Wazektomia i salpingektomia

Wazektomia to metoda męskiej antykoncepcji, która polega na chirurgicznym przecięciu jednego lub dwóch nasieniowodów1. Zabieg ten powoduje zablokowanie transportu plemników do ejakulatu2 – plemniki są wciąż produkowane, ale nie stanowią już części składowej nasienia i nie mogą zapłodnić komórki jajowej. Wazektomia to zabieg trwały, ale dzięki rewazektomii możliwe jest ponowne połączenie przeciętych nasieniowodów – skuteczność operacji sięga 80%. W wielu krajach, np. Wielka Brytania czy USA, przecięcie nasieniowodów to powszechna i w pełni legalna metoda antykoncepcji. W Polsce wzbudza ona wiele kontrowersji, szczególnie jeżeli chodzi o kwestię legalności. Nie mamy w kraju przepisu jednoznacznie zakazującego (ani jednoznacznie dopuszczającego) wazektomii, wobec tego przeciwnicy jak i zwolennicy tej metody różnie interpretują istniejące regulacje prawne, szczególnie artykuł 156 kodeksu karnego. Jego treść brzmi następująco: „kto powoduje ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci pozbawienia człowieka […] zdolności płodzenia […] podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10”. Przepis ten mówi o „pozbawieniu zdolności płodzenia”, a wazektomia tę zdolność teoretycznie zachowuje – plemniki nadal są produkowane, a nasieniowód można z powrotem połączyć – i stąd biorą się różne opinie.

Nielegalna natomiast jest operacja podwiązania jajowodów, nazywana salpingektomią. Nie wzbudza ona kontrowersji prawnych, ponieważ jest nieodwracalna, a w ewentualną ciążę zajść można jedynie w wyniku procedury zapłodnienia pozaustrojowego (in vitro). W związku z tym salpingektomia, z wyjątkiem sytuacji istnienia wskazań medycznych do tego zabiegu, spełnia zasadę „pozbawienia zdolności płodzenia” zapisaną w kodeksie karnym, a jej zastosowanie naraża wykonującego lekarza na karę więzienia od roku do 10 lat. Sama metoda polega na chirurgicznym zablokowaniu jajowodów, przez co komórka jajowa nie może „przedostać się” do dalszej części jajowodu i połączyć z plemnikiem.


1 Przewody wyprowadzające plemniki z jąder.
2 Porcja spermy wyrzucana przez mężczyznę podczas orgazmu.

Konsultacja merytoryczna: dr n. med. Lidia Walczak, ginekolog

Źródła:

  • „Położnictwo i ginekologia błyskawicznie”, Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
  • Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w sprawie antykoncepcji.
  • Rekomendacje Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego w sprawie zastosowania lewonorgestrelu w antykoncepcji awaryjnej.
  • Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego dotyczące przyczyn brak skuteczności antykoncepcji hormonalnej.
  • Stanowisko Zespołu Ekspertów Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego na temat przezskórnej antykoncepcji hormonalnej.
  • http://www.nhs.uk/conditions/contraception-guide/pages/contraception.aspx
  • „Frequently asked questions. Birth control” The American College of Obstetricians and Gynecologists.
  • http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs351/en/
  • http://npr.pl/
  • Kodeks karny (Dz. U. 1997 nr 88 poz. 553).
  • „Wpływ systemu wewnątrzmacicznego uwalniającego lewonorgestrel Mirena® (Bayer) na prewencję i leczenie raka gruczołowego błony śluzowej macicy oraz na inne nowotwory złośliwe u kobiet” M. Jóźwik, M. Jóźwik, B. Modzelewska, M. Niewińska, M. Jóźwik, Ginekologia Polska, 2015, 86, str. 305-310.
  • Informacja dla pacjenta Jaydess® firmy Bayer.