Leczenie celiakii

Leczenie polega na stosowaniu przez całe życie diety bezglutenowej. Wyeliminowanie glutenu z diety daje szybką poprawę stanu zdrowia, zwykle w ciągu 2 tygodni. Mimo braku glutenu dieta osoby chorej na chorobę trzewną powinna być zdrowa, różnorodna i pełnowartościowa.

Nie ma potrzeby, żeby osoby zdrowe, niemające wskazań medycznych, wyłączały z diety gluten. Pojawiają się wręcz badania, które sugerują, że takie działanie może być szkodliwe dla organizmu.

Za produkty bezglutenowe uznaje się te produkty, w których zawartość glutenu jest mniejsza niż 20 mg/kg – są one opatrzone międzynarodowym symbolem przekreślonego kłosa. Znak ten informuje, że firma produkująca taki produkt ma specjalny certyfikat i jest poddawana regularnej kontroli. Zasady te reguluje Rozporządzenie Komisji Europejskiej nr 41/2009 z dnia 20 stycznia 2009 dotyczące składu i etykietowania środków spożywczych odpowiednich dla osób nietolerujących glutenu.

Co można, a czego nie wolno jeść?

Produkty zabronione w diecie bezglutenowej to:

  • pszenica (również orkisz)
  • jęczmień
  • żyto
  • owies (chociaż zdania są podzielone – właściwie jest on dobrze tolerowany przez chorych na celiakię, ale nie są znane odległe tego skutki; poza tym istnieje ryzyko jego zanieczyszczenia przez gluten z innych zbóż. Z tego właśnie powodu w Polsce zaleca się jego eliminację z diety)
  • pieczywo wypiekane z mąk zawierających gluten
  • zwykłe makarony
  • kasza manna i jęczmienna
  • pęczak, płatki owsiane
  • ciasta, herbatniki i słodycze zawierające gluten

Produkty bezglutenowe to m.in.:

  • kukurydza i skrobia kukurydziana (ale już kukurydziane płatki śniadaniowe mogą zawierać słód jęczmienny, a mąka kukurydziana dostępna w ogólnej sprzedaży może być zanieczyszczona glutenem)
  • ryż (biały i brązowy), płatki ryżowe, skrobia ryżowa
  • ziemniaki i skrobia ziemniaczana
  • soja, soczewica, groch, fasola
  • proso i kasza jaglana z prosa
  • gryka i kasza gryczana
  • tapioka i skrobia z tapioki
  • amarantus, sorgo
  • maniok
  • orzechy
  • nieprzetworzone mięso i ryby
  • jaja
  • owoce i warzywa (świeże, mrożone, konserwowane bez dodatków)
  • mleko (świeże, w kartonie i w proszku), kefir, maślanka, jogurt naturalny, nieprzetworzony ser biały i żółty, śmietana
  • masło, smalec, margaryna, olej roślinny, oliwa z oliwek
  • cukier, dżemy, miód, landrynki, kisiele i budynie domowe z mąki ziemniaczanej, ciasta i ciastka opatrzone symbolem „przekreślonego kłosa” lub upieczone z bezglutenowych produktów
  • herbata, kawa, soki owocowe, wody mineralne, kompoty, napary z ziół, czyste alkohole (ale nie piwo!)
  • sól, pieprz, zioła, ocet winny i jabłkowy, bezglutenowy sos sojowy
  • bezglutenowy proszek do pieczenia, soda spożywcza

W przypadku wątpliwości czy dany produkt zawiera gluten należy przed spożyciem zapoznać się z jego składem wypisanym na etykiecie.

Poza przestrzeganiem diety u niektórych pacjentów może istnieć konieczność suplementacji żelaza, kwasu foliowego, wapnia i witaminy B12.

Wszyscy chorzy, nawet ci bezwzględnie przestrzegający diety, powinni regularnie – w zależności od stanu zdrowia, co 6-12 miesięcy – przeprowadzać ocenę sposobu żywienia i stanu odżywienia oraz badać obecność przeciwciał1.


1Białka, które odgrywają zasadniczą rolę w obronie organizmu przed infekcjami. Ich zadaniem jest wiązanie, czyli zakłócanie działania, antygenów. Antygeny to substancje, które „alarmują” system odpornościowy, mogą nimi być np. komórki bakterii lub komórki nowotoworowe.

Konsultacja merytoryczna: dr Monika Dąbrowska - Molenda, dietetyk

Źródła:

  • Strona internetowa Polskiego Stowarzyszenia Osób z Celiakią i na Diecie Bezglutenowej (www.celiakia.pl) – polecany link.
  • „Interna Szczeklika 2015”.
  • „Częste problemy w praktyce pediatrycznej” wyd. Medycyna Praktyczna.
  • „Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka” H. Ciborowska, A. Rudnicka.
  • www.nhs.uk