Przeziębienie - objawy, przyczyny, leczenie

Przeziębienie to potoczna nazwa zapalenia górnych dróg oddechowych, czyli nosa, zatok i gardła. Spowodowane jest zakażeniem wirusowym o ostrym przebiegu, które zazwyczaj ulega samowyleczeniu. Sprawdź, jak sobie radzić z przeziębieniem.
  1. Objawy przeziębienia
  2. Przyczyny przeziębienia
  3. Rozpoznanie przeziębienia
  4. Leczenie przeziębienia
  5. Rokowanie i powikłania przeziębienia
  6. Zapobieganie przeziębieniu

Przeziębienie to częsta choroba i można na nią chorować nawet kilka razy w ciągu roku. U dorosłych są to średnio 2-4 zachorowania rocznie, a u dzieci nawet 8-9 zachorowań w ciągu roku. Przeziębienie jest główną przyczyną wizyt u lekarza, a także nieobecności w szkole i w pracy.

Objawy przeziębienia

Objawy przeziębienia pojawiają się zwykle w ciągu 1-2 dni od wniknięcia wirusa do organizmu.

Najczęstsze objawy to:

Do mniej typowych objawów przeziębienia należą:

  • ból głowy
  • dreszcze i gorączka, na ogół niewysoka, do 38⁰C
  • bóle mięśniowe
  • utrata smaku i zapachu
  • łagodne podrażnienie oczu

Choroba ustępuje samoistnie. Nasilenie objawów przypada na 2-3 dzień choroby, a ustępują one w ciągu 7-10 dni. U co czwartej osoby katar i kaszel utrzymują się do 2-3 tygodni, niekiedy nawet dłużej. 


Przyczyny przeziębienia

Przeziębienie jest wywoływane przez ponad 200 typów wirusów. Najczęściej są to rynowirusy (30-50% zachorowań), koronawirusy (10-15% zachorowań), wirusy grypy i grypy rzekomej, wirus RSV, adenowirusy i enterowirusy.

Wirusy przenoszą się drogą kropelkową3 , niektóre również drogą pokarmową. Po wniknięciu wirusa do organizmu choroba rozwija się w ciągu 1-2 dni. Zakaźność jest największa w ciągu pierwszych 3 dni choroby, ale wydalanie wirusa trwa do 2 tygodni od wystąpienia objawów.

Rozpoznanie przeziębienia

Rozpoznanie ustala się na podstawie wywiadu, czyli informacji zebranych od pacjenta oraz badania lekarskiego. Ze względu na łagodny przebieg choroby, badania pomocnicze nie są konieczne.

Leczenie przeziębienia

Podstawą leczenia wirusowych infekcji dróg oddechowych jest odpoczynek, picie dużej ilości płynów oraz leczenie objawowe preparatami dostępnymi bez recepty. Zwykle przeziębienie leczymy w domu.

Jeżeli masz objawy przeziębienia, to:

  1. Zostań w domu i wypoczywaj - dzięki temu szybciej wrócisz do zdrowia, zmniejszysz ryzyko wystąpienia powikłań i nie zarazisz innych.
  2. Regularnie wietrz pokój, zapewnij odpowiednią wilgotność i temperaturę pomieszczenia (ok. 20 - 21°C). Suche i ciepłe powietrze wpływa na wysuszenie śluzówek dróg oddechowych i nasila objawy choroby.
  3. Pij płynów więcej niż zwykle, szczególnie przy gorączce, ponieważ odpowiednie nawodnienie organizmu pomaga w walce z infekcją.


Zalecane leki

Z racji tego, że przeziębienie jest wywoływane przez wirusy, w jego leczeniu nie należy stosować antybiotyków. Antybiotyki nie działają na wirusy i nie skracają czasu trwania infekcji. Nieuzasadnione użycie antybiotyków powoduje narastanie antybiotykooporności oraz niepotrzebnie naraża pacjenta na działania niepożądane leku.

Leki łagodzące objawy dostępne bez recepty

  • Leki przeciwgorączkowe i przeciwbólowe – np. ibuprofen i paracetamol. U dzieci i młodzieży do ukończenia 12. roku życia nie należy stosować kwasu acetylosalicylowego, ze względu na ryzyko wystąpienia poważnych powikłań.
  • Preparaty udrażniające nos – tabletki (np. z pseudoefedryną) i spraye donosowe (np. z olejkami z eukaliptusa).
  • Woda morska do płukania nosa.
  • Miejscowo działające preparaty przeciwbólowe i odkażające – tabletki do ssania i spraye do gardła.
  • Preparaty wykrztuśne (mukolityczne) – tabletki i syropy.
  • Preparaty przeciwkaszlowe – tabletki i syropy.

