Krztusiec (koklusz) nie daje o sobie zapomnieć

Krztusiec (dawna potoczna nazwa – koklusz) to ostra choroba zakaźna układu oddechowego wywoływana przez pałeczkę krztuśca (Bordetella pertussis). Dawniej choroba była dość częsta i niejednokrotnie kończyła się śmiercią. Obecnie występuje rzadziej, jednak w ostatnich latach liczba zachorowań na krztusiec wzrasta.
  1. Krztusiec – co to za choroba?  
  2. Trzy fazy krztuśca  
  3. Objawy krztuśca u dzieci 
  4. Objawy krztuśca u dorosłych 
  5. Leczenie krztuśca 
  6. Ochrona przed krztuścem 

Krztusiec – co to za choroba?  

Do zakażenia krztuścem dochodzi drogą kropelkową w czasie kaszlu, kichania lub przez bezpośredni kontakt z osobą chorą. Pałeczki krztuśca powodują powstawanie uszkodzeń (ze zmianami martwiczymi włącznie) błony śluzowej oskrzeli, tchawicy i krtani. Na skutek martwicy nabłonka dróg oddechowych dochodzi do wzmożonej produkcji lepkiego śluzu, co objawia się w postaci silnego, męczącego kaszlu.

Na krztusiec chorują zarówno dzieci, jak i dorośli. Obecnie większość zachorowań dotyczy osób po 15. roku życia (46%). Na krztusiec częściej chorują kobiety i mieszkańcy miast.

Trzy fazy krztuśca

Choroba składa się z trzech faz:

  • nieżytowej,
  • kaszlu napadowego,
  • rekonwalescencji. 

W pierwszej fazie pojawia się niewielka gorączka, katar, przekrwienie spojówek i suchy kaszel. Faza druga to najpoważniejszy etap choroby – wzrasta wówczas stężenie toksyn bakteryjnych i pojawia się wyjątkowo dokuczliwy i męczący kaszel z charakterystycznym świszczącym wdechem przypominającym pianie koguta. Ataki kaszlu utrudniają oddychanie, a nawet mogą spowodować pękanie naczyń krwionośnych skóry lub doprowadzić do wylewów i wybroczyn do spojówek i krwawień z nosa. Podczas odkrztuszania lepkiej wydzieliny mogą pojawić się także wymioty.

W okresie zdrowienia (rekonwalescencji) objawy stopniowo ulegają osłabieniu, jednak mogą nasilać się w przypadku innej infekcji bądź bezpośrednio po wysiłku.

Objawy krztuśca u dzieci 

Krztusiec u niemowląt i małych dzieci przebiega ciężej niż u dzieci starszych. U najmłodszych kaszel może nie występować. Zamiast niego mogą pojawić się: kichanie, łzawienie, napady utrudnionego oddechu (duszności) i bezdechy.

Objawy krztuśca u dorosłych 

U osób dorosłych krztusiec również może przebiegać nietypowo: objawy takie jak wymioty, sinica lub bezdech występują rzadko. Krztusiec u osób dorosłych sprawia trudności diagnostyczne z uwagi na nietypowy przebieg i ogólne przeświadczenie, że jest to choroba wieku dziecięcego. Przewlekły kaszel wymaga diagnostyki w kierunku krztuśca.

Wśród powikłań krztuśca wymienia się: zapalenie płuc, powikłania neurologiczne, niedodmę, odmę opłucnową, nietrzymanie moczu, złamania żeber, wylewy podspojówkowe itp.

Leczenie krztuśca

Leczenie polega na podawaniu antybiotyków działających na bakterie krztuśca. Antybiotyki nie łagodzą kaszlu, ale skracają czas trwania objawów, a tym samym ryzyko powikłań i przenoszenia bakterii na inne osoby. Niemowlęta i małe dzieci z ciężkimi napadami kaszlu krztuścowego, z uwagi na zagrożenie bezdechami, powinny być leczone w szpitalu.

Ochrona przed krztuścem

Ponieważ lepiej zapobiegać, niż leczyć, pamiętajmy o aktualnej możliwości szczepień przypominających przeciwko krztuścowi młodzieży i dorosłych szczepionką dTpa o zmniejszonej zawartości antygenów krztuścowych. Szczepionkę stosuje się zamiast dawek przypominających Td, zwłaszcza u osób mających kontakt z noworodkami i niemowlętami, dla których krztusiec jest poważnym zagrożeniem.

Szczepienie przypominające jest zalecane wszystkim dorosłym co 10 lat. Szczególnie wskazane dla osób planujących potomstwo oraz dla dziadków, którzy planują opiekować się dopiero co urodzonymi wnukami.

Wzrastająca liczba zachorowań na krztusiec pokazuje, że nie jest to choroba zapomniana. Warto zatem odpowiednio wcześnie zastosować działania profilaktyczne i poddać się szczepieniom ochronnym.

Dowiedz się więcej na temat szczepień dla dorosłych.

Konsultacja merytoryczna: Aleksandra Woźniak, Specjalista ds. Informacji Medycznej