Badanie glukozy

Badanie glukozy wykonuje się z próbki krwi. Glukoza jest jednym z cukrów prostych, który ma kluczowe znaczenie dla organizmu. Zarówno utrzymujące się wysokie stężenie glukozy, jak i zmniejszenie jej stężenia poniżej granicy normy może prowadzić do charakterystycznych objawów i wskazywać na zaburzenia/choroby przebiegające z nietolerancją węglowodanów.

Spis treści:

  1. Co to jest glukoza?
  2. Kiedy badać glukozę?
  3. Jak często badać glukozę?
  4. Jak się przygotować do badania glukozy?
  5. Glukoza norma

Co to jest glukoza?

Glukoza stanowi podstawowe źródło energii dla większości komórek organizmu, dlatego  jest niezbędna do ich prawidłowego funkcjonowania – jest potrzebna do pracy m.in. mięśni szkieletowych i mózgu. Spożyte węglowodany są szybko przekształcane w organizmie do glukozy, dlatego ich spożycie może szybko podnieść jej stężenie we krwi.

Pomocne w regulacji stężenia glukozy we krwi są dwa hormony produkowane przez trzustkę – insulina (obniżająca jej stężenie) i glukagon (zwiększający jej stężenie). Zaburzenia produkcji lub wrażliwości na insulinę są kluczowe w mechanizmie rozwoju cukrzycy.

Kiedy badać glukozę?

Badanie glukozy następuje jest najczęściej w sytuacji, w której zachodzi podejrzenie, że pacjent może chorować na cukrzycę, a gdy zostały już stwierdzone zaburzenia tolerancji węglowodanów służy do monitorowania stanu pacjenta. Objawy, które mogą wskazywać na zaburzenia glikemii to:

  • uczucie wzmożonego pragnienia,
  • częstsze oddawanie moczu,
  • wzrost masy ciała w przeciągu ostatnich kilku miesięcy,
  • osłabienie,
  • utrata świadomości,
  • nawracające infekcje,
  • wzrost apetytu,
  • senność,
  • przyśpieszenie rytmu serca.

Badanie glukozy we krwi powinno być wykonywane u osób z grupy ryzyka rozwoju cukrzycy, w tym:

  • osób z nieprawidłowymi wynikami tego badania w historii choroby,
  • krewnych pierwszego stopnia osób chorujących na cukrzycę,
  • osób z nadciśnieniem tętniczym,
  • osób z chorobą układu sercowo-naczyniowego,
  • osób z grupy etnicznej obarczonej wysokim ryzykiem (np. Afroamerykanie, Latynosi),
  • kobiet z cukrzycą ciężarnych lub zespołem policystycznych jajników.

Wśród zaburzeń/chorób, którą mogą przyczyniać się do zaburzeń w zakresie glikemii, i które stanowią wskazanie do wykonania oznaczenia glukozy na czczo (8-14 godzin od ostatniego posiłku, włączając okres nocny), wymienia się:

  • cukrzycę (związana z niedoborem insuliny lub obniżonej wrażliwości tkanek na insulinę, co powoduje utrzymujące się wysokie stężenie glukozy we krwi), w tym nieprawidłowości w trakcie insulinoterapii (np. zbyt duża dawka, brak posiłku po przyjęciu dawki, które mogą skutkować hipoglikemią),
  • otyłość (często z towarzyszącą nieodpowiednią dietą i zbyt małą aktywnością fizyczną),
  • nadciśnienie tętnicze,
  • choroby tarczycy (wzrost aktywności hormonów tarczycy powoduje wzrost stężenia glukozy we krwi)
  • choroby trzustki (zmniejszona produkcja insuliny, prowadzi do utrzymującego się wysokiego stężenia glukozy we krwi),
  • cukrzycę ciężarnych,
  • choroby nadnerczy (wzrost aktywności adrenaliny i/lub kortyzolu powoduje wzrost stężenia glukozy we krwi, z kolei spadek ich aktywności może nasilać hipoglikemię),
  • zespół poposiłkowy po operacjach żołądka,
  • zespół policystycznych jajników (PCOS).

Badanie glukozy zlecane jest przez lekarzy najczęściej wtedy, gdy po przeprowadzeniu wywiadu lekarz stwierdza, że u pacjenta występują przesłanki, wskazujące na problemy z tolerancją węglowodanów.

Jak często badać glukozę?

Samokontrola jest nieodłącznym elementem leczenia cukrzycy. W zależności sposoby leczenia, potrzeba pomiarów może być różna. W przypadku wielokrotnych wstrzyknięć insuliny (przynajmniej 3 dziennie), konieczne jest wykonywanie co najmniej 4 pomiarów glukozy w ciągu doby, w tym jeden na czczo.

W przypadku leczenia wyłącznie dietą wystarczy raz w miesiącu wykonać pomiary glikemii na czczo i 2 godziny po głównych posiłkach, dodatkowo raz w tygodniu o różnych porach. Podobnie pacjenci przyjmujący leki doustne i/lub analogi GLP – raz w tygodniu oznaczają glikemię na czczo i po posiłkach oraz codziennie 1 pomiar o różnych porach.

W przypadku przyjmowania stałych dawek insuliny, raz w tygodniu należy wykonać pomiar na czczo i po posiłkach, raz w miesiącu dobowy profil glikemii oraz codziennie 1-2 oznaczenia stężenia glukozy.

Częstość i schemat pomiarów glukozy w ramach samokontroli określa lekarz prowadzący.

Jak się przygotować do badania glukozy?

Badanie glukozy wykonywane jest w oparciu o pobraną od pacjenta próbkę krwi. Jest ona pobierana na czczo (8-14 godzin od ostatniego posiłku, włączając okres nocny). Poziom glukozy zależny jest od rytmu dobowego organizmu (pory dnia), dlatego powinna być pobierana rano. Zaleca się, aby przed badaniem pacjenci unikali intensywnego wysiłku fizycznego.

Do oznaczenia stężenia glukozy na czczo potrzebna jest niewielka ilość krwi, dlatego brak przeciwwskazań do wykonania tego badania.

Glukoza norma

Wartości glikemii mogą zawierać się w następujących przedziałach:

  • 70-99 mg/dl (3,9-5,5 mmol/l) to wartości prawidłowe,
  • 100-125 mg/dl (5,6-6,9 mmol/l) oznacza nieprawidłową glikemię na czczo,
  • powyżej 126 mg/dl (7.0 mmol/l) wskazuje na cukrzycę, ale nie wystarcza do stwierdzenia cukrzycy, należy wykonać jeszcze test OGTT (120. minutowy test tolerancji glukozy (OGTT).

Należy pamiętać, że wiarygodny wynik zależy przede wszystkim od czasu, jaki upływa od spożycia posiłku do pobrania próbki, od pory dnia i wykonywanego wysiłku fizycznego.

Badanie glukozy cena