Astygmatyzm - objawy i leczenie

Astygmatyzm to jedna z najczęstszych wad wzroku. Nie jest on chorobą oczu. Astygmatycy widzą obraz nieostry, zamglony, z rozmytymi konturami. Gdy okulista rozpozna w objawach wadę wzroku, dobierze okulary lub soczewki kontaktowe. Sprawdź, co to jest astygmatyzm.
  1. Co to jest astygmatyzm?
  2. Etiologia astygmatyzmu
  3. Objawy astygmatyzmu
  4. Sposoby wykrycia astygmatyzmu
  5. Leczenie astygmatyzmu. Metody korekcji 
  6. Korekcja astygmatyzmu soczewkami sferycznymi
  7. Najważniejsze informacje o astygmatyzmie

Co to jest astygmatyzm?

U osób chorych na astygmatyzm przyczyną złego widzenia jest zniekształcenie rogówki oka. W oku pozbawionym wady krzywizna rogówki jest symetryczna (jak w piłce czy globusie). Rogówka astygmatyka ma niesymetryczną krzywiznę, w niektórych przypadkach można ją porównać do jaja lub piłki do rugby. Przez zniekształcenie rogówki promienie świetlne wpadające do oka rozpraszają się w nieprawidłowy sposób, powodując, że widziany obraz jest niewyraźny i nieostry.

W wyniku takiej budowy oka obraz punktu na siatkówce może nie być punktem, a np. plamką o kształcie elipsy czy koła lub może mieć kształt odcinka. Osoby z dużym astygmatyzmem mogą widzieć obraz zniekształcony do tego stopnia, że zamiast kwadratu widzą równoległobok.

Im większy astygmatyzm, tym większe zniekształcenie obrazu w danym kierunku.

Astygmatyzm nie jest chorobą oczu i nie poddaje się go leczeniu. Najczęściej spowodowany jest niesferycznym kształtem centralnego obszaru rogówki. Miarą astygmatyzmu jest różnica mocy między przekrojem najmocniejszym a najsłabszym.

Etiologia astygmatyzmu

Przyczyna astygmatyzmu nie jest znana, ale wiadomo, że często jest on dziedziczny. Szacuje się, że ponad 40% populacji ma astygmatyzm, przy czym często jest on niewielki i nie wpływa na ostrość wzroku.

Objawy astygmatyzmu

Jeżeli wada wzroku jest mała, to przedmiot jest widoczny jako lekko zamglony. Zaawansowany astygmatyzm objawia się nieostrym widzeniem, a kontury przedmiotów wydają się zniekształcone i powykrzywiane.

Osoba z astygmatyzmem widzi, że linie proste zakręcają, źle postrzega  płaszczyzny, ma zaburzone wyczucie przestrzeni. Poza tym może skarżyć się na częste występowanie bólu oczu i głowy, a także pogorszone widzenie o zmierzchu i w nocy oraz wrażliwość na reflektory nadjeżdżających samochodów.

U dzieci astygmatyzm można podejrzewać tę wadę wzroku, jeśli często trze i mruży oczy, trzyma zabawki blisko twarzy oraz siada jak najbliżej telewizora. Gdy zauważysz te objawy u dziecka, wybierz się z nim na wizytę do okulisty.

Sposoby wykrycia astygmatyzmu

Astygmatyzm może pojawić się z czasem, dlatego ważne jest, aby regularnie, przynajmniej raz w roku, wykonywać badanie wzroku. Jedynie specjalista może określić i ocenić wartość astygmatyzmu oraz dopasować prawidłowe dla wady wzroku okulary lub soczewki kontaktowe.

W gabinetach specjalistów znajdują się nowoczesne narzędzia do badania wzroku, np. autorefraktometr, czyli urządzenie, które automatycznie mierzy wielkość wady wzroku, co pozwala na diagnozę i wykrycie nawet niewielkiego astygmatyzmu.

Leczenie astygmatyzmu. Metody korekcji 

Astygmatyzm koryguje się soczewkami cylindrycznymi. Cylinder nie jest kulą - kształt cylindra ma np. wałek do ciasta. Ponieważ astygmatyzm jest stwierdzany, gdy jeden lub dwa elementy optyczne oka nie są kuliste, to można go skorygować elementem niekulistym jakim jest cylinder. Soczewka cylindryczna sprawi, że cały układ optyczny skupi światło tak, jakby był kulisty.

Obecnie astygmatyzm można skorygować bez trudu nie tylko okularami, ale również soczewkami kontaktowymi, które są dostępne nawet dla osób z wysokim astygmatyzmem.

Korekcja astygmatyzmu soczewkami sferycznymi

Jeśli osoby z astygmatyzmem noszą sferyczne okulary lub soczewki kontaktowe, to nie uzyskają one widzenia wyraźnego w 100%. Osobom z astygmatyzmem sferyczne soczewki kontaktowe poprawią widzenie jedynie częściowo. Na pewno dostrzegą one poprawę widzenia, ale nie będzie ona tak duża, jak mogłaby być.

Zmiana astygmatyzmu a wiek pacjenta

W momencie narodzin i do ukończenia pierwszego roku życia około 50% dzieci ma astygmatyzm. Jednak dzięki wzrostowi organizmu i dalszemu rozwoju oczu liczba dzieci z astygmatyzmem w wieku 5 lat zmniejsza się do 20%. W skrócie: 5 na 10 niemowląt ma astygmatyzm, ale wśród 5-latków astygmatyzm ma jedynie 2 dzieci na 10. Jeżeli dziecko nie ma astygmatyzmu w pierwszych latach życia, to jest mało prawdopodobne, że pojawi się on w późniejszym wieku.

Astygmatyzm wykazuje tendencję do niewielkich zmian we wczesnych latach dorosłości. Pomiędzy 20. a 40. rokiem życia zmiany astygmatyzmu nie zachodzą w przewidywalny, regularny sposób. Z kolei pomiędzy 40. a 80. rokiem życia przeciętna zmiana astygmatyzmu wynosi 1,00 D.

Najważniejsze informacje o astygmatyzmie

Astygmatyzm nie jest chorobą oczu, a wadą refrakcji, której nie da się wyleczyć, lecz można ją skorygować.

Obecnie astygmatyzm można korygować zarówno okularami jak i soczewkami kontaktowymi, z tak samo dobrym skutkiem. Osoby, które zauważą u siebie objawy astygmatyzmu czyli nieostre widzenie, zamazanie przedmiotów na konturach, bóle głowy, problemy z postrzeganiem przestrzeni oraz inne niepokojące objawy, powinny niezwłocznie udać się do specjalisty.

Nieskorygowany astygmatyzm znacznie utrudnia normalne funkcjonowanie oraz może prowadzić do licznych powikłań, np. zapalenia gałki ocznej, zaczerwienienia oczu oraz pogłębiania się wady.

Konsultacja merytoryczna: Kinga Bochenek, optometrysta MediVision 

Źródła: 

  • „Optometria” Theodore Grosvenor, Redakcja wydania I polskiego Tomasz Tokarzewski i Marek Ożóg,
  • „Korekcja was wzroku - procedury badania refrakcji” dr n. med. Andrzej Styszyński
  • bausch.com.pl