HPV. Eksperci zalecają szczepienia

Wysokoonkogenne typy wirusa (HPV 16, 18, 35, 41) są związane z powstawaniem zmian przednowotworowych i nowotworów narządów płciowych. Około 70 proc. przypadków raka szyjki macicy jest związane z zakażeniem HPV typu 16 i 18. Typy nieonkogenne, wśród których najczęściej spotykane są 6 i 11, powodują powstawanie kłykcin kończystych na narządach płciowych.

Obecnie istnieją trzy szczepionki profilaktyczne przeciwko HPV:

1. Szczepionka czterowalentna (zawierająca białka strukturalne kapsydu HPV 6, 11, 16 i 18) chroni osoby zaszczepione przed wysokoonkogennymi typami HPV 16 i 18 oraz przed zakażeniem wirusami niskoonkogennymi 6 i 11;

2. Szczepionka dwuwalentna (zawierająca białka strukturalne kapsydu 16 i 18)

3. Szczepionka dziewięciowalentna chroni aż przed 9 typami wirusa HPV: 6, 11, 16, 18, 31, 33, 45, 52 i 58 (siedem z nich odpowiada za prawie 90 proc. wszystkich zachorowań na raka szyjki macicy). Szczepienie zapobiega powstawaniu zmian przednowotworowych oraz nowotworowi szyjki macicy, odbytu oraz brodawek na narządach płciowych (kłykcin kończystych).

Skuteczność szczepionek przeciwko HPV

Szczepionki przeciw HPV zawierają wirusopodobne cząstki wirusa otrzymane drogą rekombinacji genetycznej. Zalecane są dla dziewcząt i młodych kobiet po dziesięciu latach programów szczepień przeciw HPV, kraje prowadzące szczepienia odnotowały 90-procentową redukcję infekcji wirusem HPV typu 6, 11, 16 i 18 oraz 90-procentowe zmniejszenie zachorowalności na brodawki narządów płciowych. Ponadto aż o 85 proc. zmniejszyła się liczba patologii wysokiego stopnia raka szyjki macicy.

Schemat podania szczepionek przeciwko HPV

Szczepionkę przeciwko zakażeniu HPV podajemy domięśniowo (w ramię) według następujących schematów.

Szczepionka czterowalentna przeciwko HPV

1 dawka – dzień pierwszy; 2 dawka – 2 miesiące po pierwszej dawce; 3 dawka – 6 miesięcy po pierwszej dawce. Wszystkie trzy dawki należy podać w ciągu roku. Jeżeli istnieje konieczność zmodyfikowania schematu podania o zmianie decyduje lekarz w oparciu o wskazania i zalecenia producenta szczepionki.

Szczepionka dwuwalentna przeciwko HPV

Jeśli wiek w momencie podania wynosi 9-14 lat, podaje się dwie dawki: 1 dawka – dzień pierwszy; 2 dawka – 5 do 13 miesięcy po pierwszej. Jeśli podaje się szczepionkę w wieku 15 lat lub powyżej, stosujemy trzy dawki:  1 dawka – dzień pierwszy; 2 dawka – miesiąc po pierwszej; 3 dawka – 6 miesięcy po pierwszej dawce.

Szczepionka dziewięciowalentna

1 dawka – dzień pierwszy; 2 dawka – 2 miesiące po pierwszej dawce; 3 dawka – 6 miesięcy po pierwszej dawce.

Przerwanie cyklu szczepień po pierwszej dawce nie zapewnia odpowiednio wysokiego miana przeciwciał i cały cykl szczepień musi zostać powtórzony w pełnej formie.

Szczepionki przeciw HPV są bezpieczne i dobrze tolerowane. Działań niepożądanych występuje niewiele i w większości nie są one dużą uciążliwością dla pacjenta, np. gorączka, ból w miejscu wstrzyknięcia, zaczerwienienie, świąd, obrzęk, zmęczenie, ból głowy i mięśni.

Przeciwwskazania do szczepień

Szczepień nie powinno się wykonywać u dziewcząt poniżej 9. roku życia z uwagi na brak danych na temat bezpieczeństwa stosowania i immunogenności u pacjentek tej grupy wiekowej. Ze względu na brak badań ukierunkowanych na podawanie szczepionek przeciwko HPV kobietom w ciąży, także kobiety w tym stanie nie powinny się szczepić. Nie należy podawać szczepionki osobom uczulonym na którykolwiek jej składnik, a także osobom, u których występuje wysoka gorączka (niewysoka gorączka lub zakażenie górnych dróg oddechowych nie jest przeciwwskazaniem do szczepienia). Szczepionka może być stosowana w okresie karmienia piersią. Jak dotąd brak danych na temat stosowania szczepionki u osób z obniżoną odpornością, np. u pacjentek z HIV lub otrzymujących leki immunosupresyjne.

Należy pamiętać, że szczepienie nie zwalnia z konieczności regularnego wykonywania badań profilaktycznych. Szczepionka chroni jedynie przed infekcją wywołaną dedykowanym typom wirusa. Nie jest skuteczna w przypadku infekcji spowodowanych innymi typami wirusa, nie wykazuje również działania leczniczego w przypadku istniejącego już zakażenia HPV.

Konsultacja merytoryczna: Aleksandra Woźniak, Specjalista ds. Informacji Medycznej