Ksylitol - przeciwpróchnicze właściwości cukru brzozowego

Cukry stosowane w różnych postaciach w żywieniu już u najmłodszych pacjentów przyczyniają się do występowania szeregu problemów zdrowotnych, w tym znacznie podnoszą ryzyko próchnicy. Wśród metod zapobiegania próchnicy wymienia się używanie ksylitolu (cukru brzozowego) zamiast zwykłego cukru. Jakie naprawdę właściwości ma ksylitol?
  1. Cukier a próchnica
  2. Ksylitol zamiast cukru
  3. Działanie ksylitolu w jamie ustej 
  4. Ksylitol – kalorie i stosowanie

Cukier a próchnica

Jedną z chorób związanych ze zwiększoną podażą cukrów w diecie jest próchnica zębów. Węglowodany, w tym cukry dostarczane w pożywieniu, należą do głównych czynników ryzyka występowania choroby próchnicowej.

Jak powstaje próchnica

Odkładająca się na powierzchni naszych zębów płytka bakteryjna zawiera taki rodzaj bakterii, który wykorzystuje do swojego metabolizmu cukry. Drobnoustroje te wytwarzają kwasy i enzymy powodujące demineralizację (niszczenie elementów mineralnych) szkliwa i zębiny. To właśnie prowadzi do powstawania ubytku próchnicowego. Po pewnym czasie powstałe w szkliwie zmiany próchnicowe stają się nieodwracalne.

Leczenie próchnicy

Wczesne stadia próchnicy można zatrzymać i odtworzyć warstwę utraconych minerałów, poddając się zabiegom remineralizacji zalecanym przez stomatologa. Na tym etapie lekarz obejdzie się bez zakładania wypełnienia (plomby). W bardziej zaawansowanych stadiach próchnicy konieczne jest leczenie mechaniczne. Polega na opracowaniu ubytków (borowaniu) i zakładaniu wypełnień.

Nieleczona  próchnica prowadzi do bolesnych zapleń miazgi zęba, które mogą przejść na otaczającą ząb kość szczęki, powodując groźne stany zapalne. Lekarz stomatolog, ratując ząb, przeprowadza wówczas leczenie endodontyczne (kanałowe), czasami stosuje równocześnie kurację antybiotykową, ale jeśli i to nie pomaga, jedynym wyjściem jest ekstrakcja zęba (jego wyrwanie).

Co zrobić, żeby uchronić zęby przed próchnicą?

Ryzyko występowania próchnicy znacząco zmniejszają:

  • odpowiednia dieta (niskocukrowa),
  • szczotkowanie zębów minimum 2 razy dziennie,
  • używanie nici stomatologicznej.

Do innych zabiegów wspomagających nasze zęby możemy zaliczyć fluoryzację.

Ksylitol zamiast cukru

Bardzo dobre właściwości przeciwpróchnicowe wykazuje także ksylitol. To naturalny słodzik pozyskiwany z soku z brzozy, stąd jego potoczna nazwa: cukier brzozowy.

Jego bardzo ważną cechą jest to że w smaku i wyglądzie przypomina cukier. Dzięki niemu możemy uzyskać słodki smak potraw bez stosowania tradycyjnego cukru.

Działanie ksylitolu w jamie ustej

Ksylitol jest alkoholem cukrowym złożonym z pięciu atomów węgla. W przeciwieństwie do cukrów nie jest metabolizowany przez większość bakterii. Nie może zostać więc zamieniony w kwasy przez bakterie próchnicotwórcze.

Ciekawą i pożądaną cechą cukru brzozowego jest uniemożliwienie bakteriom próchnicotwórczym wytwarzania zewnątrzkomórkowych polisacharydów, którymi te bakterie przyczepiają się skutecznie do powierzchni naszych zębów.

Cukier brzozowy pływa bardzo korzystnie na podniesienie pH i utrzymanie równowagi kwasowo-zasadowej w jamie ustnej. Ksylitol hamuje działanie enzymu amylazy, który w jamie ustnej rozkłada węglowodany na cukry proste.

Zasadowe środowisko nie jest korzystne dla rozwoju bakterii próchnicotwórczych, które preferują dla swojego rozwoju środowisko kwaśne.

Ksylitol wzmacnia zatem szkliwo, wspomagając jego remineralizację.

Ma też pozytywne działanie na wydzielanie śliny, która w naturalny sposób oczyszcza zęby, zwiększając jej działanie buforujące.

Pożądane jest zatem spożywanie gum i dropsów z zawartością ksylitolu po każdym posiłku. Substancja ta pomoże nam w walce z próchnicą zębów i sprawi że będziemy mogli cieszyć się pięknym uśmiechem.

Ksylitol – kalorie i stosowanie

Kalorie w ksylitolu

Cukier brzozowy ma niski indeks glikemiczny, jest bezpieczny dla diabetyków, procentowo zawiera 40% mniej kalorii niż tradycyjny cukier. Jedna łyżeczka ksylitolu (6 gram) to ok. 14 kcal.

Stosowanie ksylitolu

Nie należy przekraczać dziennej dawki ksylitolu 20 g dla osoby dorosłej, ponieważ może być przyczyną zaburzeń osmotycznych w przewodzie pokarmowym, objawiających się biegunkami.

Autor: Patryk Kononowicz, stomatolog, pedodonta 
Konsultacja merytoryczna: Maria Dubielecka, Z-ca Kierownika Stomatologii regionu Mazowsze ds. medycznych