inne metody leczenia, stosowane u chorych, którzy nie zgadzają się lub nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego, to między innymi radioterapia, kriochirurgia1 i terapia fotodynamiczna. W przypadku przerzutów odległych leczenie jest indywidualizowane i obejmuje chirurgię, radioterapię, chemioterapię lub nowo zarejestrowaną terapię wismodegibem – lekiem uwarunkowanym molekularnie.

Po zakończeniu leczenia wskazane są regularne kontrole zgodnie z zaleceniem lekarza.

Rokowanie i powikłania raka podstawnokomórkowego

Rak podstawnokomórkowy rośnie powoli i niezwykle rzadko daje przerzuty. Cechuje się złośliwością miejscową i w większości przypadków dobrym rokowaniem - 10 lat po zdiagnozowaniu przeżywają prawie wszyscy chorzy.

W zależności od zastosowanej metody leczenia nawroty miejscowe stwierdza się nawet u 50% chorych, ale wyniki ich leczenia również są bardzo dobre.

Przerzuty w raku podstawnokomórkowym zdarzają się bardzo rzadko, ale wiążą się z pogorszeniem rokowania.

Zapobieganie rakowi podstawnokomórkowemu

Zapobieganie zachorowaniom na zaawansowane postaci raka podstawnokomórkowego polega na:

  • ocenie u każdego pacjenta cech ryzyka i dopasowaniu postępowania profilaktycznego
  • objęciu osób z grup ryzyka bardziej szczegółową opieką
  • unikaniu nadmiernej ekspozycji na słońce, zwłaszcza krótkich epizodów intensywnego nasłonecznienia powodujących oparzenia skóry
  • dbaniu o odpowiednią ochronę przed słońcem, stosowaniu kremów z filtrem UV

Pamiętaj !

  • Obserwuj co miesiąc swoją skórę, a w sytuacji, kiedy coś Cię zaniepokoi to skontaktuj się z dermatologiem.
  • Raz w roku kontroluj swoją skórę na wizycie lekarskiej.
  • Dbaj o odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną – stosuj kremy z wysokim filtrem UV, unikaj wystawiania się na słońce między 10.00 a 16.00, noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV.

Dowiedz się więcej o innych nowotworach skóry: czerniak i rak kolczystokomórkowy.

Źródła: 

  • „Interna Szczeklika 2015”.
  • „Podstawy chirurgii” wyd. Medycyna Praktyczna.
  • „Znamiona barwnikowe (pieprzyki)” J. Maciejewska, Medycyna Praktyczna (http://dermatologia.mp.pl/choroby/chorobyskory/74416,znamiona-barwnikowe).
  • „Nowotwory skóry: klinika, patologia, leczenie” A. Bieniek, M. Cisło, A. Jankowska-Konsur.
  • „Czerniaki skóry – zasady postępowania diagnostyczno-terapeutycznego” Przegląd Dermatologiczny, 2009, 96, str. 193-203.

1 Kriochirurgia - metoda lecznicza polegająca na miejscowym niszczeniu chorych lub przerośniętych tkanek za pomocą niskich temperatur (poniżej 0ᵒC).