Kleszcze

Wieczorem podczas kąpieli zauważasz na ciele czarną kropkę, której wcześniej tam nie było. Pierwsza myśl to: „kleszcz!”. Co musisz wiedzieć? I czy jest się czego bać?

Kleszcze to małe pajęczaki żywiące się krwią ptaków i ssaków, w tym ludzi. Spotkać je można najczęściej w lasach, zwłaszcza liściastych i mieszanych, często na granicy z łąkami oraz na obszarach podmokłych, porośniętych krzewami i trawami. Występują jednak również w miastach, np. w parkach, na skwerach i w ogródkach działkowych. Czas aktywności kleszczy trwa od wiosny do jesieni.

Kleszcze mogą przenosić różne drobnoustroje wywołujące groźne choroby, w Polsce występuje najczęściej borelioza i kleszczowe zapalenie mózgu. Jednak nie każde ugryzienie kleszcza grozi zakażeniem, ponieważ nie każdy kleszcz jest nosicielem tych drobnoustrojów. Gdy zdarzy się, że kleszcz jest zakażony, to ryzyko przeniesienia choroby na człowieka wzrasta wraz z wydłużaniem czasu przebywania kleszcza w skórze. Z tego powodu tak ważne jest oglądanie całego ciała po powrocie ze spaceru po lesie lub parku oraz wyjęcie kleszcza jak najszybciej po stwierdzeniu jego obecności. Zobacz jak samodzielnie i bezpiecznie usunąć kleszcza.

Jeżeli nie udało Ci się usunąć kleszcza lub boisz się zrobić to samodzielnie, a masz opiekę w Medicover, przyjdź do pielęgniarki w Centrum Medicover bez umawiania się na wizytę.

Samo ukłucie kleszcza jest bardzo często niezauważane – dzieje się tak, ponieważ ślina kleszczy zawiera substancje znieczulające. Większość ludzi orientuje się, że zostali pokłuci dopiero po kilku godzinach, np. podczas wieczornej kąpieli. Miejsca, w które najczęściej wbijają się kleszcze, to rejony, gdzie skóra jest cienka i dobrze ukrwiona, czyli:

  • skóra głowy
  • okolice uszu
  • szyja
  • pachy
  • pępek
  • pachwiny i krocze
  • zgięcia dużych stawów (łokcie, kolana)
  • ręce i stopy

Borelioza z Lyme to choroba bakteryjna wywołana przez krętki Borrelia burgdorferi. Najczęstsze objawy boreliozy to:

  • Rumień wędrujący – jest to czerwona plamka, stopniowo się rozszerzająca, z centralnym przejaśnieniem po środku. Jej średnica przekracza 5 cm. Rumień pojawia się zazwyczaj pomiędzy 6. a 60. dniem (średnio 7 dni) po ukąszeniu i zazwyczaj jest pierwszym objawem choroby. Zwykle powstaje w miejscu ukłucia lub w jego niedalekiej okolicy.
  • Łagodne objawy grypopodobne – z gorączką, bólami głowy, stawów i mięśni oraz zmęczeniem.
  • Zapalenie stawów, nazywane postacią stawową boreliozy – najczęściej zajęty jest jeden, czasami kilka dużych stawów (łokciowy, kolanowy, barkowy, skokowy). Są one opuchnięte i bolesne, ale objawom tym nie towarzyszy ogólna reakcja zapalna organizmu i leki przeciwzapalne nie łagodzą dolegliwości. Choroba przebiega z nawracającymi zaostrzeniami, które mogą trwać od kilku dni do kilku tygodni.
  • Neuroborelioza – objawia się m.in. bólem głowy, bólem pleców w odcinku lędźwiowym kręgosłupa, nudnościami, przewlekłym zmęczeniem, zaburzeniami pamięci, trudnościami z koncentracją i uwagą, nadwrażliwością na światło.

Jeżeli zaobserwujesz u siebie lub u swoich bliskich rumień wędrujący to zgłoś się do Poradni Leczenia Boreliozy – rumień jest tak charakterystycznym objawem, że do wdrożenia leczenia niepotrzebne są żadne badania diagnostyczne. Jeżeli zauważyłeś inne objawy boreliozy to przed wizytą u lekarza możesz wykonać badania potwierdzające lub wykluczające zakażenie. Jest to proste badanie z krwi, w której oznacza się przeciwciała przeciwko Borrelia, a na jego wynik nie musisz długo czekać.

Najlepszą metodą zapobiegania boreliozie jest:

  • Unikanie narażenia na ukąszenia kleszczy – w lesie czy parku niesiadanie pod krzakami lub bezpośrednio na trawie i nieprzedzieranie się przez zarośla.
  • Noszenie odpowiedniego stroju – długich spodni, krytych butów, koszuli lub bluzy z długim rękawem i nakrycia głowy oraz stosowanie preparatów odstraszających owady bezpośrednio na odkrytą skórę.
  • Po powrocie z lasu lub gęstego parku dokładne obejrzenie całego ciała (szczególnie szyi, pach, pachwin, pępka, krocza, zgięć stawowych i skóry głowy), uczesanie włosów grzebieniem z gęstymi ząbkami i wzięcia prysznica.

Kleszczowe zapalenie mózgu to choroba wirusowa. Zazwyczaj objawia się gorączką, bólami głowy, mięśni i stawów oraz nudnościami i wymiotami, ale mogą pojawić się również objawy oponowe, czyli sztywność karku, światłowstręt i nadwrażliwość na dźwięki. U nielicznych chorych może dojść do porażenia nerwów czaszkowych, porażenia kończyn, napadów padaczkowych), a nawet śmierci. Najlepszą metodą zapobiegania kleszczowemu zapaleniu mózgu jest szczepienie.

Przeczytaj nasze artykuły, a choroby odkleszczowe nie będą miały przed Tobą tajemnic!

"Pomimo tego, że kleszcze mogą przenosić różne choroby, nie unikaj przebywania na świeżym powietrzu i spacerów po lesie czy parku. Wystarczy przestrzegać kilku prostych zasad, aby zmniejszyć ryzyko zakażenia!"

Konsultacja merytoryczna: lek. Agnieszka Motyl, specjalista epidemiologii, lekarz medycyny podróży