Rak podstawnokomórkowy skóry

Informacje ogólne o raku podstawnokomórkowym

Rak podstawnokomórkowy stanowi ok. 80% wszystkich nowotworów skóry. Pochodzi z nierogowaciejących komórek naskórka i występuje głównie u rasy białej. Zachorowalność na ten typ nowotworu zwiększa się wraz z wiekiem i najczęściej dotyczy osób po 60. roku życia.

Przyczyny raka podstawnokomórkowego

Najważniejszymi czynnikami mającymi wpływ na wystąpienie raka podstawnokomórkowego są:

  • uwarunkowania genetyczne
  • promieniowanie ultrafioletowe
  • ekspozycja na promieniowanie słoneczne – zwłaszcza w dzieciństwie oraz prowadząca do oparzeń
  • podeszły wiek
  • płeć męska
  • jasna karnacja
  • leczenie immunosupresyjne

Objawy raka podstawnokomórkowego

W znacznej większości przypadków (> 80%) rak podstawnokomórkowy występuje na skórze głowy, przede wszystkim na twarzy, i szyi, ale może wystąpić też w innych miejscach.

Wyróżnia się kilka odmian tego nowotworu, jednak najbardziej typowa jest postać guzkowa. Może ona przypominać guzkową postać czerniaka. Typ ten charakteryzuje się obecnością guzka o perłowej barwie, który otoczony jest wałem drobnych guzków przypominających perełki. Druga częsta odmiana to postać powierzchniowa. W jej przebiegu zmiany są płaskie lub płasko wyniosłe, łuszczą się i są zaczerwienione.

Rozpoznanie raka podstawnokomórkowego

W większości przypadków ten rodzaj raka można zdiagnozować na podstawie wyglądu zmiany. Biopsję robi się wtedy, gdy istnieją wątpliwości diagnostyczne lub planowane jest leczenie nieoperacyjne.

Leczenie raka podstawnokomórkowego

Leczenie raka podstawnokomórkowego skóry polega najczęściej na wycięciu zmiany z pooperacyjnym badaniem histopatologicznym. Czasami operację uzupełnia się o plastykę lub przeszczep skóry, w celu zamknięcia rany.

Inne metody leczenia, stosowane u chorych, którzy nie zgadzają się lub nie kwalifikują się do leczenia operacyjnego, to między innymi radioterapia, kriochirurgia1 i terapia fotodynamiczna. W przypadku przerzutów odległych leczenie jest indywidualizowane i obejmuje chirurgię, radioterapię, chemioterapię lub nowo zarejestrowaną terapię wismodegibem – lekiem uwarunkowanym molekularnie.

Po zakończeniu leczenia wskazane są regularne kontrole zgodnie z zaleceniem lekarza.

Rokowanie i powikłania raka podstawnokomórkowego

Rak podstawnokomórkowy rośnie powoli i niezwykle rzadko daje przerzuty. Cechuje się złośliwością miejscową i w większości przypadków dobrym rokowaniem - 10 lat po zdiagnozowaniu przeżywają prawie wszyscy chorzy.

W zależności od zastosowanej metody leczenia nawroty miejscowe stwierdza się nawet u 50% chorych, ale wyniki ich leczenia również są bardzo dobre.

Przerzuty w raku podstawnokomórkowym zdarzają się bardzo rzadko, ale wiążą się z pogorszeniem rokowania.

Zapobieganie rakowi podstawnokomórkowemu

Zapobieganie zachorowaniom na zaawansowane postaci raka podstawnokomórkowego polega na:

  • ocenie u każdego pacjenta cech ryzyka i dopasowaniu postępowania profilaktycznego
  • objęciu osób z grup ryzyka bardziej szczegółową opieką
  • unikaniu nadmiernej ekspozycji na słońce, zwłaszcza krótkich epizodów intensywnego nasłonecznienia powodujących oparzenia skóry
  • dbaniu o odpowiednią ochronę przed słońcem, stosowaniu kremów z filtrem UV

Pamiętaj !

  • Obserwuj co miesiąc swoją skórę, a w sytuacji, kiedy coś Cię zaniepokoi to skontaktuj się z dermatologiem.
  • Raz w roku kontroluj swoją skórę na wizycie lekarskiej.
  • Dbaj o odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną – stosuj kremy z wysokim filtrem UV, unikaj wystawiania się na słońce między 10.00 a 16.00, noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem UV.
Przypisyrozwińzwiń

1 Metoda lecznicza polegająca na miejscowym niszczeniu chorych lub przerośniętych tkanek za pomocą niskich temperatur (poniżej 0ᵒC). 

Źródłarozwińzwiń
  • „Interna Szczeklika 2015”.
  • „Podstawy chirurgii” wyd. Medycyna Praktyczna.
  • „Znamiona barwnikowe (pieprzyki)” J. Maciejewska, Medycyna Praktyczna (http://dermatologia.mp.pl/choroby/chorobyskory/74416,znamiona-barwnikowe).
  • „Nowotwory skóry: klinika, patologia, leczenie” A. Bieniek, M. Cisło, A. Jankowska-Konsur.
  • „Czerniaki skóry – zasady postępowania diagnostyczno-terapeutycznego” Przegląd Dermatologiczny, 2009, 96, str. 193-203.