Cukrzyca - rokowanie i powikłania

Rokowanie

Mimo że cukrzyca jest chorobą nieuleczalną i nieleczona może być chorobą śmiertelną, to regularna kontrola glikemii i przestrzeganie zaleceń lekarskich zmniejszają ryzyko wystąpienia powikłań i umożliwiają normalne życie.

Powikłania

Powikłania cukrzycy można podzielić na dwie grupy: ostre i przewlekłe. Powikłaniem ostrym jest kwasica ketonowa, która może doprowadzić do śpiączki hiperglikemicznej.

Kwasica powodowana jest przez niedobór insuliny. Prowadzi do tego, że organizm nie może wykorzystać glukozy z pożywienia i zaczyna rozkładać tłuszcze. W wyniku tego procesu powstają ciała ketonowe, które przenikają do krwi i moczu chorego, zaburzając równowagę kwasowo-zasadową organizmu – jego pH staje się zbyt kwaśne (stąd nazwa kwasica). Zaburzenie to objawia się odwodnieniem, głębokim i szybkim oddechem (często o zapachu acetonu), sennością. Kwasica może doprowadzić do wstrząsu, śpiączki i śmierci. Leczenie polega na odpowiednim nawodnieniu, zmniejszeniu hiperglikemii i wyrównaniu zaburzeń elektrolitowych.

Hipoglikemia to powikłanie cukrzycy spowodowane jest błędem dietetycznym (np. pominięciem posiłku) lub złym jej leczeniem, tzn. przedawkowaniem insuliny lub leków przeciwcukrzycowych. Dochodzi do niej, gdy stężenie glukozy we krwi obniży się poniżej 70 mg/dl (3,9 mmol/l), niezależnie od wystąpienia objawów klinicznych (u części chorych mogą pojawić się one dopiero przy niższych wartościach glikemii). Objawy hipoglikemii to: niepokój, pobudzenie, dreszcze, głód. Nieleczona może doprowadzić do utraty świadomości, śpiączki lub drgawek. Postępowanie przy hipoglikemii różni się od stanu chorego – u osób przytomnych wystarczy doustnie podać 10-20 g glukozy (np. żele i tabletki zawierające glukozę, słodzony napój, cukier). U osoby nieprzytomnej lub osoby z zaburzeniami świadomości (niemogącej połykać) zachodzi konieczność podania roztworu glukozy dożylnie i hospitalizacji.

Druga grupa powikłań to powikłania przewlekłe. Dotyczą one wielu narządów, a ich wystąpienie zależy przede wszystkim od stopnia kontroli i normalizowania glikemii – osoby z dobrze wyrównaną cukrzycą są mniej zagrożone wystąpieniem powikłań. Główne narządy, które ulegają powikłaniom, to oczy (retinopatia cukrzycowa, czyli zmiany w naczyniach krwionośnych siatkówki, zaćma a nawet ślepota),nerki (cukrzycowa choroba nerek, czyli uszkodzenie funkcji prowadzące do ich niewydolności i konieczności leczenia dializami lub przeszczepem nerki), nerwy (głównie nerwy kończyn, objawiają się zaburzeniami czucia, uczuciem drętwienia, bólem dłoni i stóp) i serce (choroba niedokrwienna serca, zawał mięśnia sercowego). Innym, poważnym przewlekłym powikłaniem, jest zespół stopy cukrzycowej, czyli zespół specyficznych dolegliwości dotykających stopę. Powstaje on na skutek zaburzeń w ukrwieniu i unerwieniu, może prowadzić do owrzodzeń i deformacji oraz do infekcji, której konsekwencją może być martwica tkanek i konieczności amputacji.

Poza tym u diabetyków może występować spadek odporności, gorsze gojenie się ran i zmiany skórne (infekcje, owrzodzenia, rogowacenie ciemnie, rumieniec cukrzycowy, świąd skóry).

Konsultacja merytorycznarozwińzwiń

Dr n. med. Jacek Walewski, diabetolog