Większość powyższych leków jest bezpieczna dla dzieci, dorosłych i osób starszych. Mogą jednak nie być wskazane u niemowląt, kobiet w ciąży oraz chorych przyjmujących niektóre leki. Kobiety w ciąży w leczeniu przeciwgorączkowym i przeciwbólowym powinny unikać NLPZ4-ów i kwasu acetylosalicylowego i stosować jedynie paracetamol.

Pamiętaj! Zanim zastosujesz kupiony lek, zawsze skonsultuj się z farmaceutą i zapoznaj się z ulotką informacyjną dołączoną do opakowania. Stosuj się do podanych instrukcji i nie przekraczaj dozwolonych dawek. Nie stosuj leków, na które jesteś uczulony!

Rokowanie i powikłania przeziębienia

Zazwyczaj choroba mija samoistnie, jedynie w ok. 1-2% przypadków może dojść do wystąpienia powikłań. Najczęściej są to:

  • bakteryjne zapalenie zatok
  • bakteryjne zapalenie ucha – dochodzi do niego zwłaszcza u dzieci poniżej 5. roku życia
  • zapalenie oskrzeli i płuc

Profilaktyczne stosowanie antybiotyku podczas przeziębienia nie jest wskazane, ponieważ nie zmniejsza ryzyka wystąpienia powikłań ani nie skraca czasu trwania infekcji.

Zapobieganie przeziębieniu

  • Utrzymuj aktywność fizyczną przez cały rok, przynajmniej 150 minut w tygodniu, czyli 5 dni po 30 minut. Możesz spacerować, ćwiczyć, jeździć na rowerze, biegać… Wybór należy do ciebie!
  • Dbaj o zdrową dietę – codziennie jedz 5 porcji warzyw i owoców.
  • Śpij przynajmniej 7 godzin na dobę.
  • Ubieraj się odpowiednio do temperatury i warunków pogodowych.
  • Często myj ręce ciepłą wodą i mydłem, bo dzięki temu zmniejszysz ryzyko przeniesienia infekcji. Pamiętaj, że efektywne mycie rąk powinno trwać ok. 15-30 sekund.
  • Często wietrz pomieszczenia, w których przebywasz.
  • W okresach zwiększonej zachorowalności na przeziębienia unikaj zatłoczonych miejsc.
  • W pracy i w miejscach publicznych staraj się nie dotykać rękami nosa, ust lub oczu – zmniejszysz dzięki temu ryzyko przeniesienia infekcji.
  • Unikaj bliskiego kontaktu z osobami przeziębionymi, zachowuj przynajmniej 1-metrowy dystans.

5 zasad zapobiegania przenoszeniu wirusów

  1. Zawsze noś przy sobie chusteczki jednorazowe.
  2. Zawsze wyrzucaj chusteczkę po jednorazowym użyciu.
  3. Zasłaniaj nos i usta podczas kichania lub kaszlu, najlepiej przedramieniem, a nie dłonią.
  4. Myj ręce ciepłą wodą z mydłem kilka razy dziennie, przynajmniej przez 40-60 sekund.
  5. Zaszczep się przeciwko grypie.


Nie wiesz, co ci dolega? Sprawdź swoje objawy!

Konsultacja merytoryczna: lek. Agnieszka Motyl, specjalista epidemiologii, lekarz medycyny podróży

Źródła: 

  • „Interna Szczeklika 2013”.
  • „Influenza – an age old problem” L. Brydak, Hygeia Public Health 2012, 47(1): 1-7.
  • http://www.nhs.uk
  • „Influenza”, F. Fred, MD Ferri, FACP, Ferri’s Clinical Advisor 2016, 705-70.

1 Kaszel bez odkrztuszania wydzieliny.
2 Kaszel z odksztuszaniem wydzieliny.
3 Droga szerzenia się chorób zakaźnych. Infekcja przenosi się między chorym a zdrowym człowiekiem poprzez drobne kropelki śluzu uwalniane do otoczenia w wyniku kichania, kaszlenia lub mówienia w jego okolicy.
4 Niesteroidowe leki przeciwzapalne. Jest to grupa leków o działaniu przeciwzapalnym, przeciwbólowym i przeciwgorączkowym. Do grupy tej należy m.in. kwas acetylosalicylowy, ibuprofen i diklofenak.