Movember. W listopadzie zapuść wąsy i broń się przed rakiem prostaty

Movember to akcja, która od kilku lat znana jest na całym świecie. Nazwa movember to zbitka angielskich słów mustache (wąsy) i november (listopad). Jej symbolem stały się wąsy jako domena męskości. W listopadzie mężczyźni na całym świecie zapuszczają je, żeby propagować konieczność regularnych badań w kierunku raka prostaty i jąder. Tylko dzięki regularnym badaniom mężczyźni mogą uchronić się przed jednym z najgroźniejszych dla nich rodzajów nowotworu. Czas przełamać tabu i nieśmiałość.
  1. Movember  - co to jest?
  2. Ratuj życie dzięki wąsom 
  3. Movember w Polsce 
  4. Badaj prostatę! Groźniejszy tylko rak płuc 
  5. Rak prostaty - objawy 
  6. Rak prostaty - badania 
  7. Rak prostaty - leczenie 
  8. Rak prostaty - przyczyny 

Movember - co to jest?

Wszystko zaczęło się w Australii w 2003 roku. Wtedy to dwaj przyjaciele Travis Garone i Luke Slattery rzucili swoim kolegom wyzwanie: któremu z nich uda się w ciągu 30 dni listopada zapuścić dłuższe wąsy. Swój konkurs zatytułowali nieco prowokacyjnie: „czy jesteś wystarczająco męski, żeby być moim kolegą?”.

30 kumpli podjęło to wyzwanie, każdy z nich zapłacił po 10 dolarów wpisowego i zaczęło się hodowanie nieco już staromodnych wąsów. Kto wygrał? To nieważne, bo cel był inny. Zebrane pieniądze przekazano fundacji zajmującej się badaniami nad rakiem prostaty.

Dzięki temu zakładowi zawartemu przez grupę znajomych na drugim końcu świata w ubiegłym roku 16 mężczyzn w Polsce uratowało swoje zdrowie, a być może nawet życie. Wszystko dzięki akcji Movember, która z australijskiej inicjatywy w gronie znajomych stała się międzynarodowym ruchem, który ma na celu propagowanie profilaktyki raka jąder i prostaty.

Ale zacznijmy od początku.

Ratuj życie dzięki wąsom

Po tym, jak kilku kumpli w Australii założyło się o wyhodowanie najbardziej dorodnych wąsów, wąs stał się symbolem kampanii społecznej, która ma uchronić mężczyzn przed jednymi z najbardziej groźnych dla nich nowotworów – rakiem jąder i prostaty. Chodzi o to, żeby przekonać mężczyzn do badań.

Już rok po rozpoczęciu akcji Movember w Australii, dołączyli do niej mężczyźni z Hiszpanii i Wielkiej Brytanii, potem doszły kolejne kraje. Dziś w ramach kampanii mężczyźni już niemal na całym świecie w listopadzie zapuszczają wąsy, chcąc powiedzieć swoim kolegom: badajcie się.

Akcja zatoczyła już tak szerokie kręgi, że biorą w niej udział celebryci i sportowcy. Od lat zaangażowani są w nią piłkarze z angielskiej Premier League na czele z Michelem Owenem, zdobywcą Złotej Piłki z 2001 r.

Movember w Polsce

Movember w Polsce swoje początki miał w… Wielkiej Brytanii. To tam mieści się centrala fundacji Movember w Europie. Ruchem zainteresowali się Polacy mieszkający na Wyspach. W 2014 r. dzięki fundacji Kapitan Światełko zorganizowano pierwsze spotkania edukacyjne w naszym kraju.

W 2016 roku po raz pierwszy w ramach kampanii Movember zorganizowano bezpłatne badania USG dla mężczyzn w całej Polsce. Efekt? Skorzystało z nich 1300 mężczyzn, u 16 z nich wykryto nowotwór jąder, u 30 inne schorzenia. Gdyby nie akcja zapuszczania wąsów w listopadzie, prawdopodobnie tych 16 mężczyzn dowiedziałoby się o raku znacznie później, być może za późno, żeby z nim walczyć.

Badaj prostatę! Groźniejszy tylko rak płuc

O ile wiele kobiety udało się już przekonać do regularnych badań piersi, o tyle mężczyźni znacznie mniej chętnie badają prostatę, a urologa unikają jak ognia. A to ogromny błąd.

Nowotwór gruczołu krokowego (prostaty) jest wśród mężczyzn drugą najczęstszą chorobą nowotworową. Pierwszą jest rak płuc.

Rak prostaty jest wśród mężczyzn drugą najczęstszą chorobą nowotworową, stanowi 13% wszystkich przypadków nowotworów w tej grupie. Pierwszą jest rak płuc. Co roku w Polsce 12 tys. mężczyzn dowiaduje się, że ma raka prostaty, z czego ponad 4 tys. umiera

To wszystko brzmi groźnie, ale wcale aż tak groźne być nie musi. Wcześnie wykryty rak prostaty jest w większości przypadków całkowicie wyleczalny. Dlatego właśnie tak ważne są regularne badania, które pozwolą zdiagnozować chorobę na samym początku.

