Rak kolczystokomórkowy skóry

Informacje ogólne o raku kolczystokomórkowym

Rak kolczystokomórkowy jest dużo bardziej groźny niż rak podstawnokomórkowy, ale występuje zdecydowanie rzadziej. Występuje głównie u rasy białej. Może rozwinąć się zarówno na skórze jak i na błonach śluzowych.

Przyczyny raka kolczystokomórkowego

Najważniejsze czynniki mające wpływ na wystąpienie raka podstawnokomórkowego to:

  • wystąpienie rogowacenia słonecznego lub starczego, skóry pergaminowej barwnikowej, dermatoz, długo niegojących się owrzodzeń, blizn, przewlekłego stanu zapalnego
  • uwarunkowania genetyczne
  • promieniowanie ultrafioletowe
  • ekspozycja na promieniowanie słoneczne, zwłaszcza w dzieciństwie
  • podeszły wiek
  • płeć męska
  • jasna karnacja
  • leczenie immunosupresyjne
  • obecność rozległych blizn, zwłaszcza takich po oparzeniach, lub niegojących się ran
  • zakażenie wirusem HPV (w przypadku wystąpienia raka kolczystokomórkowego błony śluzowej jam ustnej i narządów płciowych)

Objawy raka kolczystokomórkowego

Nowotwór ten najczęściej występuje na twarzy (nos, policzek, wargi, jama ustna), małżowinie usznej, skroniach, kończynach dolnych, skórze owłosionej głowy, stopie oraz w okolicy narządów płciowych i odbytu.

Najczęściej spotykaną postacią raka kolczystokomórkowego jest płaskie owrzodzenie otoczone szerokim, wyniosłym, wałowatym naciekiem i często przykryte strupem. Niekiedy zmiany przyjmują formę wybujałej, grzybiastej, brodawkowatej zmiany, która nie jest owrzodzona.

Rozpoznanie raka kolczystokomórkowego

Rozpoznanie musi być potwierdzone badaniem histopatologicznym, dlatego z podejrzanej zmiany pobiera się wycinek lub, jeżeli zmiana jest odpowiednio mała, wycina się ją w całości.

Zawsze powinien być oceniony stan regionalnych węzłów chłonnych. Jeżeli istnieje podejrzenie przerzutów do węzłów chłonnych znajdujących się najbliżej zmiany nowotworowej wykonuje się USG tych węzłów i biopsję.

U chorych z zaawansowanymi zmianami konieczne jest przeprowadzenie diagnostyki w celu wykluczenia rozsiewu choroby. Wykonuje się wówczas RTG klatki piersiowej, USG jamy brzusznej i USG regionalnych węzłów chłonnych oraz, w przypadku wątpliwości, inne, bardziej szczegółowe badania.

Leczenie raka kolczystokomórkowego

Leczenie większości przypadków raka kolczystokomórkowego polega na wycięciu zmiany z marginesem zdrowej skóry i pooperacyjnym badaniem histopatologicznym. Jeżeli wymaga tego stan chorego to operację uzupełnia się o plastykę lub przeszczep skóry w celu zamknięcia rany. Inne metody leczenia miejscowego to między innymi krioterapia, laseroterapia i terapia fotodynamiczna. W przypadku stwierdzenia przerzutów w regionalnych węzłach chłonnych wskazane jest ich usunięcie oraz wykonanie uzupełniającej radioterapii regionalnego spływu chłonki.

Pacjenci, u których operacja nie była doszczętna i nie da się poszerzyć jej zakresu oraz ci, którzy byli operowani z powodu wznowy miejscowej, poddawani są najczęściej radioterapii. U chorych z przerzutami leczenie jest zindywidualizowane i obejmuje chirurgię, radioterapię i chemioterapię.

Po zakończeniu leczenia wskazane są regularne kontrole i wykonywanie badań zgodnie z zaleceniami lekarza.

Rokowanie i powikłania raka kolczystokomórkowego

Rak kolczystokomórkowy cechuje się dość dobrym rokowaniem przy niskim stopniu zaawansowania nowotworu. Przy braku przerzutów 5 lat przeżywa około 90% chorych. Gdy obecne są przerzuty w okolicznych węzłach chłonnych odsetek osób przeżywających 5 lat spada do 40-50%.

Rak kolczystokomórkowy rośnie powoli, ale wykazuje dużą zdolność do naciekania okolicznych tkanek, powodując ich zniszczenie. U 5-30% pacjentów tworzy przerzuty w sąsiedzkich, regionalnych węzłach chłonnych, może również dawać przerzuty odległe. Pojawienie się przerzutów odległych pogarsza rokowanie.

Zapobieganie rakowi kolczystokomórkowemu

Zapobieganie zachorowaniom na zaawansowane postaci raka kolczystokomórkowego polega na:

  • Ocenie u każdego pacjenta cech ryzyka i dopasowaniu postępowania profilaktycznego
  • Objęciu osób z grup ryzyka bardziej szczegółową opieką
  • Unikaniu nadmiernej ekspozycji na słońce, zwłaszcza krótkich epizodów intensywnego nasłonecznienia powodujących oparzenia skóry
  • Dbaniu o odpowiednią ochronę przed słońcem

Pamiętaj!

  • Obserwuj co miesiąc swoją skórę, a w sytuacji, kiedy coś Cię zaniepokoi to skontaktuj się z dermatologiem.
  • Raz w roku kontroluj swoją skórę na wizycie lekarskiej.
  • Dbaj o odpowiednią ochronę przeciwsłoneczną – stosuj kremy z wysokim filtrem, unikaj wystawiania się na słońce między 10.00 a 16.00, noś okulary przeciwsłoneczne z filtrem.
Przypisyrozwińzwiń

1 Metoda lecznicza polegająca na miejscowym niszczeniu chorych lub przerośniętych tkanek za pomocą niskich temperatur (poniżej 0ᵒC). 

Źródłarozwińzwiń
  • „Interna Szczeklika 2015”.
  • „Podstawy chirurgii” wyd. Medycyna Praktyczna.
  • „Znamiona barwnikowe (pieprzyki)” J. Maciejewska, Medycyna Praktyczna (http://dermatologia.mp.pl/choroby/chorobyskory/74416,znamiona-barwnikowe).
  • „Nowotwory skóry: klinika, patologia, leczenie” A. Bieniek, M. Cisło, A. Jankowska-Konsur.
  • „Czerniaki skóry – zasady postępowania diagnostyczno-terapeutycznego” Przegląd Dermatologiczny, 2009, 96, str. 193-203.