Jęczmień oka – objawy, leczenie jęczmienia

Jęczmień jest to ostre miejscowe zapalenie gruczołów znajdujących się w powiece. Jęczmienie pojawiają się u pacjentów w każdym wieku, u dorosłych i dzieci, niemniej najczęściej występują w 3-5 dekadzie życia. Przyczyną jęczmienia jest zazwyczaj infekcja gronkowcowa.

Objawy jęczmienia

Jęczmień objawia się zazwyczaj jako twardy, tkliwy guzek otoczony odczynem zapalnym. Zwykle chory zgłasza się po poradę lekarską ponieważ jęczmień daje dolegliwości bólowe, powoduje dyskomfort oraz jest problemem estetycznym.  Miejsce wokół zmiany może być zaczerwienione. Na powiece zazwyczaj występuje obrzęk, w niektórych przypadkach obrzęk nie obejmuje całej powieki i ogranicza się do okolicy występowania zgrubienia.
W praktyce lekarze spotykają się z występowaniem jęczmieni jednostronnych, dwustronnych, pojedynczych bądź zmian mnogich. Jęczmień nie powoduje pogorszenia ostrości widzenia.

Zmiany mają tendencję do nawracania.  Pacjenci zgłaszający się z problemem jęczmienia do lekarza często podczas wywiadu deklarują, że podobne zmiany występowały w przeszłości.

Leczenie jęczmienia

U dużej części osób zmiana po kilku-kilkunastu dniach samoistnie pęka, a tkanka wokół zmiany goi się bez pozostawienia blizny. W przypadkach kiedy jęczmień obejmuje mieszek włosowy można usunąć rzęsę, takie działanie doprowadza do otwarcia jęczmienia, uwolnienia treści ropnej i w rezultacie przyspiesza proces gojenia się zmiany. W przypadku dużych zmian u pacjentów obarczonych dużym ryzykiem powikłań również należy rozważyć nacięcie ropnia. Decyzję o wdrożonym postępowaniu każdorazowo podejmuje lekarz.

W leczeniu jęczmienia pomocne jest  stosowanie ciepłych (nie gorących) okładów oraz masaż zmienionego chorobowo miejsca i jego okolicy. Podczas masażu należy bezwzględnie przestrzegać zasad higieny i nie zapominać o myciu rąk.


Miejscowo można stosować antybiotyki w postaci maści lub kropli do oczu. W rzadkich przypadkach, kiedy u chorego występują objawy ogólne – gorączka, złe samopoczucie czy powiększenie węzłów chłonnych lekarz może podjąć decyzje o konieczności wdrożenia antybiotykoterapii ogólnej.

Przyczyny jęczmienia

Przyczyną zmiany najczęściej jest infekcja bakteryjna o podłożu gronkowcowym w obrębie któregoś z gruczołów powiekowych. Jęczmień zewnętrzny występuje, gdy zakażenie dotyczy mieszka rzęskowego oraz związanych z nim gruczołów łojowych Zeissa lub potowych Molla. Jęczmień wewnętrzny  powstaje na skutek zaczopowania gruczołów tarczowych Meiboma zlokalizowanych w tarczce (włóknistej blaszce wewnątrz powieki), których ujścia znajdują się na brzegach powieki górnej i dolnej.

Wśród czynników zwiększonego ryzyka wystąpienia jęczmienia należy wymienić:

  • zapalenie brzegów powiek,
  • cukrzyca,
  • trądzik różowaty,
  • łojotokowe zapalenie skóry,
  • zaburzenia hormonalne (nadmiar androgenów)

Diagnostyka jęczmienia

Rozpoznanie jęczmienia lekarz stawia na podstawie badania w lampie szczelinowej i wywiadu z pacjentem. Zwykle obserwuje się w okolicy brzegów powiek tkliwy guzek, czasem widoczny jest prześwitujący przez skórę ropny czop. Jeśli zmiana nie jest widoczna zazwyczaj można ją wyczuć podczas badania dotykiem.

Podczas stawiania diagnozy zazwyczaj nie ma konieczności wykonywania badań laboratoryjnych np. posiewów.

Nawroty jęczmieni zdarzają się bardzo często, nawet przy prawidłowo prowadzonym leczeniu. Jeśli dotyczą tej samej lokalizacji, zwłaszcza u osób starszych, wymagają różnicowania ze zmianą nowotworową.

Rokowanie i powikłania jęczmienia

Rokowanie jest dobre, u dużej części osób choroba ma charakter samo ograniczający się. Po wygojeniu się zmiany w większości przypadków nie pozostają blizny ani przebarwienia.

Wśród najczęstszych powikłań jęczmienia jest gradówka. Gradówka nie jest bolesna, powoduje przede wszystkim kosmetyczne zniekształcenie powieki. Duże gradówki mogą uciskać na rogówkę powodując astygmatyzm i w konsekwencji pogorszenie widzenia.

Zalecane postępowanie w przypadku jęczmienia

  1. Przestrzegaj zasad higieny, unikaj dotykania okolic oczu rękami.
  2. Dbaj o higienę brzegów powiek.
  3. Jeśli dotyka cię zapalenie brzegów powiek stosuj się do zaleceń lekarza; nieleczone zapalenie może sprzyjać rozwojowi jęczmienia.
  4. Choroby współistniejące takie jak trądzik różowaty, łojotokowe zapalenie skóry, cukrzyca sprzyjają powstawaniu jęczmienia. Stosuj się do zaleceń lekarza czuwającego nad terapią chorób współistniejących.
  5. Stosuj się do zaleceń lekarza, który zalecił leczenie.
  6. Nie podejmuj samodzielnych prób uwolnienia treści ropnej. Nie przekłuwaj czopu ropnego.
  7. Jeśli nosisz soczewki kontaktowe na czas leczenia zamień je na okulary.

Autor: lek. med. Alicja Mentel Cywińska, okulista Medicover