Rak prostaty - objawy

Zwykle w początkowym stadium choroby rak prostaty nie daje żadnych objawów albo objawy te mają niewielkie nasilenie. Należą do nich: 

  • częste oddawanie moczu,
  • parcie na pęcherz, które budzi w nocy,
  • trudna do opanowania potrzeba pilnego oddania moczu,
  • uczucie niepełnego wypróżnienia, nawet tuż po oddaniu moczu,
  • oddawanie moczu wąskim strumieniem.

Wraz z rozwojem choroby i powiększaniem się nowotworu może dochodzić do zalegania moczu w pęcherzu.

Objawy mogące świadczyć o zaawansowanym stadium choroby to::

  • ból kręgosłupa w odcinku lędźwiowo-krzyżowym,
  • brak apetytu,
  • chudnięcie bez przyczyny.

Rak prostaty - badania

Jeśli zauważasz u siebie  którykolwiek  z tych objawów, koniecznie się zbadaj. Podstawowym badaniem, które mężczyzna po 50. roku życia powinien wykonywać co 1-2 lata , jest badanie PSA we krwi. To pomiar antygenu gruczołu krokowego. Zwiększone stężenie PSA może świadczyć o raku prostaty, może też być efektem przyjmowania leków z niektórych grup, spożycia alkoholu, wystąpić bezpośrednio po wytrysku lub badaniu prostaty. Podwyższona wartość PSA oraz wynik badania lekarskiego to pierwszy sygnał, który może świadczyć o konieczności wykonania kolejnych badań.

Czasem jednak wysokie PSA związane jest z występowanie innych chorób, niekoniecznie raka. Czasem również u niektórych chorych na raka PSA nie jest podwyższone.

Innym podstawowym badaniem jest tzw. badanie per rectum – urolog przez odbyt palcem bada gruczoł prostaty, jej kształt, spoistość i ewentualne zmiany. Choć wielu mężczyzn obawia się tego badania, jest ono całkowicie bezbolesne.

Jeśli lekarz na podstawie wyników badań, objawów zgłaszanych przez pacjenta lub w wyniku badania podczas wizyty stwierdzi, że konieczna jest pogłębiona diagnostyka może zlecić wykonanie badania USG. Pozwala na ocenę pęcherza moczowego i gruczołu krokowego. W diagnostyce szczegółowej wykonuje się również rezonans magnetyczny, który pozwala wykryć raka prostaty na wczesnym etapie.

Jeśli podejrzenia choroby są bardzo poważne, wykonuje się biopsję standardową lub celowaną. Zabieg wykonuje się w znieczuleniu miejscowym, polega na pobraniu fragmentu tkanki prostaty. To ostatecznie potwierdza lub wyklucza chorobę.

Ponieważ rak prostaty ma dużą skłonność do przerzutów na kości, w podejrzeniu zaawansowanych stadiów choroby wykonuje się dodatkowo baranie układu kostnego (scyntygrafię).

Rak prostaty – leczenie

Zdiagnozowanie choroby we wczesnych etapach rozwoju pozwala na skuteczne leczenie chory. Leczenie polega interwencji chirurgicznej (prostatektomia), terapii hormonalnej, radioterapii i chemioterapii.

Operację usunięcia prostaty wykonuje się przede wszystkim u pacjentów, którzy mają szansę na przeżycie ponad 10 lat i nie występują u nich przerzuty odlegle. Alternatywą dla operacji lub uzupełnieniem leczenia operacyjnego może być radioterapia.

Jeśli dwie powyższe metody są niemożliwe do zastosowania, bo choroba jest już zbyt zaawansowanym stadium, stosuje się terapię hormonalną. Dzięki niej blokuje się działanie męskich hormonów płciowych, bo te stymulują komórki nowotworowe do wzrostu. Zablokowanie hormonów może nastąpić poprzez lub podawanie leków.

Jeśli hormonoteriapia jest już nieskuteczna, bo nowotwór stał się na nią odporny, wówczas stosuje się chemioterapię.

Rak prostaty – przyczyny

Ryzyko zachorowania na raka prostaty rośnie wraz z wiekiem, najwięcej przypadków wykrywa się u mężczyzn po 60. roku życia, jednak coraz częściej pojawiają się zachorowania już po 45. roku życia.

Wpływ na zachorowanie ma genetyka, a dokładnie mutacja BRCA. Jeśli ktoś z rodziny, brat lub ojciec chorował na raka prostaty, ryzyko zachorowania rośnie dwukrotnie. Jeśli chorych było więcej niż jeden członek rodziny, ryzyko jest 9-11-krotnie większe.

Warto więc nie czekać, aż badania wykażą, że jesteś chory. Porozmawiaj z rodziną. Jeśli jesteś w grupie podwyższonego ryzyka, tym bardziej nie powinieneś zapominać o badaniach.

Autor: Agata Socha 
Konsultacja merytoryczna: Aleksandra Woźniak, Specjalista ds. Informacji Medycznej