Leczenie raka piersi

Schemat leczenia ustalany jest zawsze przez zespół lekarzy w porozumieniu z pacjentką. W skład takiego zespołu terapeutycznego wchodzi specjalista chirurgii onkologicznej i chirurgii plastycznej, radioterapeuta, onkolog kliniczny, radiolog, patolog, rehabilitant i psychoonkolog.

Ogólne zasady postępowania w przypadku leczenia raka piersi obejmują kilka podstawowych punktów:

  • leczenie miejscowe, czyli usunięcie guza lub amputacja piersi, biopsja węzła wartowniczego1 i ew. usunięcie pachowych węzłów chłonnych
  • radioterapia
  • leczenie systemowe: chemioterapia, hormonoterapia, leczenie celowane (trastuzumab, lapatinib)

Leczenie chirurgiczne

Leczenie miejscowe, czyli chirurgiczne, może mieć charakter:

  • operacji oszczędzającej, podczas której wycina się guz razem z marginesem zdrowych tkanek (po operacji oszczędzającej konieczna jest uzupełniająca radioterapia)
  • mastektomii, czyli usunięcie całej piersi

Zarówno operacja oszczędzająca jak i mastektomia nie różnią się pod względem skuteczności onkologicznej, czyli długości całkowitego przeżycia. Zaletą operacji oszczędzającej jest lepszy efekt kosmetyczny oraz lepsze samopoczucie kobiety. Wybór metody zależy od decyzji lekarzy, ale wpływ na nią mają indywidualne preferencje kobiety.

Bezwzględnymi przeciwwskazaniami do operacji oszczędzającej jest:

  • brak możliwości przeprowadzenia uzupełniającej radioterapii
  • brak możliwości wycięcia guza z marginesem zdrowych tkanek
  • obecność przerzutów w innych narządach wewnętrznych
  • nawrót raka po wcześniejszym leczeniu oszczędzającym

Względne przeciwwskazania do operacji oszczędzającej to:

  • wiek chorej poniżej 35 lat (raki piersi u tak młodych kobiet są zazwyczaj bardzo agresywne, więc niewycięcie piersi znacząco zwiększa ryzyko nawrotu)
  • duży rozmiar guza lub wiele drobnych guzków
  • przewidywany zły efekt kosmetyczny
  • obecność rozsianych mikrozwapnień
  • umiejscowienie guza w okolicach brodawki
  • obecność mutacji genetycznych BRCA

Jeżeli badania obrazowe i/lub badanie lekarskie wskażą na obecność przerzutów w węzłach chłonnych pachowych, to wykonywana jest biopsja podejrzanych węzłów chłonnych. Gdy diagnoza jest potwierdzona, to węzły chłonne pachowe usuwane są podczas operacji piersi. Natomiast jeżeli badanie lekarskie i badania obrazowe nie sugerują przerzutów w węzłach chłonnych, to wykonywana jest tzw. biopsja węzła wartowniczego3. Węzeł wartowniczy pobierany jest do badania mikroskopowego i oceniany czy są w nim obecne przerzuty. Zależnie od wyniku badania określane są wskazania do usunięcia węzłów chłonnych pachowych (tzw. limfadenektomii) oraz planowane jest dalsze postępowanie. Brak przerzutów do węzła wartowniczego pozwala uniknąć limfadenektomii i związanych z nią powikłań – obrzęku ręki, zaburzeń ruchomości i czucia.

Radioterapia

W przypadku leczenia oszczędzającego zawsze konieczna jest radioterapia uzupełniająca. Ma ona na celu zniszczenie ewentualnych „resztek choroby”. Takie postępowanie pozwala na zmniejszenie ryzyka nawrotu choroby oraz na zwiększenie skuteczności leczenia.

Leczenie systemowe (chemioterapia, hormonoterapia, leczenie celowane)

W niektórych przypadkach, kiedy guz jest bardzo duży, leczenie rozpoczyna się od leczenia systemowego, czyli głównie chemioterapii. U niektórych chorych chemioterapia łączona jest z leczeniem celowanym, a u chorych po menopauzie możliwa jest również początkowa hormonoterapia. Dopiero później, po zmniejszeniu rozmiarów guza, wykonywana jest operacja oszczędzająca, amputacja piersi lub wyłącznie radioterapia – zależy to od odpowiedzi uzyskanej na początkowe leczenie.

Leczenie systemowe jest leczeniem podstawowym, kiedy choroba jest uogólniona i obecne są przerzuty. W takich sytuacjach jest to leczenie paliatywne, które ma na celu przede wszystkim poprawienie komfortu życia pacjentki.

Wskazania do zastosowania leczenia systemowego zależą od wielu czynników, znaczenie ma m.in.:

  • stopień zaawansowania choroby
  • stopień złośliwości raka i jego typ
  • zaawansowanie guza pierwotnego oraz stan pachowych węzłów chłonnych
  • obecność przerzutów w odległych narządach
  • dolegliwości związane z nowotworem
  • obecność objawów stanowiących bezpośrednie zagrożenie życia
  • czas od leczenia pierwotnego do wystąpienia nawrotu
  • rodzaj dotychczas stosowanego leczenia i jego skuteczność
  • wiek chorej oraz to czy miała menopauzę
  • stan sprawności
  • przebyte i współistniejące choroby oraz ich leczenie
  • opinia i preferencje chorej

Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Małgorzata Sadowska, onkolog 

Przypisyrozwińzwiń

1 Czułość metody – zdolność metody do prawidłowego rozpoznania choroby u wszystkich tych, u których ona występuje. Określa zdolność testu do wykrywania osób chorych.
2
Swoistość metody - zdolność metody do poprawnego wykluczenia choroby. Określa zdolność testu do wykrywania osób zdrowych.
3
Węzeł wartowniczy – pierwszy węzeł chłonny na drodze spływu chłonki z rejonu wyciętego nowotworu, jest najbardziej prawdopodobnym miejscem pojawienia się pierwszego przerzutu. 

Źródłarozwińzwiń