ACTH (hormon adrenokortykotropowy)

Spis treści: 

1. Na czym polega badanie ACTH (kortykotropina)?
2. Co wykrywa badanie ACTH?
3. Kto powinien wykonać badanie ACTH?
4. Przygotowanie do badania
5. Jaka jest cena badania ACTH?
6. Jak interpretowane są wyniki badania ACTH?

Na czym polega badanie ACTH (kortykotropina)

Badanie ACTH polega na oznaczeniu stężenia hormonu adrenokortykotropowego (ACTH) we krwi żylnej, który odpowiada za regulację pracy nadnerczy, w szczególności za produkcję kortyzolu. ACTH jest wydzielany przez przedni płat przysadki mózgowej i stanowi jeden z kluczowych elementów osi podwzgórze–przysadka–nadnercza.

W praktyce badanie polega na pobraniu próbki krwi z żyły, najczęściej w godzinach porannych, kiedy fizjologicznie stężenie ACTH jest najwyższe. Hormon ten jest bardzo nietrwały, dlatego pobrana próbka musi być szybko zabezpieczona i niezwłocznie przetransportowana do laboratorium w odpowiednich warunkach.

Oznaczenie ACTH pozwala ocenić, czy przysadka mózgowa prawidłowo stymuluje nadnercza do wydzielania hormonów, głównie kortyzolu. Wydzielanie ACTH odbywa się pod kontrolą kortykoliberyny (CRH) produkowanej przez podwzgórze i działa na zasadzie ujemnego sprzężenia zwrotnego — niski poziom kortyzolu pobudza wydzielanie ACTH, a jego wzrost hamuje dalszą produkcję tego hormonu.

Badanie ACTH jest istotnym elementem diagnostyki zaburzeń hormonalnych, zwłaszcza w ocenie przyczyn nieprawidłowego stężenia kortyzolu oraz chorób przysadki i nadnerczy.

Co wykrywa badanie ACTH?

Badanie poziomu ACTH wykonywane jest w przypadku podejrzenia u pacjenta chorób związanych z nieprawidłowym stężenie kortyzolu we krwi, takich jak:

• choroba Cushinga,
• zespół Cushinga,
• choroba Addisona,
• niedoczynność przysadki mózgowej,
• wtórna niedoczynność nadnerczy,
• guzy zlokalizowane w przysadce mózgowej lub nadnerczach.

Ponadto, ACTH wykorzystywane jest w celu monitorowania skuteczności zastosowanej terapii w przypadku wymienionych schorzeń.

Dla kogo jest to badanie ACTH?

Badanie przeznaczone jest dla osób, które doświadczają objawów charakterystycznych dla zaburzeń ACTH, są to m.in.:

• apatia,
• szybka męczliwość,
• utrata masy ciała połączona z osłabieniem siły mięśniowej lub otyłość centralna,
• zaburzenia gospodarki węglowodanowej,
• nadmierne owłosienie ciała,
• owalna twarz,
• nieprawidłowe stężenie sodu i potasu,
• nieprawidłowe ciśnienie tętnicze krwi,
• zaburzenia miesiączkowania,
• zaburzenia nastroju.

Przygotowanie do badania ACTH

1. Do punktu pobrań należy zgłosić się na czczo, w godzinach porannych.
2. Ostatni posiłek należy zjeść na 8-12 godzin przed badaniem.
3. Bezpośrednio przed badaniem nalezy unikać wzmożonej aktywności fizycznej.
4. Badania nie powinno być wykonywane w trakcie trwania infekcji, którym towarzyszy wysoka gorączka, a także bezpośrednio po urazach i zabiegach chirurgicznych.
5. Należy pamiętać, aby przed badaniem poinformować lekarza o przyjmowanych lekach, ponieważ niektóre z nich mogą zaburzać wynik ACTH.

Jaka jest cena badania ACTH?

Cena badania ACTH zazwyczaj mieści się w przedziale od 55 do 90 zł. Koszt może się różnić w zależności od miasta, laboratorium oraz konkretnej placówki medycznej.

Aby poznać dokładną kwotę, warto sprawdzić aktualny cennik w wybranym punkcie pobrań przed wykonaniem badania.

Jak interpretowane są wyniki badania ACTH?

*Wynik badania dostepny jest ciągu 5 dni roboczych.

Interpretacja wyników badania ACTH polega na ocenie stężenia hormonu adrenokortykotropowego we krwi w odniesieniu do zakresów referencyjnych oraz pory pobrania próbki. ACTH wykazuje bowiem wyraźną zmienność dobową — najwyższe wartości obserwuje się w godzinach porannych, natomiast w ciągu dnia jego stężenie stopniowo spada.

Otrzymany rezultat powinien być zawsze interpretowany przez lekarza. W razie nieprawidłowości lekarz może zlecić dalszą diagnostykę hormonalną lub wdrożyć odpowiednie leczenie.

Powiązane badania:

• Kortyzol
• Aldosteron
• DHEA

Powiązane konsultacje lekarskie:

• Endokrynolog
• Internista