Rozpoznanie raka piersi

Szybkość rozpoznania guza piersi ma kluczowe znaczenie, jeżeli chodzi o rokowania – im wcześniej rozpoznany, tym większa szansa na wyleczenie.

W ramach diagnostyki raka piersi wykonuje się:

  • samobadanie piersi i badanie piersi przez lekarza
  • mammografię lub USG piersi
  • mammografię metodą rezonansu magnetycznego
  • biopsję – cienkoigłową, gruboigłową/mammotomiczną lub chirurgiczną
  • badanie wydzieliny z brodawki sutkowej

Podstawą rozpoznania raka piersi jest ocena pod mikroskopem tkanek guza pobranych podczas biopsji. Badanie to pozwala określić typ nowotworu, ustalić rokowanie oraz zaplanować właściwe leczenie.

Po potwierdzeniu raka piersi wykonywana jest dalsza diagnostyka, która ma na celu wykrycie lub wykluczenie przerzutów do narządów wewnętrznych.

Samobadanie piersi

Bardzo ważną rolę we wczesnym rozpoznawaniu raka piersi odgrywa samobadanie piersi. Dlatego ważne jest, aby każda kobieta, samodzielnie lub z pomocą partnera, badała swoje piersi zgodnie ze schematem. Badanie to powinno się wykonywać co miesiąc, najlepiej w 5-10 dniu cyklu (kobiety miesiączkujące) lub w jeden, określony i stały dzień miesiąca (dotyczy kobiet po menopauzie). Dzięki regularnemu samobadaniu kobiety są w stanie zaobserwować nawet niewielkie zmiany w wyglądzie piersi. W przypadku stwierdzenia jakiejkolwiek nieprawidłowości należy jak najszybciej zwrócić się do lekarza w celu podjęcia dalszej diagnostyki. Samobadanie może uratować życie.

Mammografia

Kolejnym bardzo ważnym badaniem w diagnostyce raka piersi jest mammografia. W Polsce programem przesiewowym objęte są kobiety z grupy wiekowej 50-69 lat. Jest to grupa, w której notuje się najwięcej przypadków raka piersi, a wskaźniki umieralności są wysokie. U młodszych kobiet mammografia nie jest skutecznym badaniem, ponieważ mają one większą ilość tkanki gruczołowej w piersi. Mammografia jest badaniem, które polega na prześwietleniu piersi wiązką promieni Roentgena. Jej czułość1 w wykrywaniu zmian nowotworowych wynosi ok. 75-98%, a swoistość2 sięga 52-94%. Żeby uniknąć błędów w interpretacji zdjęć najczęściej są one oceniane przez dwóch radiologów. W Polsce, zgodnie z programem badań przesiewowych, mammografia powinna być wykonywana co 2 lata. Prawidłowy wynik mammografii nie zwalnia z comiesięcznego samobadania piersi!

USG piersi

Uzupełnieniem mammografii jest badanie USG piersi, które nie jest badaniem przesiewowym. USG jest ważną metodą diagnostyczną u młodych kobiet, których piersi mają dużą gęstość, czyli w tej grupie, w której mammografia jest mniej skuteczna. Badanie ultrasonograficzne umożliwia różnicowanie zmian litych i torbielowatych oraz określenie charakteru zmian litych – czy są łagodne czy podejrzane. Duży wpływ na skuteczność diagnostyczną USG ma doświadczenie badającego oraz jakość sprzętu.

Mammografia metodą rezonansu magnetycznego

Od kilku lat coraz częściej stosowaną metodą jest mammografia metodą rezonansu magnetycznego. W 2010 roku Amerykańskie Towarzystwo Onkologiczne wydało zalecenia dotyczące corocznych, profilaktycznych badań tą metodą kobiet:

  • u których stwierdzono obecność mutacji BRCA1 lub BRCA2
  • u których krewnych pierwszego stopnia (rodzice, rodzeństwo, dzieci) stwierdzono mutację genów BRCA 1/BRCA2
  • które przeszły radioterapię klatki piersiowej między 10. a 30. rokiem życia
  • są nosicielkami mutacji genów TP53 lub PTEN

Wyróżnia się kilka wskazań do wykonania mammografii metodą rezonansu magnetycznego:

  • rozstrzyganie wątpliwości diagnostycznych, jeżeli jest rozbieżność pomiędzy wynikami różnych badań obrazowych i/lub badania piersi przez lekarza
  • przedoperacyjne określenie stopnia zaawansowania raka piersi
  • ocena piersi po rekonstrukcji
  • różnicowanie zmian pooperacyjnych i po radioterapii
  • poszukiwanie wznowy po uprzednim leczeniu
  • histologicznie potwierdzony rak piersi o nieznanej lokalizacji

Zaletą mammografii metodą rezonansu magnetycznego jest jej skuteczność w przypadku zmian umiejscowionych w piersiach o dużej gęstości.

Biopsja

Jeśli wynik któregokolwiek z badań obrazowych (mammografii, USG piersi, mammografii metodą rezonansu magnetycznego) będzie nieprawidłowy to konieczne jest wykonanie biopsji i weryfikacja podejrzanej zmiany w badaniu mikroskopowym. Biopsja może być wykonana różnymi metodami:

  • biopsja cienkoigłowa
  • biopsja gruboigłowa/mammotomiczna
  • biopsja otwarta, nazywana też chirurgiczną

Biopsja cienkoigłowa polega na nakłuciu zmiany, wcześniej zaobserwowanej w badaniu USG lub mammografii i jej ocenie. Jest wykonywana bez znieczulenia i pod kontrolą USG. Materiał pobrany w tej biopsji nie pozwala na odróżnienie raka przedinwazyjnego i raka inwazyjnego (który może dawać przerzuty).

Zdecydowanie lepszym badaniem jest biopsja gruboigłowa, ponieważ pozwala ona przeprowadzić pełne badanie histopatologiczne, z określeniem typu raka, jego agresywności oraz oceną receptorów: estrogenowego (ER), progesteronowego (PgR) i naskórkowego czynnika wzrostu (HER2). Są to informacje niezbędne do planowania leczenia. Biopsję gruboigłową wykonuje się w znieczuleniu miejscowym.

Biopsja mammotomiczna to rodzaj biopsji gruboigłowej, podczas której za pomocą specjalnego urządzenia pobierany jest drobny fragment guza do badania mikroskopowego.

Ostatnim rodzajem biopsji, możliwym do zastosowania w przypadku małych zmian, jest biopsja otwarta, nazywana też chirurgiczną. Wykonuje się ją w znieczuleniu ogólnym. Badanie polega na wycięciu całego guzka wraz z marginesem zdrowej tkanki.

W celu oceny stopnia zaawansowania choroby i potwierdzenia lub wykluczenia przerzutów wykonuje się m.in. RTG lub tomografię komputerową klatki piersiowej, USG lub tomografię komputerową jamy brzusznej czy scyntygrafię kości.

Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Małgorzata Sadowska, onkolog 

Przypisyrozwińzwiń

1 Czułość metody – zdolność metody do prawidłowego rozpoznania choroby u wszystkich tych, u których ona występuje. Określa zdolność testu do wykrywania osób chorych.
2
Swoistość metody - zdolność metody do poprawnego wykluczenia choroby. Określa zdolność testu do wykrywania osób zdrowych.
3
Węzeł wartowniczy – pierwszy węzeł chłonny na drodze spływu chłonki z rejonu wyciętego nowotworu, jest najbardziej prawdopodobnym miejscem pojawienia się pierwszego przerzutu. 

Źródłarozwińzwiń