Rokowanie i powikłania odry

Odra ma zwykle łagodny przebieg. Szczególnie zagrożone ciężkim przebiegiem choroby i dużym ryzykiem wystąpienia powikłań są małe, niedożywione dzieci oraz chorzy z niedoborami odporności. Do zgonu z powodu odry dochodzi głównie w wyniku powikłań. W grupie ludzi niedożywionych i z brakiem dostępu do odpowiedniej opieki medycznej śmiertelność sięga 10%.

Czym grozi odra?

Powikłania w przebiegu odry występują w 30% przypadków. Szczególnie często powikłania dotykają dzieci niedożywione, z krzywicą, wadami serca i innymi chorobami przewlekłymi, małe dzieci do 2 roku życia oraz dorosłych z niedoborami odporności.

Najczęstsze powikłania odry to:

  • Zapalenie ucha środkowego, które występuje w 7-9% przypadków odry.
  • Zapalenie płuc, do którego dochodzi w 1-6% przypadków. Zazwyczaj ma ono ciężki przebieg, często z objawami niewydolności oddechowo-krążeniowej, i obarczone jest wysoką śmiertelnością.
  • Zapalenie krtani i tchawicy.
  • Zapalenie oskrzeli i oskrzelików.
  • Zapalenie mózgu występujące w 0,1% przypadków. Przebiega ono ze śpiączką i drgawkami i obarczone jest 15% śmiertelnością oraz 25% ryzykiem wystąpienia trwałych powikłań neurologicznych, takich jak opóźnienie intelektualne, porażenie i niedowłady, padaczka czy głuchota.
  • Zapalenie rogówki, które może przejść w owrzodzenie rogówki i ślepotę.
  • Zgon, do którego dochodzi w 0,1-1 przypadkach na 1000 zachorowań (u niemowląt w krajach rozwijających się śmiertelność wynosi nawet 20-30%).
  • Podostre stwardniające zapalenie mózgu (SSPE – subacute sclerosing panencephalitis) – występuje rzadko (1-4/100 000 zachorowań), ale u dzieci do drugiego roku życia wynosi nawet 1/8000. Jest to późne powikłanie, które występuje w skutek zakażenia latentnego1, po kilku-kilkunastu latach od przechorowania odry (średnio po siedmiu latach). Choroba ma charakter postępujący – od upośledzenia zdolności psychicznych i ruchowych, zaburzeń mowy, zmian zachowania, aż do całkowitego otępienia, niedowładów oraz wyniszczenia mózgu, które nieuchronnie prowadzi do zgonu.
  • Zapalenie mięśnia sercowego.
  • Kłębuszkowe zapalenie nerek.
  • Powikłania ze strony układu pokarmowego – zapalenie żołądkowo-jelitowe, zapalenie wątroby, zapalenie wyrostka robaczkowego.

U kobiet ciężarnych odra może wywołać poronienie lub poród przedwczesny, a ryzyko wystąpienia tych powikłań wynosi 20%. Podczas wieloletnich obserwacji nie zaobserwowano, aby wirus odry działał uszkadzająco na płód.

Osoby mieszkające w Polsce i urodzone przed 1974 rokiem w zdecydowanej większości przechorowały odrę w dzieciństwie. Po przechorowaniu odry pozostaje trwała odporność.


1 Zakażenie latentne – zakażenie, podczas którego wirus jest obecny w organizmie chorego, ale pozostaje „uśpiony” i nie daje objawów. Przykładem może być wirus ospy wietrznej i półpasiec.

Konsultacja merytoryczna: lek. med. Agnieszka Motyl, epidemiolog, lekarz medycyny podróży

Źródła: 

  • http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs286/en/#
  • „Podstawy programu eliminacji odry na świecie i w Polsce” Agata Makówka, Włodzimierz Gut, Bogumiła Litwińska, Przegląd Epidemiologiczny 2007; 61: 135 – 142.
  • „Prevention of measles, rubella, congenital rubella syndrome, and mumps, 2013: summary recommendations of the Advisory Committee on Immunization Practices (ACIP)”. MMWR Recomm. Rep., 2013; 62: 1–34.
  • http://www.szczepienia.pzh.gov.pl/main.php
  • „Jak spreparowano dowody przeciwko szczepionce MMR.  How the case against the MMR vaccine was fixed.” Brian Deer, BMJ, 2011; 342: c5347.