Nie ma obecnie zawodu, którego nie dotyczyłoby ryzyko wypalenia zawodowego, stało się ono chorobą cywilizacyjną. Nie jest już postrzegane tak, jak jeszcze kilkanaście lat temu - jako niechęć pracownika do wykonywania zadań zawodowych. Świadomość tego, że jest to realny problem, jest coraz większa zarówno wśród działów HR, menedżerów, jak i u pracowników, których problem ten dotyka.

SKĄD BIERZE SIĘ WYPALENIE ZAWODOWE?

Jest składową przeciążenia emocjonalnego i fizycznego. Pojawia się na linii relacji między pracownikiem, a jego pracą zawodową (1).

Wypalenie jest silnie związane z występowaniem stresu w miejscu pracy i problemami z radzeniem sobie z nim. Przekłada się to na wzrost wyczerpania emocjonalnego, a dalej na obniżone poczucie skuteczności. Jak więc widać, jest to proces złożony, jest ciągiem pewnych zdarzeń i symptomów. Nie pojawia się z dnia na dzień, rozwija się dając pewne sygnały, na które powinno się zareagować.

Drugim krańcem tego kontinuum jest zaangażowanie, stąd też często jest tak, że wypalenie dotyka osoby, które początkowo były właśnie w grupie najbardziej zaangażowanych pracowników.

JAK POZNAĆ WYPALENIE ZAWODOWE?

Kiedy pojawia się wyczerpanie emocjonalne możemy je zidentyfikować poprzez uczucie przygnębienia i bezradności oraz problemy z kontrolowaniem emocji. Osoby takie mają poczucie rozczarowania, brakuje im chęci do działania.

W kolejnym etapie występują problemy z kontaktami interpersonalnymi. Osoby wypalone zawodowo dystansują się od innych, widoczne jest także oddalanie się od tego, co zawodowo było dla nich ważne. To wszystko w konsekwencji powoduje, że pracownik czuje się niekompetentny i staje się mniej skuteczny w zadaniach, które realizuje.

Kiedy zwróci się uwagę na to, jakie objawy świadczą o wypaleniu zawodowym, można uświadomić sobie, jak duża jest skala tego problemu, i jak wielu pracowników firm ten problem faktycznie może dotyczyć.

Działy HR oraz managerowie funkcjonując na co dzień z pracownikami mogą zaobserwować symptomy, które świadczą o wypaleniu zawodowym.

Alarmujące powinny być problemy z koncentracją, chroniczne zmęczenie, wahania nastrojów. W następnej kolejności pojawia się cynizm, który wynika z poczucia bezsensu. Charakterystyczne dla wypalenia jest także unikanie kontaktów z innymi czy utrata wiary we własne możliwości.

Przy odpowiednim wsparciu menedżerów, którzy mają bieżący kontakt z pracownikami, można w porę zauważyć zachowania, które mogą prowadzić do wypalenia. Wtedy też jest czas na to, aby przy wsparciu psychologa pomóc pracownikowi zmierzyć się z tą sytuacją.

WYPALENIE ZAWODOWE, A PRACA ZDALNA

Od momentu pojawienia się pandemii koronawirusa, wraz ze zwiększeniem nacisku na pracę zdalną, problem wypalenia zawodowego może stać się jeszcze bardziej alarmujący. Nie jest oczywiście tak, że u osób, które funkcjonowały bez problemów, przez te kilka miesięcy sytuacja doprowadzi ich do wypalenia zawodowego.

Jeśli jednak pracownik przejawiał już wcześniej pewne symptomy, to konieczność pracy w izolacji, przy jednoczesnym wysokim poziomie obawy o zawodową przyszłość czy życie pozazawodowe, mogła doprowadzić do pogłębienia się problemu.

Z kolei u innych osób , które dotąd funkcjonowały prawidłowo, mogły pojawić się pierwsze symptomy, które, jeśli zostaną zbagatelizowane, mogą doprowadzić do rozwinięcia się wypalenia zawodowego.

Jak pokazują analizy przygotowane w 2017r. przez M. Dobrowolską i M. Ślazyk-Sobol (2) dotyczące wypalenia zawodowego przy elastycznych formach zatrudnienia, osoby pracujące zdalnie są narażone na zwiększone ryzyko spadku zaangażowania przez trudności z identyfikacją organizacyjną.

Jeśli pracujemy zdalnie, nie mamy możliwości bieżącego kontaktu z innymi, nie doświadczamy kultury organizacyjnej ani wartości firmy.

Dodatkowo przy braku codziennego kontaktu z pracownikami, osoby z działów personalnych oraz menedżerowie mają trudności z identyfikowaniem przejawów wypalenia zawodowego. Może to doprowadzać do tego, że nie zareaguje się odpowiednio w czasie.

Biorąc pod uwagę fakt, że praca zdalna może zwiększać ryzyko pojawienia się zachowań zwiększających problem wypalenia zawodowego oraz utrudnia odpowiednio szybkie reagowanie, bardzo ważne jest, aby udostępnić pracownikom możliwość korzystania z odpowiedniego wsparcia także zdalnie.

Po pierwsze istotne jest uświadamianie z czym wiąże się problem wypalenia. Nie każdy pracownik będzie w stanie dostrzec u siebie symptomy i rozpoznać rodzaj problemu, z którym się mierzy. Tutaj z pomocą mogą przyjść webinary, które nakierują pracownika na odpowiednie działania i rodzaj wsparcia, którego powinien szukać.

Po drugie potrzebna będzie dostępność psychologa, który wesprze pracownika w radzeniu sobie z wypaleniem zawodowym, czy nawet jego pierwszymi symptomami takimi jak np. wahania nastrojów czy ciągłe zmęczenie.

Mogą pojawić się również problemy ze snem, czy częste bóle głowy. Nie zawsze tego typu objawy związane są z wypaleniem, dlatego też ważne jest, aby zasięgnąć porady specjalisty.

Nie ma jeszcze dostępnych badań, które wskazywałyby jak obecna sytuacja związana z pandemią koronawirusa wraz z połączeniem z pracą zdalną, wpływa na wypalenie zawodowe. Jednak biorąc pod uwagę inne analizy dotyczące pracy zdalnej oraz wiedząc jakie czynniki wzmagają trudności mogące wpływać na wypalenie, można wnioskować, że sytuacja ta może intensyfikować problem oraz utrudniać pomoc pracownikom. Dlatego też warto zadbać o to, aby mieli oni dostęp do potrzebnego wsparcia, także online.

Dopasuj ofertę do potrzeb swojej firmy


Piśmiennictwo:

  1. Maslach Ch., Leiter M. (2011), Prawda o wypaleniu zawodowym. Co robić ze stresem w organizacji, Warszawa, Wydawnictwo Naukowe PWN.
  2. Dobrowolska, Małgorzata, Ślazyk-Sobol, Magdalena (2017) ‘Zaangażowanie i przywiązanie organizacyjne a wypalenie zawodowe pracujących w elastycznych formach zatrudnienia - raport z badań empirycznych’. Human Resource Management / Zarzadzanie Zasobami Ludzkimi. 2017, Vol. 118 Issue 5, p141-168. 28p.ed.

Autorka:

Joanna Kamińska, HR Manager, psycholog, autorka bloga HRzPasja.pl